FOMU opent najaar met expo’s over Mexico, Congo en de keukentafel

In het Fotomuseum Antwerpen gaan op 18 september 2026 drie nieuwe fototentoonstellingen van start. Het gaat om Eyes to Fly With, de eerste grote overzichtstentoonstelling in België van de Mexicaanse fotografe Graciela Iturbide, een nieuwe ruimtelijke installatie van de Belgisch-Congolese kunstenaar Léonard Pongo en het FOMU beursproject van Lola Pertsowsky.

Met de drie tentoonstellingen zet FOMU een internationale naam naast twee Belgische expo’s. “Van krachtige beelden uit Mexico, via de kleurrijke ervaring van het Congolese landschap tot de verrassende blik op een alledaagse huiskamer”, deze drie expo’s nodigen uit om anders te kijken naar de wereld, naar elkaar en naar onze omgeving,” aldus Antwerps schepen voor Cultuur Lien Van de Kelder.

Graciela Iturbide: vijftig jaar kijken naar Mexico

Graciela Iturbide (Mexico, 1942) studeerde filmregie en fotografie aan de Universidad Nacional Autónoma de México en werkte begin jaren zeventig als assistente van Manuel Álvarez Bravo, de peetvader van de Mexicaanse fotografie. Sindsdien bouwde ze een oeuvre uit dat documentaire precisie en poëtische verbeelding samenbrengt. Ze ontving onder meer de W. Eugene Smith Grant (1987), een Guggenheim Fellowship (1988) en de Hasselblad Award (2008); haar werk zit in de collecties van MoMA en het Getty Museum.

Eyes to Fly With ontleent zijn titel aan een van haar zelfportretten en verwijst naar Iturbides opvatting van fotografie als een manier om zowel zichzelf als de wereld te verkennen. Fotograferen werkt voor haar bevrijdend en opent nieuwe perspectieven op de werkelijkheid.

De tentoonstelling bestrijkt ruim vijftig jaar werk in circa 160 stukken, van iconische zwart-witbeelden tot zelden getoonde vintage prints, kleurenfoto’s en contactafdrukken. Centraal staat haar werk in Juchitán, waar vrouwen uit de Zapoteekse gemeenschap in Oaxaca belangrijke maatschappelijke en economische rollen vervullen. Iturbide plaatst die vrouwen in beeld op een manier die traditionele genderverhoudingen doorbreekt.

Daarnaast is er de reeks White Fence, waarin ze onderzoekt hoe identiteit wordt gevormd door afkomst, leefomstandigheden en migratie, en hoe gemeenschappen zich door de tijd heen blijven ontwikkelen. Rituelen en spiritualiteit komen aan bod in La Matanza, over slachten en offers, en in haar werk over het Seri-volk. Ook haar intieme foto’s van de jarenlang afgesloten badkamer van Frida Kahlo en zelden getoonde beelden uit India en Bangladesh maken deel uit van de selectie.

De tentoonstelling kwam tot stand in nauwe samenwerking met de kunstenaar. Ze werd gecureerd door Sophia Greiff en Melissa Harris en is een project van de C/O Berlin Foundation, waar een ruimere versie eerder dit jaar te zien was. Iturbide is beschikbaar voor interviews.

Léonard Pongo: Congo in onzichtbaar licht

Léonard Pongo (Luik, 1988) reist al bijna tien jaar door de Democratische Republiek Congo met één vraag als leidraad: wat hoor je als je naar de aarde luistert? Zijn werk is geworteld in Congolese tradities, symboliek en filosofie. Hij wil het land niet in kaart brengen, maar de ervaring ervan voelbaar maken.

Technisch vertaalt zich dat in het gebruik van aangepaste full-spectrumcamera’s, die licht registreren dat voor het menselijk oog onzichtbaar blijft. Het resultaat zijn kleurrijke, soms bevreemdende beelden die de rijkdom van de Congolese natuur tonen, maar tegelijk duidelijk maken dat elke blik beperkt en persoonlijk is. Mensen komen in die beelden niet voor. Toch draait alles om de relatie tussen mens en land: Pongo werkt tijdens zijn reizen samen met onderzoekers en lokale gemeenschappen, wier verhalen en kennis zijn belangrijkste inspiratiebron vormen. Een terugkerend motief is de bananenboom, symbool voor leven, vruchtbaarheid en cyclische vernieuwing.

Voor FOMU ontwikkelt Pongo een nieuwe ruimtelijke installatie waarin fotografie, video en textiel samenkomen, ontworpen samen met Johnny Leya (Traumnovelle). Dialogue with the Source is het resultaat van zijn artistiek onderzoek bij Thinking Tools aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten Antwerpen en werd geproduceerd door FOMU, met steun van Auguste Orts, Kristof De Clercq gallery, Parc National de l’Upemba ICCN-FPF en de Vlaamse Gemeenschap.

Pongo was dit jaar al te zien op de Biënnale van Venetië, in het Arsenale, en zijn werk werd eerder getoond in onder meer Tate Modern in Londen en Jeu de Paume in Parijs. De band met FOMU is niet nieuw: in 2019 nam hij deel aan .tiff, het talentenplatform van het museum, en zijn werk zit in de museumcollectie.

Lola Pertsowsky: het huis als ecosysteem

De derde expo is kleiner van formaat en loopt niet zo lang, maar sluit inhoudelijk nauw aan bij Pongo’s vraag naar hoe mens en niet-mens samenleven. Lola Pertsowsky (Île d’Oléron, Frankrijk, 1988) fotografeerde voor In the Mother Tongue in het huis van haar moeder. Daar wemelt het van leven: een vlieg op de ontbijtresten, de afwas die wacht, een half opgegeten klontje boter, een smartphone, een kolonie mieren.

Terwijl wij objecten ontwerpen voor ons gemak, vormen die objecten ons op hun beurt, is de redenering achter de reeks. Pertsowsky’s camera cirkelt rond haar onderwerpen; ze wil niet documenteren, maar een band scheppen met wat ze fotografeert. Objecten, planten en dieren die vaak over het hoofd worden gezien, krijgen bij haar evenveel aandacht. Kijken wordt zo een oefening op zich, en herhaling de manier om écht te leren zien.

Pertsowsky woont en werkt in Brussel en studeerde aan La Cambre en LUCA School of Arts. Ze werkt met fotografie en sculptuur, rond de relaties tussen mens en niet-mens in huiselijke en publieke ruimtes.

De expo maakt deel uit van de FOMU beurs, waarmee het museum fotografietalent in Vlaanderen ondersteunt. Die beurs bestaat uit drie onderdelen: een opdracht om nieuw werk te maken, een tentoonstelling in FOMU en de aankoop van werk voor de museumcollectie. FOMU en een externe partner nomineren om beurten een kunstenaar; deze editie was FOMU aan zet. De beurs wordt mee mogelijk gemaakt door de FOMU Patrons.

Praktisch

• Graciela Iturbide, Eyes to Fly With en Léonard Pongo, Dialogue with the Source lopen van 18 september 2026 tot 17 januari 2027.
• Lola Pertsowsky, In the Mother Tongue loopt van 18 september tot 8 november 2026.