Adobe Lightroom voorziet je van cloudopslag en een heel aanbod van bewerkingstools voor je foto’s. We leggen ze stap voor stap uit. Zoeken hoeft niet meer.
Eind 2017 introduceerde Adobe een nieuwe versie van Lightroom die volledig de kaart van de cloud trekt. Dat zorgde voor enkele verschillen tussen Lightroom en Lightroom Classic. In dit artikel kijken we naar de bewerkingsmogelijkheden van deze nieuwe Lightroom.
Wanneer je al ervaring hebt met foto’s bewerken in Lightroom Classic of in Adobe Camera Raw, hebben we goed nieuws voor je. De bewerkings-engine van Lightroom is namelijk net dezelfde. Alleen is de interface iets anders – wellicht logischer – gestructureerd. Er is ook geen onderscheid tussen een Bibliotheek en een Bewerkingsmodule zoals in Lightroom Classic. Om een foto te bewerken, klik je gewoon op het icoontje met de drie schuifregelaars rechts bovenaan in beeld.
De tools staan in een logische volgorde. Zelf vind ik het altijd een goed idee om eerst in het paneel Optica de lenscorrecties aan te vinken. Net zoals Lightroom Classic, waar dit paneel gewoon ‘Lenscorrecties’ heet, heeft Lightroom een grote database van correctieprofielen om lensvertekeningen, die zelfs de duurste lenzen kunnen hebben, automatisch weg te werken. Werk je met een systeemcamera, dan is deze stap strikt genomen niet nodig. De meeste systeemcamera’s hebben ingebouwde lenscorrectie-instructies die automatisch door Adobe op de RAW-bestanden toegepast worden. Een tweede stap die ik graag eerst uitvoer, is eventuele geometrische correcties. Staat de horizon niet helemaal recht of lijkt een gebouw naar achteren te vallen? Daar maak je komaf mee met de Upright-gereedschappen in het tabblad Geometrie, dat in Lightroom Classic nog het Transformatiepaneel heet. Je hebt de keuze tussen een aantal automatische correcties, maar je kan ook tot vier lijnen tekenen in je foto (twee horizontale en twee verticale) en Lightroom gaat deze dan mooi loodrecht zetten. Uiteraard verlies je dan wel een deel van je beeld, dus voorkomen is ook hier beter dan genezen.
De Ontwikkelinterface van de ‘nieuwe’ Lightroom ziet er een pak minder intimiderend uit dan Lightroom Classic. Toch zijn (vrijwel) alle features voorhanden. Wel zijn de gereedschappen georganiseerd in een meer logische volgorde.
In het paneel Optica kan je automatisch lenscorrecties laten uitvoeren en chromatische aberratie (dat zijn die groene of paarse randjes die je soms ziet bij hoge contrastovergangen wanneer je fotografeert met breedhoeklenzen of met portretlenzen met grote lensopening) wegwerken. Lenscorrecties corrigeren ook de lensvignettering en kunnen je beeld dus lichter maken. Daarom raad ik aan ze uit te voeren vooraleer je je foto daadwerkelijk gaat bewerken.
Met de geometrie-correcties kan je scheve gebouwen rechttrekken of een horizon mooi waterpas zetten. Behalve de automatische Upright-mogelijkheden biedt Lightroom je ook de mogelijkheid om via hulplijnen aan te geven wat je mooi recht wilt hebben. Omdat sterke perspectiefcorrecties soms de hoogte-breedteverhouding van je foto aantasten, kan je met de Verhouding regelaar in de manuele geometrie-instellingen indien nodig die verhouding terug aanpassen. Sommige fotografen gebruiken die regelaar ook om hun model snel een digitale afslankingskuur te geven!
Eens je eventuele lens- en perspectiefproblemen naar het digitale hiernamaals verholpen hebt, kan je je concentreren op het optimaliseren van je foto’s. Adobe heeft de belangrijkste tools gehergroepeerd. Waar Classic en ACR een Standaard-, Curves- en een HSL-paneel hebben, zitten de schuifregelaars daarvan in Lightroom verdeeld over een paneel Licht en een paneel Kleur. In het eerste vind je ook de Curves-aanpassingen, terwijl Witbalans naar het tweede verschoven is. In het paneel Licht vind je ook de profielen, die vaak een logische eerste stap zijn om een foto te bewerken. Profielen komen in de bewerking van een foto nog voor het werken met de schuifregelaars. Standaard krijgt een foto het profiel ‘Adobe Kleur’. Indien je houdt van de kleurweergave van je camera, en die sterk afwijkt van wat Lightroom er standaard van maakt, dan kan je in de Camera Matching Profiles op zoek gaan naar het profiel. Deze verkrijg je door op het icoontje met de vier rechthoekjes te klikken. In het voorbeeld koos ik het profiel Velvia. Dit simuleert de filmsimulatie Velvia die ik op mijn Fujifilm-camera’s kan instellen. Werk je met een ander merk van camera, dan zal je in die lijst de profielen vinden voor jouw camera. Het kiezen van een Camera Matching Profile is overigens geen must. Het is gewoon een ander vertrekpunt en vooral aan te raden wanneer je je RAW zo goed mogelijk wilt laten lijken op wat je op het LCD-schermpje of in de elektronische zoeker van je camera zag. Onder de Camera Matching Profiles vind je de Creative Profiles. Hier kan je met één enkele klik op de knop je foto een total make over geven. Met de Hoeveel-regelaar kan je dan de sterkte van het effect fijn afstemmen.
