Fotograaf Pieter Clicteur stopt in elk beeld een verhaal met een vleugje rock-‘n-roll en creëert zo zijn eigen unieke stijl.
De beelden van fotograaf Pieter Clicteur zijn letterlijk én figuurlijk gelaagd: in elk beeld stopt hij een stukje van zichzelf en vertelt hij een verhaal. Of het nu gaat om een bedrijfsportret of een artistieke reeks, telkens zoekt Pieter naar zijn eigen stempel.
Zoals veel fotografen begon Clicteur ooit in bijberoep. Maar al snel voelde hij dat hij de sprong moest wagen. “Ik werkte als IT’er in een groot bedrijf. Op een bepaald moment zijn mijn vrouw en ik op een lange reis vertrokken. We hadden een fotocamera mee, en daar zette ik mijn eerste stappen in de fotografie. Toen we maanden later terugkeerden, ben ik gestart als fotograaf in bijberoep. Ik wilde het meteen serieus aanpakken, met een btw-nummer en btw-aangiftes. Na een tijdje had ik zoveel opdrachten dat ik begon te overwegen om er mijn hoofdberoep van te maken – en dat heb ik dan ook gedaan.”
“Maar het is niet evident om als fotograaf in hoofdberoep te leven,” vertelt hij. “De concurrentie is groot, en de markt zit vol mensen die het als bijberoep doen en daardoor hun prijzen laag houden. Dat maakt het soms lastig. Maar klagen helpt niet. Je moet blijven bewegen, meegaan met de markt, je aanpassen.”
Die veerkracht heb je nodig in de fotografiewereld. “Het is niet de sterkste die overleeft, maar degene die zich het best kan aanpassen,” vindt hij. “Als de markt morgen verandert, moet ik kunnen volgen – en tegelijk trouw blijven aan mijn eigen stijl”
Clicteur verdeelt zijn werk vandaag tussen twee werelden. Enerzijds is er zijn artistieke werk onder zijn eigen naam, waarin hij persoonlijke verhalen vertelt. Anderzijds is er Studio 13, zijn fotografie- en filmbedrijf dat zich vooral richt op bedrijfsopdrachten.
“Zo’n tachtig procent van mijn commerciële werk bestaat uit bedrijfsfotografie; de rest is familie- en portretwerk. Dat commerciële luik is geen noodzakelijk kwaad – ik vind het oprecht boeiend. Ik mag in bedrijven fotograferen waar bijna niemand binnenkomt. Ik zie productieprocessen, ontmoet mensen, leer constant bij. Daar kan je echt je ambacht als fotograaf tonen.”
Toch blijft het artistieke werk zijn drijvende kracht. “Mijn hart ligt bij beelden die iets vertellen. Ik heb altijd nood gehad om verhalen te delen. Vroeger deed ik dat met muziek – ik speelde in een band – nu doe ik het met fotografie. Een beeld kan iets zeggen wat woorden soms niet kunnen.”
Wie Clicteurs beelden bekijkt, herkent eenzelfde stijl: donkere tonen, doordachte lichtopstellingen, vaak opgebouwd uit meerdere foto’s tot één samengesteld geheel. “Meestal komt het idee zomaar in me op,” legt hij uit. “Dan werk ik het verder uit: wat wil ik tonen, waar speelt het zich af, welk personage hoort in het verhaal? Daarna bouw ik het beeld stap voor stap op: locatie zoeken, licht plannen, materiaal voorbereiden — soms maanden op voorhand. Op de set zelf neem ik alles in handen en leid ik het hele proces. Veel van mijn beelden zijn composities: verschillende lagen die ik samenbreng tot één verhaal.”
Hoewel hij technisch sterk is – Clicteur heeft een achtergrond in ICT – blijft emotie zijn kompas. “Techniek mag nooit het gevoel overheersen. Soms zie ik perfecte beelden die me koud laten. Dan is het fout. Een foto moet je raken. In alles wat ik maak, probeer ik dat vleugje rock-‘n-roll toe te voegen. Het hoeft niet afgelikt te zijn. Zo maakte ik bijvoorbeeld een reeks over huisdieren: de dieren hoeven er niet perfect uit te zien. Ik breng liever een hond met een karakterkop in beeld.”
Zijn stijl evolueerde door de jaren heen, maar één constante blijft: authenticiteit. “Ik hou niet van extreme bewerkingen of te gepolijste beelden. Zelfs in mijn commerciële werk probeer ik een zekere ruwheid te bewaren.”
