Fotograaf Frits van Eldik verdiende zijn sporen in de autosportfotografie. Snelle wagens, blitse racewedstrijden, de wereld afreizen … hij beleefde het allemaal. Toch zijn voor hem de magie en het vakmanschap van fotografie het allerbelangrijkste. “De beelden waar ik de meeste tijd en voorbereiding in stak, blijven mij het meeste bij.”

Als kleine jongen wist Van Eldik al heel goed welk toekomstpad hij zou bewandelen: dat van fotografie én autosport. Dat zijn vader hobbyfotograaf was én een eigen autogarage runde, bleek de ideale voedingsbodem voor zijn latere carrière. “Magisch vond ik het, mijn vader die foto’s trok met zijn apparaat, de keuken omtoverde tot een donkere kamer en dan als een goochelaar met wat vloeistof een stukje papier veranderde in een foto. Het fascineerde me.”

“Doordat mijn vader een eigen autogarage had, kwam ik al vroeg in aanraking met fotografie én autosport. Als de monteurs die bij mijn vader werkten naar racewedstrijden gingen om er te werken, mocht ik soms mee. Ik wist al heel vroeg dat ik de autosport die ik daar zag, wilde vastleggen op de gevoelige plaat. Elf jaar was ik toen de collega-monteurs tijdens een koffiepauze aan me vroegen: wat wil je later worden? Daar moest ik niet lang over nadenken: fotograaf van raceauto’s.”

Oefenen op de parking

Zo gezegd, zo gedaan. Met jarenlang oefenen bekwaamde Van Eldik zich in het fotograferen van auto’s. “Van mijn elfde tot mijn achttiende spendeerde ik al mijn vrije tijd aan experimenteren en proberen. De uren die ik op een parking doorbracht om daar te oefenen op auto’s in beweging, zijn niet te tellen. De autosportaffiches van Lancia en Fiat die in de garage van mijn vader ophingen, inspireerden me. Ik las in die tijd ook altijd het legendarische magazine Grand Prix International van Bernard Asset. Daar stonden prachtige foto’s in. Ik probeerde ze te ontleden en zo juist mogelijk na te bootsen. Zo heb ik mezelf enorm veel aangeleerd.”

Aanvankelijk wilde Frits van Eldik zich op zijn achttiende inschrijven voor een opleiding fotografie. Maar door de jarenlange ervaring en de kennis die hij zichzelf aangeleerd had, twijfelde hij. “Ik zag de cursus en besefte dat ik daar al heel wat van wist. Het leek me daarom niet zinvol om in die opleiding te stappen. In plaats daarvan heb ik zestien maanden vrijwillig in het Nederlandse leger gediend. Tijdens de weekends schuimde ik wel auto-evenementen af en maakte ik beelden. Doordat het meerdaagse wedstrijden waren, kon ik de eerste dag foto’s nemen, die de dag erna ontwikkelen en afdrukken en op de laatste dag van het event mijn beelden verkopen aan autocoureurs.”

Op het nationale circuit van Zandvoort zette hij zo zijn eerste stappen als professioneel fotograaf. “Ook journalisten merkten mijn beelden op. Ze vielen in de smaak omdat ze toch dat tikkeltje anders waren dan de rest. Zo ontstond er stilaan een markt voor de foto’s die ik maakte. Net als een Formule 1-coureur is de weg die je aflegt heel belangrijk. Je mag niet vergeten dat ik al vanaf mijn elfde aan het uitproberen en leren was. Dat zorgde ervoor dat toen ik kansen kreeg, ik ze met beide handen kon grijpen. Ik had immers al heel wat ervaring opgebouwd.”

Voorbereiding is alles

Van het circuit in Zandvoort ging het dan ook naar andere racebanen en wedstrijden. “Ik werd opgemerkt door een persagentschap en heb daar jaren voor gewerkt. Daarna besloot ik om als zelfstandige aan de slag te gaan. Mijn klanten waren de grote spelers zoals Marlboro, Philips, BMW … Voor die klanten was het natuurlijk belangrijk dat ook hun merk in beeld kwam, maar tegelijk moesten de beelden ook dienen voor journalisten die ze publiceerden bij krantenartikelen. Het was de kunst om het logo dan onopvallend mee in beeld te krijgen.”

