f/4.0, 1/80, ISO 100, 28 mm (fullframe equivalent)

Last van een creatieve winterdip? De oplossing: start je eigen fotoproject. Een project geeft vorm en richting aan je fotografie en helpt je bij je ontwikkeling als fotograaf. Je foto’s krijgen een diepere betekenis en vallen beter op in de massa beelden waardoor we dagelijks overspoeld worden. Benieuwd wat de voordelen zijn en hoe je zo’n fotoproject praktisch aanpakt? Je ontdekt het hier.

We hebben allemaal wel eens het gevoel dat we ter plekke blijven trappelen en nog amper groeien als fotograaf. Het ontbreekt je aan motivatie of inspiratie om eropuit te trekken en je zoekt excuses om toch maar lekker in bed te blijven liggen zodat je het vroege uur of de koude niet hoeft te trotseren. Daarbovenop worden we ook nog eens dagelijks overspoeld met prachtige beelden van andere fotografen op internet en sociale media. Deze overvloed aan beeldmateriaal maakt het voor een fotograaf niet alleen lastiger om zijn of haar werk te laten opvallen, het werkt vaak ook bijzonder demotiverend. Je krijgt steeds het gevoel dat je van alles gemist hebt of vergelijkt je eigen beelden met het werk van anderen.

Mijn advies? Staar je niet blind op wat je online ziet passeren en blaas je fotografie nieuw leven met je eigen fotografieproject. Het is de ideale manier om uit je winterdip te geraken en de motivatie te vinden om de wekker toch een uurtje of twee vroeger te zetten. Je zal versteld staan van de voldoening die je hieruit haalt en de vooruitgang die je hiermee als fotograaf kunt boeken. Je maakt niet langer losse beelden van vaak gefotografeerde onderwerpen, maar foto’s met meer samenhang en een onderliggend verhaal. Tijd dus om de camera van onder het stof te halen en de volgende stap te zetten in je ontwikkeling als fotograaf.

Laat je beelden opvallen in de massa. Dit beeld maakte ik met een focus stack van acht beelden. f/9, 1/30, ISO 400, 92 mm

De voordelen

Veel gevestigde fotografen denken alleen in fotoprojecten. Twijfel je nog of een fotoproject wel iets voor jou is? Deze vijf voordelen halen je gegarandeerd over de streep.

• Meer motivatie, meer inspiratie

Doordat je op voorhand bepaald hebt rond welk thema je zal werken, weet je te allen tijde wat je (nog) moet doen. Zo kan je focussen op fotograferen en raak je niet langer vast in de zoektocht naar onderwerpen of locaties. In dat opzicht is het dus de perfecte remedie voor een creatieve dip.

Ik ben opgegroeid in deze vallei in de Vlaamse Ardennen. Het was dan ook een logische keuze om in 2014 een boekproject rond mijn geboortestreek te starten. f/15, 1/10, ISO 160, 26 mm

• Meer diepgang

Een fotografieproject dwingt je om langer na te denken over de foto’s die je wilt maken of de locaties die je in beeld wilt brengen. Omwille van het onderliggende thema is er bovendien ook meer samenhang tussen alle beelden. Meer zelfs: foto’s die niet in het gekozen thema passen verdwijnen onherroepelijk in de vuilnismand.

• Grotere kans op publicatie

Veel fotografen dromen ervan gepubliceerd te geraken en een fotoproject zou wel eens het gouden ticket kunnen zijn. Redacteurs zoeken tegenwoordig zelden louter beeldmateriaal, maar foto’s waarachter een verhaal schuilt. Je moet immers meestal tekst en beeld kunnen aanleveren. Als je dus een artikel wilt publiceren of een uitgeverij wil benaderen om een boek uit te brengen, dan maak je met een fotoproject veel meer kans, want je beelden vormen een samenhangend geheel met een onderliggend verhaal.

• Meer eigenheid

Projectgebaseerd fotograferen maakt deel uit van je groeiproces als fotograaf. Je stapt af van het fotograferen van voorspelbare en populaire onderwerpen en gaat op zoek naar beelden met een verhaal en probeert je zo te onderscheiden van de massa. Op die manier vind je je eigen stem en ontwikkel je stap voor stap je eigen stijl en visie.

