Nanda Hagenaars: “Zo vind je je eigen stem als fine art fotograaf”

Met haar enigmatische zwart-wit portretten creëert Nanda Hagenaars haar eigen wereld en spreekt ze een taal zonder woorden. De Amsterdamse fine art fotograaf legde de voorbije tien jaar een straf parcours af. Van straatfotografie voor zichzelf tot gerenommeerd fotograaf vertegenwoordigd door twee galerijen. Een verhaal van doorzettingsvermogen, ideeën waarmaken en je eigen stem vinden.

“Als kind was ik al creatief,” vertelt Hagenaars. “Ik was gefascineerd door lichtinval en composities, maar ik dacht altijd dat ik ging schilderen. Mijn oma was kunstenares en gaf me af en toe schilderles.” Maar het was tijdens een vakantie met haar vader dat er iets veranderde. Daar ontdekte Nanda de kracht van fotografie. “Het feit dat je met een camera onmiddellijk licht kon vangen én meteen resultaat zag, trok me enorm aan. Ik kocht mijn eerste camera toen ik in het buitenland studeerde. Het werd een soort verlengstuk van mezelf. Zoals sommige mensen een hond hebben om mee te wandelen, gaf mijn camera me een reden om de omgeving rondom mij te ontdekken. Het leerde me kijken, voelen en selecteren: wat raakt me, waar wil ik bij stilstaan?”

“Pas toen ik bij een reclamebureau ging werken, groeide het idee om van fotografie een echte baan te maken. Ik was er omringd door art directors en creatieven en ging vaak mee naar fotoshoots. Ik begon mezelf af te vragen of ik dat ook kon.”

Die gedachte liet haar niet meer los. “Het werd een soort obsessie. Op een bepaald moment kon ik er niet meer omheen: ik móést fotograaf worden, en ik zou mijn geld verdienen met foto’s maken. In die periode heb ik veel gebrainstormd met mezelf: hoe ga ik het aanpakken? Hoeveel ga ik vragen voor opdrachten? Ik heb mijn baan opgezegd en stortte me in fotografie. Vanaf het moment dat ik echt voor die keuze ging, leek er vanalles in beweging te komen.”

Hoe je als fotograaf negatieve overtuigingen overwint

Over die keuze om fotograaf te worden, de negatieve overtuigingen die je tegenhouden, en hoe je eigen stem te vinden als fotograaf, schreef Hagenaars het e-book Photography, creativity and overcoming blocks. Geen droge handleiding, maar een persoonlijke getuigenis met concrete tips voor wie zelf op zoek is naar zijn of haar stem als fotograaf.

“Toen het idee groeide om fotograaf te worden, waren er negatieve overtuigingen die me tegenhielden: Ga ik dit wel kunnen? Ga ik er genoeg mee verdienen? Is dit wel een echte job? Het zijn vragen die veel fotografen zullen herkennen. Nochtans zijn het heel normale gedachten; je brein wil liever geen risico’s nemen en veilig spelen. Om dat te doorbreken, moet je je in de eerste plaats bewust worden van die negatieve overtuigingen. Het helpt om ze op papier te zetten. Vaak zijn ze niet gebaseerd op feiten maar op onderbewuste programmeringen. Je kan ze daarom ook ombuigen naar positieve bevestigingen.”

Een voorbeeld? “Stel, je wil fashionfotograaf worden. Dan kan er een gedachte opkomen als: ik heb het netwerk en de middelen niet, dus dat lukt me nooit. Als je dat herschrijft naar: ‘Ik ben een succesvolle fotograaf en ik ga het netwerk opbouwen dat ik nodig heb,’ dan verandert niet alleen je mindset, maar ook je acties. Hoe vaker je het herhaalt, hoe meer je erin gaat geloven.”

Je eigen fotografische stijl en stem vinden als beginnend fotograaf

Als beginnend fotograaf, nam Hagenaars alle opdrachten aan die op haar pad kwamen. Naast haar straatfotografie, verdiende ze geld met food- en interieurfotografie. “Dat was nodig om te ontdekken waar mijn hart sneller van gaat kloppen”, legt Hagenaars uit. “Ik geloof sterk dat je in het begin van alles moet uitproberen. Alles wat jou ook maar een beetje intrigeert – fotografeer het en wacht niet. Je hoofd zal altijd redenen verzinnen om het niet te doen. Maar als je je intuïtie volgt, kom je dichter bij wat je écht raakt. Het gewoon doen, dat is het allerbelangrijkste. De meeste mensen blijven in hun hoofd hangen maar ondernemen geen actie.”