Dat Van Eldik zweert bij een minutieuze voorbereiding hoor je in al zijn verhalen. “Zomaar naar een wedstrijd vertrekken doe ik niet. Alles is voorbereid: ik moet weten op welke plek ik de beste foto kan maken, ken het parcours op mijn duimpje, wil weten hoe de programmatie eruitziet zodat ik snel kan schakelen, welke beroemde mensen er gaan zijn …”

Dat hij opgroeide tussen de rondslingerende auto-onderdelen is nu een meerwaarde voor Van Eldik. “Soms wordt me gevraagd om tijdens de race detailfoto’s van bepaalde onderdelen te maken en die meteen naar het team van de mecaniciens door te sturen. Wanneer er iets hapert, zijn zij voorbereid en kunnen ze snel handelen als de auto in de pitstop belandt. Dat is wel kicken, want je moet én snel zijn én weten waarmee je bezig bent. Maar zo kan ik wel het verschil maken.”

Naast een goede voorbereiding heeft Van Eldik ook een indrukwekkende technische kennis van zijn fotomateriaal. In de autosportwereld maakte hij als een van de eerste de omslag van analoge naar digitale fotografie. Als fotograaf is het een troef om ook technisch altijd nieuwsgierig te blijven, vindt hij. “Het materiaal waarmee ik werk ken ik door en door, alle sterktes maar ook de verbeterpunten. Zo ben ik ook met Canon Europe in contact gekomen, zij hadden hun hoofdzetel in Nederland. We stemden vaak met elkaar af over toestellen en lenzen. Zo mocht ik na een tijd ook Canon Ambassador worden. Een mooie kans, want je mag met heel wat materiaal werken en samen met hen nadenken over de ontwikkeling van nieuwe toestellen en lenzen. Dat doe ik enorm graag.”

De ultieme sportcamera

Zelf fotografeert Van Eldik de laatste tijd met de spiegelloze EOS R-camera’s van Canon. “Ik werk graag met de Canon EOS R5 en R3. Met die combinatie van topcamera’s heb ik altijd voldoende resolutie én een razendsnelle burstsnelheid van 30 frames per seconde tot mijn beschikking.” Bij de 24 uur van Le Mans van 2020 kon hij voor het eerst aan de slag met de EOS R5, sindsdien gaat deze camera altijd mee in de fototas. “Vanwege de bekende Canon-ergonomie was het slechts even pielen voor de juiste settings, maar al direct was ik zó blij met deze camera. Bovendien weten ze de camera steeds beter te maken. Bij de F1-race in Bahrein van afgelopen weekend had ik de beschikking over de nieuwste firmware en de AF-tracking van de R5 werkt nu nog beter bij bewegende onderwerpen.”

De Canon EOS R5 gebruikt Van Eldik vooral voor die beelden waarbij resolutie van belang is. Bijvoorbeeld wanneer hij meer van de omgeving wilt laten zien, met de auto kleiner in beeld. “Maar de EOS R3 is natuurlijk gemaakt voor fotografen zoals ik, dat is de ultieme sportcamera – hij is op alle vlakken sneller. Die 30 frames per seconde zijn een meerwaarde bij actie, bijvoorbeeld als ik de start van een race fotografeer. Dat levert me toch weer een paar extra beelden op die ik kan gebruiken. Bovendien, de R3 is nog robuuster en beter bestand tegen elementen als regen dan welke camera dan ook.”

Van Eldik is zeer gecharmeerd van de innovaties die Canon de R3 heeft meegegeven, zoals de oogdetectie. “Als je deze functie onder de knie hebt, kun je precies aangeven wanneer de autofocus een auto moet oppikken, en die volgt hem dan perfect. De autofocus heeft bovendien nauwelijks haperingen, bijna al het beeld is scherp en bruikbaar. Daarvan krijg ik echt een glimlach op mijn gezicht.” De ervaren autosportfotograaf wordt erg enthousiast van de extra mogelijkheden die dit soort technologische hoogstandjes hem bieden. “De R3 herkent en volgt een auto feilloos, zelfs als die even achter een andere auto zit. Als hij weer zichtbaar is, pakt de autofocus hem direct weer op. Daardoor kan ik me nu meer richten op de compositie, dat vind ik een verademing.”