Een fotoproject is ideaal om technieken aan te scherpen. Dit is bijvoorbeeld een dubbelopname in de stand ‘toevoegen’ of ‘add’, een techniek die ik nog niet eerder gebruikt had. f/3.3, 1/50, ISO 200, 105 mm

• Meer inzicht in je vooruitgang

Je leert elke dag bij als fotograaf, maar het is niet altijd eenvoudig om je eigen evolutie in te schatten. Aan de hand van de beelden die je voor een project maakt, kan je je vooruitgang als fotograaf identificeren. Dat geeft niet alleen een positieve boost, maar helpt je ook om je eigen stijl te vinden of te herkennen. Door middel van tussentijdse evaluaties herken je misschien elementen die steeds terugkomen en die je stijl bepalen. Denk hierbij aan de manier waarop je de compositie maakt, de onderwerpkeuze, de belichting, enzovoort.

• Betere techniek

Ten slotte is een fotoproject ook ideaal om je techniek aan te scherpen. Je wordt telkens opnieuw ondergedompeld in fotografie en uitgedaagd om verschillende lichtomstandigheden, weersomstandigheden en composities in beeld te brengen. Deze herhaling zorgt ervoor dat je de camera vlotter leert instellen en composities makkelijker zult vinden. Oefening baart kunst!

Met een fotoproject kan je je eigen stijl identificeren of verder ontwikkelen. f/8.0, 1/200, ISO 400, 210 mm

Plan van aanpak

Je bent helemaal overtuigd van de voordelen van een fotoproject, maar hoe pak je dat nu praktisch aan? Met onderstaand stappenplan zet ik je alvast op weg. Ik gebruik hierbij voorbeelden uit mijn eigen projecten om het een en ander te verduidelijken. Alle beelden ter illustratie van dit artikel werden ook in het kader van een boekproject gefotografeerd.

1. Kies het juiste onderwerp

Alles start met het vinden van een goed thema of onderwerp. Het is belangrijk dat dit onderwerp je enorm interesseert en passioneert en je zin doet krijgen om eropuit te trekken. Kies geen portret- of straatfotografie als je eigenlijk liever in je eentje in de natuur rondwandelt. Zo wou ik een aantal jaren geleden een project doen over regen tot ik me tijdens de eerste fotografiesessies realiseerde dat dergelijke weersomstandigheden eigenlijk helemaal niets voor mij waren. Ik hou immers van wat mist en een mooie zonsopkomst. Hoewel het interessant is dat je af en toe ook eens uit je comfortzone stapt, is het nog belangrijker dat je een onderwerp uitkiest waarvan je honderd procent overtuigd bent. Bovendien helpt het als je kennis hebt van het onderwerp. Je kunt bijvoorbeeld onmogelijk vossen goed in beeld brengen als je weinig afweet van deze soort. Ten slotte moet een project ook haalbaar zijn. Zoek het niet te ver, want dat maakt het alleen moeilijker. Kies dus bijvoorbeeld niet voor een fotoproject over wolven, noorderlicht of walvissen, want de kans dat je die in België mooi in beeld kunt brengen is nagenoeg nihil.

2. Bepaal de scope van het project

Naast een goed onderwerp is het ook belangrijk om de scope van het project duidelijk af te lijnen. Anders dreig je verloren te lopen en niet goed meer te weten wat je eigenlijk moet fotograferen. Bij mijn laatste boekproject Dardennen heb ik vooraf duidelijk bepaald welke regio’s ik in beeld wou brengen. De Ardennen zijn immers zo uitgestrekt dat het onmogelijk was om alles te fotograferen, tenzij ik er tien of twintig jaar aan wou werken. Ik heb hier bewust gekozen voor de (natuur)gebieden die mij fotografisch het interessantst leken.

De Ardennen zijn heel uitgestrekt. Bepaal dus vooraf de reikwijdte van je project. f/6.3, 1/500, ISO 100, 28 mm

3. Doe je research

Gewapend met een duidelijk afgelijnd idee ga je vervolgens research doen. Probeer te achterhalen wat wel en niet gedaan is en waar jij dus het verschil kunt maken. Tijdens mijn brainstormfase bleek bijvoorbeeld dat er al heel wat toeristische uitgaves over de Ardennen waren (kampeer- en wandelgidsen), maar dat er eigenlijk amper een fotoboek over te vinden was. Daar lag dus een opportuniteit.