Ze deelt een concrete tip voor wie zijn of haar stijl wil ontdekken: “Print al je foto’s uit en leg ze op de grond. Kies de foto’s die bij jou resoneren; waarvan je voelt dat ze dichtbij jou staan. Hou je er tien over van de honderd, ga dan kijken wat ze gemeen hebben met elkaar. Schrijf kernwoorden op die je in alle beelden ziet terugkomen. In mijn geval was dat: zwart-wit, sterk contrast, mensen, portretten, emotie, beelden die raken. Die woorden zijn de bouwstenen van mijn stijl geworden. Bij het maken van volgende foto’s kan je nagaan of jouw kernwoorden daarin passen. Zo ontwikkel je stilaan de stijl die bij jou als mens past. Ik geloof erg in het verbinden met jezelf. Als je wilt weten wat voor soort beelden je wil maken, moet je ook je binnenkant kennen. Je ogen sluiten, stilzitten en naar binnen keren. Dat heb ik heel veel gedaan in het begin.”

Het creatieve proces van Nanda Hagenaars: experimenteren in de studio

Op die manier ontdekte Hagenaars waar haar passie ligt: mensen portretteren. Op haar eigen bijzondere manier. “Vroeger maakte ik vrij rechttoe-rechtaan portretten. Tegenwoordig zitten er meer lagen in mijn werk. Ik gebruik vaak dubbelportretten: één persoon op de voorgrond, één op de achtergrond. Die beelden vertellen voor mij onuitgesproken gesprekken tussen mensen. Wat de ene ziet, ziet de ander anders. Alles is perspectief. De beelden zijn een vertaling van mijn eigen binnenkant.”

In haar eigen ruime studio – tien jaar geleden begon ze in een kleine antikraakruimte met gekregen flitslampen – ontstaat haar werk vaak vanuit een experiment. “Ik start meestal met een vaag idee. In de studio krijgt het pas vorm. Ik leg mezelf graag een uitdaging op: iets maken dat ik nog niet eerder heb gemaakt. Dat dwingt me om mijn brein te prikkelen. Elke shoot is een experiment, en vaak blijkt achteraf dat het beeld dat ontstond veel te vertellen heeft. En het raakt ook anderen, heb ik ondervonden. Dat is extra mooi.”

Hoe je als fotograaf vertegenwoordigd raakt door een galerij

Vandaag heeft Nanda Hagenaars haar plaats gevonden binnen de wereld van fine art fotografie. Haar werk wordt vertegenwoordigd door twee galerijen – een droom die uitkomt. “Bij een galerij aangesloten zijn voelde voor mij als een vorm van erkenning. Niet per se omwille van de verkoop, maar omdat je omringd wordt door andere fotografen van hoog niveau. Dat je daar tussen mag staan met werk dat recht uit je hart komt, betekent veel.”

“Ik heb wel eens een galerij aangeschreven, vaak zonder resultaat. Bij elke afwijzing dacht ik: wacht maar. Pas toen ik volledig mijn eigen handtekening had gevonden, begon het te stromen. Die samenwerkingen ontstonden niet door een vast stappenplan te volgen, maar door werk te blijven maken en te tonen.”

De eerste galerij vond haar toen ze als fotograaf op een beurs stond en daar toevallig iemand ontmoette die op het punt stond een nieuwe galerij te starten. De tweede kwam via een introductie van een collega-fotograaf. “Ik heb mijn werk daar niet eens zelf ingestuurd. Soms ontstaat zoiets organisch. Maar tegelijk heb ik ook veel zelf ondernomen om dat waar te maken. Ik nam bijvoorbeeld deel aan fotowedstrijden. En dat loont: je werk wordt gezien, je bouwt je cv op en je naam begint te circuleren. Dat zijn zaken die je zelf in handen hebt. Zorg voor een sterk visitekaartje: een mooie website, een verzorgde Instagrampagina, een helder statement over wie je bent en waar je voor staat. Als alles samenvalt, dan kunnen mensen niet om je heen.”

Het advies van Nanda voor beginnende fotografen

Haar advies aan andere fotografen: begin met een visie. “Wat wil jij betekenen met je fotografie? Dat hoeft geen grootse droom te zijn, zolang het maar echt van jou is. Mijn droom? Ooit beelden maken voor The New York Times. En zelfs als ik nét daaronderuitkom – dan is dat nog altijd prachtig.”

Zit je met vragen of twijfels als fotograaf? Benieuwd naar hoe je je eigen stem kan vinden in de fotografiewereld? En hoe je je creativiteit kan laten stromen? Download dan het e-book Photography, creativity and overcoming blocks van fotograaf Nanda Hagenaars.