Door het Velvia Camera Matching profile als uitgangspunt te kiezen, leek deze foto als twee druppels water op de JPEG-preview die ik in de elektronische zoeker van mijn camera gezien had.
Met de instellingen van dit paneel kan je eigenlijk een foto al 80 tot 90 procent van zijn potentieel laten bereiken. Adobe deelt het tonale bereik van een foto op in vijf grote zones. Van donker naar licht: Zwarte tinten, Schaduwen, Belichting (Middentonen), Hooglichten en Witte tinten. De logica van de schuifregelaars is eenvoudig: naar rechts maakt die zone lichter, naar links donkerder. Voor landschapsfoto’s zal je vaak de Schaduwen wat willen optrekken en de Hooglichten wat negatief willen bijregelen. Is een foto globaal te licht of te donker, dan kan je dat meestal gewoon oplossen met de Belichtingsregelaar. Met de Witte en Zwarte tinten stel je het zwart- en het witpunt van je foto in.
Het Curves-gereedschap zit in Lightroom geïntegreerd in het paneel Licht. Door op het icoontje (1) te klikken open je de Curve. Je hebt dan de keuze tussen de parametrische curve (2) of de Puntcurve (3) die voor gevorderde gebruikers bedoeld is en nog meer mogelijkheden biedt. In die Puntcurve kan je ook de individuele Rood, Groen en Blauw kanalen (4) aanpassen.
Wil je het jezelf makkelijk maken, experimenteer dan eens met de knop ‘Automatisch’ die je naast ‘Bewerken’ ziet staan. Adobe heeft namelijk op basis van duizenden voor- en na foto’s een algoritme gemaakt dat automatisch je foto’s optimaliseert. Het moet gezegd dat het resultaat meestal heel goed is. Bovendien is Automatisch een goeie leermeester om je te tonen welke foto welk type correcties kan gebruiken. En … aangezien alles in Lightroom niet-destructief is, kan je nog altijd de instellingen achteraf aanpassen.
De foto waarmee dit artikel opende, na op de knop ‘Automatisch’ gedrukt te hebben. Lightroom helderde de schaduwen op en verdonkerde de Hooglichten, om meer details in de wolkenlucht tevoorschijn te toveren. Dit soort aanpassingen is typisch voor scenes waar je zowel een voorgrond als een lucht in beeld hebt. De hoogspanningskabel werkte ik weg met het Retouche-penseel in de modus Retoucheren. Dit penseel is ook handig om sensorstof weg te werken.
Dit paneel herbergt niet alleen het Witbalans-gereedschap, maar ook de algemeen werkende Verzadigings- en Levendigheidsregelaars. Het verschil tussen die twee is dat Levendigheid de huidtinten in je foto automatisch beveiligt tegen onnatuurlijke kleuren. Heb je net een verjaardagsfeestje met kleurrijke ballonnen gefotografeerd en wil je dat de kleur van de ballonnen van het scherm spat zonder dat de kinderen er als pompoenen gaan uitzien? Gebruik dan Levendigheid in plaats van Verzadiging. In dit paneel vind je ook de Kleurmixer (de evenknie van Classic’s HSL-paneel), waarbij je gericht op de kleur, de verzadiging of de helderheid van specifieke kleuren kan gaan werken. Ik gebruik die vaak om een lucht donkerderblauw te maken, zonder dat ik een van de lokale tools zoals het penseel moet gebruiken.
Met de Kleurmixer kan je gericht ingrijpen op de helderheid, de kleurtoon en de verzadiging van een bepaalde kleur-range. Zo kan je bijvoorbeeld snel de (oranje) huidtinten in een foto lichter maken of een lucht donkerder zonder ingewikkelde selecties te moeten maken. Dat lukt uiteraard alleen maar voor zover die bepaalde kleur niet elders in je foto voorkomt en hij daar niet mag veranderen.
Verder kent Lightroom nog twee panelen: het Details-paneel herbergt de instellingen voor verscherping en ruisonderdrukking. Het is verder identiek aan Lightroom Classic. Het Effecten-paneel groepeert een aantal finishing touches, zoals het toevoegen van Korrel of een Vignet, om de aandacht meer op het centrum van je foto te richten. In dit paneel vinden we ook Helderheid en de nieuwe Textuur-regelaar. Deze dikken respectievelijk het contrast in de middentonen en de fijnere details zoals haar, vacht of boomschors in een landschapsfoto aan. Hiermee geef je foto’s meer punch. Met Nevel verwijderen kan je dan weer het atmosferisch perspectief van je foto verbeteren. In Lightroom Classic en Camera Raw bevinden deze tools zich in het Standaard-paneel.