Deze afgelegen locatie op de Hoge Venen heb ik tot driemaal toe proberen te bereiken, maar omwille van de dikke sneeuw ben ik er slechts één keer geraakt. f/10, 1/100, ISO 400, 80 mm

4. Doe je voorbereiding

Een grondige voorbereiding geeft meer diepgang aan het project en laat je toe om verschillende ideeën op te doen. Afhankelijk van het soort project ga je vooraf via Google, kaartmateriaal en voorbeeldfoto’s bepalen welke foto’s je wilt maken of welke locaties je in beeld wilt brengen. Voor mijn project maakte ik gebruik van de website van het NGI om topografische kaarten te raadplegen. Op deze kaarten kon ik op basis van allerlei kleurcodes, hoogtelijnen en iconen achterhalen wat de meest interessante natuurgebieden waren. Al deze locaties werden vervolgens zorgvuldig bijgehouden in een Excelsheet, waarbij ik voor elke locatie noteerde wat het beste moment of seizoen zou zijn om deze in beeld te brengen.

In Excel kan je een document maken waarbij je zorgvuldig de locaties, ideeën of onderwerpen voor je project bijhoudt.

5. Ga vooraf op verkenning

Na de voorbereiding volgt de scouting. Ga potentiële locaties of onderwerpen vooraf verkennen. Je kunt geen project doen over oranjetipjes als je de locaties niet vooraf gaat bezoeken om te achterhalen waar de meeste vlinders zich verbergen.

6. Evalueer

Op regelmatige tijdstippen tijdens het project moet je evalueren welke beelden bruikbaar zijn en wat er nog ontbreekt. Als je gebruik maakt van een Excelsheet (zoals ik deed) kan je aanduiden welke locaties of onderwerpen al afgerond zijn en bepaal je wat er zeker nog moet gebeuren.

7. Volhard

Zoals Rosabeth Moss Kanter het zo mooi verwoordde: het midden van elk succesvol project lijkt op een ramp. Wanneer je met een project bezig bent, dan komt er ongetwijfeld een moment waarop je denkt: dit komt niet goed. De twijfel slaat toe en je hebt het gevoel dat je nog nergens staat. Elk project kent tegenslagen en dagen waarop je de hele dag bezig bent geweest, maar geen enkel bruikbaar beeld afgeleverd hebt. De aanhouder wint. Geef niet op: ook de schijnbaar verloren dagen maken deel uit van het project en je ontwikkeling als fotograaf.

8. Kill your darlings

Dit is misschien wel het lastigste onderdeel van elk project: durf je favoriete beelden te deleten. Wanneer je hard gezwoegd hebt om een bepaalde foto te maken of je hebt een prachtig moment beleefd in het veld, krijgen deze beelden sowieso een streepje voor. Je moet echter de emotie van het moment kunnen loskoppelen van de werkelijke waarde van de foto. Je hebt misschien veel inspanning geleverd om een bepaald beeld te maken, maar daaraan heeft de kijker weinig boodschap. Zie het beeld dus voor wat het echt is.

Dit beeld behoorde tot mijn favorieten, maar er was jammer genoeg geen plaats meer voor in het boek. f/2.8, 1/200, ISO 100, 28 mm

Je hoeft deze foto’s uiteraard niet compleet te verwijderen van de harde schijf, maar je moet wel beslissen om bepaalde beelden uit je projectportfolio, boek of tentoonstelling weg te laten. Zo had ik voor mijn boekproject Dardennen in totaal ruim 38.000 foto’s gemaakt. Daarvan heb ik 1.910 beelden geselecteerd en afgewerkt en daaruit heb ik een nieuwe selectie gemaakt van 981 beelden die bruikbaar waren voor het boek. Vervolgens ben ik omgekeerd te werk gegaan en heb ik samen met mijn vrouw de beelden geselecteerd die we zeker in het boek wilden. Na deze selectie bleven er nog 242 foto’s over die telkens een quotatie van vijf, vier of drie sterren kregen.

Vijf sterren betekende ‘zeker’, vier kwam overeen met ‘graag’ en drie sterren met ‘eventueel’ in het boek. Hiermee is de vormgever vervolgens aan de slag gegaan: zij selecteerde uiteindelijk 150 beelden die gepubliceerd werden. Een aantal van mijn ‘darlings’ zijn dus helaas gesneuveld, maar dat betekent uiteraard niet dat ik deze beelden niet kan gebruiken voor andere doeleinden, zoals mijn website of sociale media.

9. Volg je eigen stijl

Belangrijk tijdens het hele project is dat je je eigen visie en stijl trouw blijft. Iedereen ervaart de wereld op een andere manier. Wanneer verschillende mensen naar dezelfde scène kijken, dan zal iedereen andere elementen opmerken. De manier waarop jij de omgeving ervaart, moet ook zichtbaar zijn in je beelden. Er zijn talloze elementen die de stijl van een fotograaf definiëren: onderwerpkeuze, gebruik van licht, compositie, nabewerking, camera-instellingen of het fotomateriaal dat je hanteert. Combineer al deze aspecten om je stempel op het project te drukken en blijf trouw aan je eigen persoonlijkheid.