Een tip om als fotograaf je eigen stijl te vinden? “Kijk veel naar beelden. Blijf kijken en nadenken waarom je iets mooi vindt. Elk beeld leert je iets. Ik doe dat bijna neurotisch, tot vervelens toe van mijn vrouw soms. Als we samen naar een film kijken, pauzeer ik geregeld om stil te staan bij wat ik aan een bepaald beeld zo mooi vind, of waarom het me raakt.”
Met Heart en Soul maakte Clicteur twee indringende en maatschappelijk geëngageerde fotoboeken. Het project Soul kwam er in samenwerking met het Centrum ter Preventie van Zelfdoding. “Ik merkte hoe moeilijk mensen het vinden om over gevoelens te praten. In West-Vlaanderen zeggen we snel: ‘ça va’. Maar dat klopt niet altijd. Met Soul wilde ik tonen dat kwetsbaarheid oké is. Samen met mijn vrouw, die psychiatrisch verpleegkundige is, maakte ik een boek met portretten en getuigenissen van bekende Vlamingen. Er deed zelfs een internationale ster mee: Maxi Jazz van Faithless.”
Voor Heart vroeg hij aan 61 bekende Vlamingen om hen onder water te portretteren. Die reeks gaat over orgaandonatie: elke geportretteerde houdt een artificieel hart vast.
Zijn nieuwste project, Heavy, gaat nog dieper. “Het wordt een reeks portretten van muzikanten uit de rock- en metalwereld – een scene die ik muzikaal volg en waar veel passie en emotie leeft, maar waar mentale gezondheid vaak een taboe blijft. Ik wil dat bespreekbaar maken. Iedereen kent wel iemand die worstelt. Als ik via deze beelden één gesprek kan opstarten, dan is dat al winst. Ik verloor zelf een vriend aan zelfdoding, dus dit thema raakt me persoonlijk.”
Door internationale muzikanten aan te spreken, hoopt hij zijn boodschap breed te verspreiden. “Het is wel een spannend project,” vertelt hij. “Deze artiesten worden enorm afgeschermd door hun entourage. Het is bijna onmogelijk om erbij te geraken. Toch heb ik al drie iconische namen voor mijn lens gekregen: Kerry King van Slayer, Phill Anselmo van Pantera en Max Cavalera die Sepultura oprichtte. Dat helpt om ook andere muzikanten te overtuigen. Achter die bekendheid schuilen vaak gevoelige zielen die wíllen meewerken.”
Hij doet graag een oproep aan de lezers van Shoot: “Mocht iemand op de een of andere manier een link hebben met een bekende muzikant uit de internationale rock- & metalscene, of iemand kennen die daar contacten heeft, laat het me gerust weten.”
Op de vraag of hij zenuwachtig wordt bij het fotograferen van bekende artiesten, glimlacht hij. “Eigenlijk niet. Al merkte ik onlangs bij het fotograferen van een internationale muzikant dat mijn sporthorloge me waarschuwde: mijn hartslag was plots een pak hoger dan normaal.”
“Maar de meeste van die mensen zijn verrassend gewoon. Hoe bekender ze zijn, hoe vlotter het contact meestal verloopt. Het zijn professionals die weten wat samenwerken is. Alleen: je krijgt amper tijd. Op een minuut moet je klaar zijn.”
Zijn voorbereiding is dan ook tot in de puntjes uitgewerkt. “Ik weet exact hoe mijn licht staat, waar ze moeten staan, wat ik wil. En dan is het gewoon hopen op dat magische moment waarin alles klopt. Die gezonde stress hoort erbij, dat houdt je scherp.”
Wat Pieter Clicteur drijft, is duidelijk: betekenis. “Ik geloof niet dat ik de wereld ga veranderen,” zegt hij. “Maar als ik met mijn werk één iemand aan het denken kan zetten, dan is dat al genoeg. Fotografie is voor mij niet louter het beeld, maar een gesprek. Een manier om iets te vertellen.”
“Ik denk dat mijn belangrijkste tip voor anderen is: doe wat je graag doet. Dat geldt voor iedereen, maar zeker voor fotografen. Je moet dit met hart en ziel willen. Alleen dan krijg je beelden die blijven hangen.”
Schrijf je in op onze nieuwsbrief om het laatste nieuws uit de fotografiewereld te ontvangen én het gratis ebook ‘Start met Fotograferen’.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