Alle eerder genoemde aanpassingen werken globaal. Voor specifieke, plaatsgebonden correcties heeft Lightroom een uitsnedegereedschap, een retoucheerpenseel en drie lokale correctiegereedschappen. Landschapsfotografen zullen blij zijn met het verloopfilter. Portretfotografen kunnen dan weer hun hart ophalen aan het Radiale filter. Hiermee kan je gezichten, ogen en alles wat verder nog ellipsvormig is lokaal aanpassen. Voor wat je niet met een van de vorige twee kan doen, is er nog het Aanpassingspenseel: daarmee schilder je gewoon een van de ondersteunde aanpassingen rechtstreeks op je beeld.
Het Radiaal filter is een van mijn favoriete tools in Lightroom Classic en dus ook in Lightroom. In dit voorbeeld helderde ik het gezicht van de man op met een Radiaal filter met positieve waardes voor Belichting en Schaduwen. Door het filter een voldoende grote doezelwaarde te geven, valt het niet op dat ik hier een ellips gebruikte in plaats van het preciezere, maar ook meer omslachtige Aanpassingspenseel.
Bewerkingen in Lightroom zijn net zoals in Lightroom Classic eigenlijk puur metadata. Het oorspronkelijke bestand wordt nooit veranderd. Om die reden is het ook heel eenvoudig om de bewerkingen van één foto op te slaan als een preset of voorinstelling voor later gebruik. Je kan ook de bewerking van één foto geheel of gedeeltelijk kopiëren en toepassen op een of meerdere andere foto’s.
Om de vruchten van je noeste nabewerkingsarbeid te tonen aan de buitenwereld kan je de Share-knop gebruiken. Daarmee kan je foto’s opslaan, bijvoorbeeld als JPEG. In vergelijking met Lightrooms exportdialoogvenster zijn de mogelijkheden summier. Zo is er op dit moment (nog) geen mogelijkheid om een watermerk toe te voegen, al kan dat weer wel in Lightroom op je iPhone! Via Delen en uitnodigen kan je een galerij maken van je foto’s en de URL daarvan aan iedereen, of een selectie genodigden, bezorgen.
Het exportdialoogvenster (Opslaan in…) is in vergelijking met Lightroom Classic uitermate beperkt. Ook hier trekt Lightroom duidelijk de kaart van de online verbondenheid door je via ‘Delen en uitnodigen’ toe te laten om galerijen van je foto’s online te delen met anderen.
Het mag duidelijk zijn: je kan een foto in Lightroom (bijna) identiek bewerken als in Lightroom Classic of Camera Raw maar een aantal handige zaken ontbreken nog. Zo biedt Lightroom op dit moment niet echt ondersteuning voor plug-ins. Je kan een foto wel naar Photoshop sturen, maar niet als slim object. Foto’s samenvoegen tot een HDR of een panorama kan, maar foto’s als lagen openen in Photoshop dan weer niet. Een niet onbelangrijk gemis is de afwezigheid van Virtuele Kopieën, waarmee je dezelfde foto een andere bewerking kan geven zonder dat je hem fysiek moet dupliceren. Ook naar de super handige Luminantie- en Kleurbereikmaskers die het maken van selecties in de lokale aanpassingsgereedschappen vergemakkelijken, is het nog tevergeefs zoeken. Wel bestaat de kans dat een volgende update de kloof alweer een beetje verkleint. Lightroom ‘Cloud’ lijkt zich dan ook iets meer tot de ‘casual’ fotograaf te richten. Iemand die gebruiksgemak en automatisering, ook van back-ups en opslag, belangrijker vindt dan een ellenlange reeks gereedschappen die hij toch niet zal gebruiken.
Voor wie Lightroom probeert en later van gedacht verandert: eens je je abonnement stopgezet hebt, heb je nog één jaar de tijd om je foto’s te downloaden van de Adobe servers, bijvoorbeeld om ze daarna te gebruiken met Lightroom Classic. Omgekeerd bestaat er ook een migratie-tool om een Lightroom Classic catalogus om te zetten voor gebruik met ‘de nieuwe’ Lightroom. Beide programma’s samen gebruiken wordt niet aangeraden, om conflicten te vermijden.
Ik bewerkte deze foto met een van de profielen uit mijn Creative Profiles Starter Pack en tweakte nog een paar instellingen. Door op het symbool met de drie puntjes te klikken kan ik deze instellingen kopiëren en dan in de rasterweergave één of meerdere foto’s selecteren en via Bewerken > Plakken de instellingen met één muisklik toepassen op al deze andere foto’s.
Dit artikel werd geschreven door fotograaf en software-expert Piet Van den Eynde. Meer over Piet kan je vinden op zijn website en Instagram. Wil je meer leren over Lightroom Classic, dan helpen deze 14 tips van Scott Kelby ongetwijfeld. Het verschil tussen de velen Lightroom-varianten ontdek je hier.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang elke woensdag en vrijdag het beste uit de fotografiewereld in je mailbox.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