10. Wees open-minded

Hoewel het belangrijk is om de scope van een project duidelijk af te lijnen zodat je het overzicht houdt, mag je ook niet blind zijn voor andere opportuniteiten. Als je prachtige beelden ziet die misschien niet binnen de context van je project passen, dan zou je dom moeten zijn om ze niet te maken. Je kunt deze beelden nog altijd gebruiken voor andere doeleinden of misschien voor een volgend project.

Door het consistente gebruik van licht, sfeer en compositie doorheen het project druk je een eigen stempel op de beelden. f/11, 1/400, ISO 200, 14 mm

There’s an app for that

Tijdens de voorbereiding en de uitvoering van het project zijn er een aantal apps die je het leven een stuk eenvoudiger kunnen maken. Plan je een project rond landschapsfotografie? Dan zal je ongetwijfeld op zoek gaan naar kaartmateriaal. Zoals ik eerder al schreef, start mijn voorbereiding meestal op ww.ngi.be. Via de topomapviewer kan ik het landschap virtueel verkennen. Hoogtelijnen, vegetatietypes en iconen laten toe om een beeld te vormen van het landschap. Combineer dit met Google Maps en je krijgt al een goed idee van het potentieel van een gebied. De topografische kaarten van het NGI kan je ook raadplegen via de app Topo GPS. De kaarten zijn daar echter niet gratis, maar het voordeel is wel dat je ze zo altijd binnen handbereik hebt.

Naast Topo GPS kan je in het veld ook gebruikmaken van de app Maps.me. Met deze kaartapplicatie kan je de gps-coördinaten van interessante locaties of onderwerpen bewaren. Op die manier kan je een database aanleggen van potentiële foto’s. Het voordeel van Maps.me is dat je de kaarten thuis eerst (gratis) kunt downloaden, zodat je deze app ook nog kunt gebruiken op plaatsen waar je geen gsm-bereik hebt.

Met de app Maps.me kan je in het veld de coördinaten van interessante fotolocaties of onderwerpen opslaan.

Beeldbewerking

Niet alleen het fotograferen, maar ook de nabewerking achteraf maakt deel uit van een project. Om eenheid te krijgen in een reeks zal je jezelf ook moeten verdiepen in de juiste beeldbewerking. Wil je een sfeervol project maken over de landschappen in je geboorte- streek, dan zal je wellicht eerder kiezen voor een zachte nabewerking. Heb je het idee om de verwoestende impact van de mens op het klimaat in beeld te brengen, dan zal je misschien eerder kiezen voor een harde, contrastrijke beeldbewerking om de situatie nog wat extra in de verf te zetten. De juiste nabewerking is dus even belangrijk als het maken van de beelden zelf. Het maakt deel uit van het creatieve proces en bepaalt deels je stijl als fotograaf.

Om het ontwaken van de Ardennen vast te leggen is een zachtere beeldbewerking passend: die zet de emotie van het moment extra in de verf. f/8.0, 1/100, ISO 400, 24 mm

Voor mijn boekproject De heuvels van de Ronde koos ik steevast voor een ‘retro’-nabewerking voor de beelden van de sfeer langs het parcours. Ik wou immers het ‘gevoel van weleer’ benadrukken, dat je krijgt als je in een van de talloze bruine cafés binnenwandelt die je nog op verschillende plaatsen in de Vlaamse Ardennen vindt. Bovendien was er zo een duidelijk verschil tussen deze groep beelden en de pure landschapsbeelden in het boek, die een andere nabewerking kregen.

Om de sfeer in de bruine cafés langs het parcours van De Ronde extra te benadrukken koos ik voor een retro nabewerking. f/4.5, 1/60, ISO 1000, 28 mm

Publicatie

Als je eenmaal klaar bent met het maken en afwerken van de beelden, wordt het stilaan tijd om na te denken over de presentatievorm. Ga je de beelden tentoonstellen, wil je een tijdschrift benaderen, een boek uitgeven of een portfolio indienen bij een gerenommeerde fotowedstrijd?

Een boek uitgeven lijkt misschien omslachtig, maar tegenwoordig bestaan er heel wat self-publishing platformen zoals Blurb, Albelli, Smartphoto, Photobox, Profotonet et cetera. Daarmee kun je op een eenvoudige manier eigenhandig een boek in elkaar steken. Gebruik je Lightroom, dan kan je in de Boek-module het boek vormgeven en via Blurb afdrukken. Je hebt daarbij de mogelijkheid om het formaat, de cover en het papier voor je fotoboek te bepalen.