Snel anticiperen

Ook scoort de EOS R3 veel punten als het gaat om ergonomie. “Ik moet mijn instellingen snel kunnen aanpassen, want tijdens een raceweekend ben ik telkens aan het anticiperen op een nieuwe situatie. Als ik bijvoorbeeld van een portretje overschakel naar een beeld van een voorbijrazende auto gemaakt door een hekwerk, dan moet ik de autofocus razendsnel kunnen aanpassen. De R3 kan ik, net als de R5 overigens, helemaal aan mijn wensen en manier van fotograferen aanpassen.”

Voor zijn glaswerk geeft Frits van Eldik de voorkeur aan primelenzen. “Het liefst neem ik de 14mm, 24mm, 35mm, 50mm, 85mm en 400mm mee in mijn fototas. Dat is misschien iets onhandiger omdat je dan meer moet meezeulen op het circuit, maar dat ben ik intussen gewend. Toestellen en lenzen worden ook steeds lichter, dat is mooi meegenomen. Als ik met het vliegtuig reis en er niet veel bagage meekan, opteer ik voor zoomlenzen.”

Om autosport authentiek in beeld te brengen, is de dynamiek heel belangrijk, weet Van Eldik ons te vertellen. “Je kan een voorbijrazende wagen aan een hoge sluitertijd fotograferen, maar dan lijkt het alsof hij stilstaat. Ik probeer die beweging in mijn beelden vast te leggen door een trage sluitertijd te kiezen en met mijn camera wat mee te bewegen. Daardoor krijgt de foto een meerwaarde die je niet altijd op andere beelden vindt. Autosportfotografie is trouwens veel meer dan enkel wat auto’s fotograferen. Je bent tegelijk landschapsfotograaf en portretfotograaf, je moet constant schakelen tussen die verschillende disciplines. Daarom vind ik mijn job zo fascinerend. Alle details tellen.”

Memorabele momenten

De coronapandemie deed ook Van Eldik stilstaan. “Doordat wedstrijden werden afgelast, was ik vaker thuis. Normaal gezien ben ik zo’n negen maanden per jaar weg van huis. Nu was dat plots een stuk minder, en eigenlijk heb ik daar ook wel van genoten. Ik weet niet of ik terug wil naar het strakke ritme van vroeger. De laatste tijd focus ik me op de verkoop van mijn prints. Doorheen de jaren heb ik een uitgebreid archief aangelegd, en nu zet ik die foto’s ook te koop. Dat is trouwens nog een andere stiel: de kunst van het afdrukken. Ik heb het geluk me voor die technische zaken goed te laten omringen door mensen die kennis van zaken hebben. Daardoor heb ik zelf ook veel geleerd en intussen een aantal zeer goede printers gevonden die de allermooiste afdrukken maken.”

Welke beelden staan in zijn geheugen gegrift? “Als ik terugblik, zijn dat de beelden waar ik het meeste van mezelf in heb gestoken en de beelden waar ik het meest aan voorbereid heb. Zo leerde ik op het circuit de wereldvermaarde autocoureur Jos verstappen kennen. Ik fotografeerde hem en we raakten bevriend. Toen zijn zoontje Max Verstappen geboren werd, mocht ik hem als pasgeboren baby op foto vastleggen. Ook toen hij opgroeide was ik er vaak bij om hem te fotograferen. Dat zijn beelden die me raken en bijzonder mooie herinneringen oproepen.

Een ander beeld dat me veel doet, is een foto die ik in Monaco maakte. Ik had het al lang in mijn hoofd om de start van de wedstrijd vanop een heuvel twee kilometer verderop te fotograferen. Het uitzicht is daar prachtig. Maar dat was een aartsmoeilijke klus. Er kroop ongelooflijk veel voorbereiding en teamwerk in. Op de dag van de opname werkte ik met acht toestellen en vier mensen die me hielpen. Het weer was rotslecht en ik had er geen goed gevoel over. Na de opname drukten we de foto met een klein hartje af. Wat bleek? Het was een fantastisch beeld waarop ieder detail goed zichtbaar was.”