Hou de lay-out rustig en overzichtelijk: het gezegde ‘less is more’ is hier zeker van toepassing. Vermijd pagina’s waarop vier of vijf beelden staan (dat hou je beter voor familiealbums) en beperk je tot een maximum van één à twee beelden per spread. Kies voor voldoende witruimte, want zo komen de beelden veel sterker over. Overdrijf ook niet met achtergronden, kleurtjes en lettertypes, want dat doet alleen maar af aan de foto’s. Denk ook goed na over de positionering en de volgorde van de beelden en wissel af in formaat. Ben je ambitieus en wil je een uitgeverij benaderen, dan zal je naast sterke beelden ook een sterk concept nodig hebben. Een uitgeverij is meestal maar in één ding geïnteresseerd en dat is hoeveel exemplaren van jouw boek ze kunnen verkopen. Je moet de uitgever dus overtuigen met het verhaal achter de foto’s, dat zoveel mogelijk mensen of een duidelijke doelgroep kan aanspreken.

Vind je een boek te hoog gegrepen, dan kan je misschien proberen om een publicatie in een tijdschrift te verzilveren? Als je een magazine of uitgeverij wilt contacteren, lees dan eerst even na of je voorstel aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. Doorgaans maak je een contactsheet (een soort overzichtspagina met thumbnails) van de beelden, vergezeld van een samenvatting van het onderwerp of de inhoud van het artikel dat je graag zou publiceren. Bied alles aan in een hapklaar formaat en vermijd e-mails met enorme bijlages: de kans is groot dat die niet gelezen worden.

Ga de uitdaging aan

Een persoonlijk fotografieproject is wellicht de beste manier om je fotografie te verbeteren. Door gefocust met een bepaald onderwerp bezig te zijn zal je automatisch groeien als fotograaf. Je maak niet langer willekeurige beelden, maar fotografeert rond een bepaald thema waardoor veel meer samenhang tussen de foto’s ontstaat. Je weet te allen tijde wat je moet doen en er zullen zelden momenten zijn dat je geen inspiratie meer hebt. Bovendien is over elk beeld langer nagedacht, zodat jouw foto’s zich onderscheiden van de rest. Ga dus de uitdaging aan, start je eigen project – wie weet ligt jouw boek of kalender binnenkort in de winkelrekken. Succes! 


Projectideeën

Om je alvast wat op weg te zetten, volgt hieronder een lijstje met ideeën voor je eigen fotoproject gegroepeerd per thema. Bovendien kan je bepaalde van deze thema’s combineren. Zo zou je bijvoorbeeld steevast dezelfde fotografietechniek kunnen gebruiken om een locatie of onderwerp in beeld te brengen.

Locaties

• Je eigen geboortestreek / dorp
• Stadslandschappen
• Toeristische regio’s (Waasland, Kempen, Heuvelland, Voerstreek, Land van Herve, …)
• Waterlandschappen
• Rivieren (Maas, Leie, Schelde, IJzer, IJssel, Leek, …)
• Biotopen: heide, veen, moeras, bos, kust, enz.

Weer

• Regen
• Wolken
• Onweer
• Bliksem
• Overstromingen
• Bos- of heidebrand

Dieren

• Algemene soorten zoals spreeuw, merel, roodborst, enz.
• Koolwitje, oranjetipje, dagpauwoog
• Levenscyclus van een vlinder of libel
• Mieren
• Vos
• Wildlife in de tuin/stad

Fotografietechnieken

• Panorama’s
• Shift-tiltlens
• Fotograferen vanaf grondniveau
• Dronefotografie
• Silhouetten
• Lange sluitertijdfotografie
• Low of high key

Emoties

• Kwetsbaarheid
• Blijdschap
• Agressie
• Empathie
• Schoonheid

Algemene onderwerpen

• Bomen of wortels
• Chaos in de natuur
• Texturen
• Bladeren

Advertentie



Wil je beter leren fotograferen?

Neem dan een abonnement op Shoot Magazine (8x per jaar).

Shoot is hét fotografiemagazine voor en door enthousiaste fotografen. In Shoot vind je de beste tips en trucs, workshops en cursussen voor geslaagde foto’s, de knapste fotoplekjes in België, de helderste uitleg over fotografietechnieken, tests van nieuwe camera’s, lenzen en meer, plus foto’s van de beste Belgische fotografen.


LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in