Toekomstdromen

Heeft een fotograaf die de wereld heeft gezien, de spannendste racewedstrijden fotografeerde, wereldberoemde sterren voor zijn lens had, nog iets op zijn verlanglijstje staan? “Als fotograaf blijf je dromen. Zo wil ik graag eens de Isle of Man motorrace vastleggen. Die valt in mei en dat is doorgaans mijn drukste maand, dus ik ben er nog niet geraakt. Maar dat prijkt bovenaan mijn lijstje. Een vliegdekschip dat helemaal operationeel is, daar zou ik graag eens als fotograaf van dichtbij meemaken. Het lijkt me machtig om dat in beeld te brengen.”

“Doordat ik vooral autosport fotografeerde, heb ik ook veel zaken niet kunnen doen. Elke keer als ik naar een wedstrijd reisde, was er weinig tijd om de omgeving buiten het circuit te fotograferen. Daarom zou ik graag teruggaan naar enkele plekken, bijvoorbeeld New York. Laatst was ik in Parijs en kriebelde het om ook andere beelden dan die van de autosport te maken. Dus wie weet wat de toekomst nog brengt.”

Vijf tips voor autosportfotografie

We vroegen Frits van Eldik hoe we onze eigen vaardigheden bij het fotograferen van racewagens naar een hoger niveau kunnen tillen. Met deze vijf tips word je volgens de professional een betere autosportfotograaf.

  • Voorbereiding is alles

“Wanneer ik aan een racewedstrijd begin, plan ik alles. Ik zal nooit onvoorbereid op het vliegtuig stappen. Van het weer, het precieze tijdstip van de zonsondergang, het parcours tot de juiste programmatie… Alles wil ik weten. Zo weet ik exact waar ik de beste beelden kan maken in de allerbeste omstandigheden.”

  • Beweging maakt een beeld compleet

“Ga op zoek naar een manier om dynamiek vast te leggen. Speel met een lange sluitertijd, met de omgeving …”

  • Wijk af van het gewone

“Probeer andere invalshoeken te zoeken. Als alle fotografen op één plek gaan staan, kijk dan eens in het rond of er nog andere plaatsen zijn van waaruit je kan fotograferen. Speel met je instellingen, met de achtergrond, met de mensen die aanwezig zijn. Zo kan je je eigen stempel drukken. Dat is waar klanten naar op zoek zijn, zo kunnen zij zich met jouw beelden onderscheiden.”

  • Oefening baart kunst

“Mijn hele jeugd heb ik geoefend: uren bracht ik door in de garage van mijn vader, op parkings, op racewedstrijden … De beelden in autosportmagazines en op autosportaffiches probeerde ik zo goed mogelijk na te bootsen. Daar heb ik ongelooflijk veel geleerd en de basis gelegd voor wat ik later zou doen. Ik kan het dus niet genoeg benadrukken: probeer en experimenteer.”

  • Vertel een verhaal met je foto

“Door ook de omgeving een rol te laten spelen in je beeld, vertel je een verhaal. Het is bij autosportfotografie altijd belangrijk te laten zien waar je bent, op welke wedstrijd en welk circuit. Dat maakt van jouw beeld geen standaardfoto die inwisselbaar is voor andere wedstrijden maar de herinnering aan een authentiek moment.”

Volg de Frits’ avonturen tijdens het huidige F1-seizoen op Instagram en bekijk meer van zijn beelden op zijn website.

Advertentie



Wil je beter leren fotograferen?

Neem dan een abonnement op Shoot Magazine (8x per jaar).

Shoot is hét fotografiemagazine voor en door enthousiaste fotografen. In Shoot vind je de beste tips en trucs, workshops en cursussen voor geslaagde foto’s, de knapste fotoplekjes in België, de helderste uitleg over fotografietechnieken, tests van nieuwe camera’s, lenzen en meer, plus foto’s van de beste Belgische fotografen.


LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in