Ontdek Aphrodite’s tuin vol wilde orchideeën, gladiolen, cyclamen, hagedissen en boomkikkers, met praktische fototips.
In het uiterste oosten van de Middellandse zee ligt het zonnige eiland Cyprus. Het eiland – met een oppervlakte van 6251 vierkante kilometer – is populair bij natuurliefhebbers, wandelaars en natuurlijk natuurfotografen. Vooral plantenfotografen komen hier helemaal aan hun trekken. Cyprus wordt ook wel ‘Aphrodite’s tuin’ genoemd. Het is een schatkamer van meer dan 1800 soorten planten waaronder bijzondere orchideeën, velden vol paarsrode gladiolen en wilde cyclamen. Maar liefst 128 soorten planten vind je nergens anders op de wereld en komen alléén hier voor. In het vroege voorjaar van maart tot april/mei staan de meeste planten in bloei en is het een ware explosie van geuren en kleuren. Dit is dan ook voor natuurliefhebbers de ideale periode om het eiland te bezoeken. De temperatuur is ook nog niet zo hoog als in de zomer en prima geschikt voor wandelingen.
Sinds 1974 is het eiland opgedeeld in twee delen: in het zuiden ligt het Griek-Cypriotische deel en in het noorden het Turks-Cypriotische deel. Sinds mei 2004 is Grieks-Cyprus lid van de EU en mede door de open economie ligt hier het welvaartspeil hoger. Tijdens mijn verblijf in Cyprus verbleef ik op het Grieks-Cypriotische deel en het voelt zonder meer aan als Griekenland. Ook zijn de Engelse invloeden nog steeds aanwezig, want Cyprus was van 1925 tot 1960 een Britse kroonkolonie. Engels ontbijt in de ochtend en brandy in plaats van de ouzo in de avond. Het met de auto links rijden is waarschijnlijk nog wel datgene dat voor ons toeristen het meest wennen is. Als tegenwicht voor de Engelse invloeden is ook overal de Griekse mythologie aanwezig. Je vindt dat bijvoorbeeld terug in de naamgeving van de vele prima wandelroutes die over het hele eiland zijn uitgezet. Wat te denken van de Atalanta- en Artemisroute! Of de Aphrodite- en Adonisroute!
Deze laatste wandelroutes liggen in het westen gelegen schiereiland Akamas. Dit is een groot ongerept natuurgebied en bestaat uit bergachtig gebied met groene heuvels, valleien en een grillige rotskust. Voor plantenfotografen een hotspot want van de 128 endemische planten komen er 39 soorten in dit gebied voor, waaronder de Cypriotische gladiool.
Orchideeën spreken bij veel mensen tot de verbeelding en de prachtige verschijning staat symbool voor schoonheid en liefde. Er behoren maar liefst 25.000 soorten wereldwijd tot de orchideeën-familie. Ze staan bekend om hun bloemen die er heel bijzonder uit kunnen zien. En hoe kan het ook anders dan dat er op het eiland van de Godin van de liefde veel orchissen voorkomen. De kleine orchideeën van het geslacht Ophrys behoren tot de wonderlijkste bloemen op aarde. Doordat ze zo klein zijn zie je snel over het hoofd.
Maar zodra je er eentje spot en door de knieën gaat ontdek je de schoonheid van de bloem. En als je dan op gelijke hoogte van de orchidee zit, zul je er vaak meer in de omgeving ontdekken. Ze staat vaak wat verborgen tussen de vegetatie maar zijn zeer vernuftig uitgerust om insecten aan te trekken voor de bestuiving. Soorten als vliegen-, spinnen-, bijen- en keverorchis hebben zelfs de lip van hun bloem omgevormd tot een aantrekkelijke vorm en kleur die op een insect lijkt. Natuurlijk bedoeld om insecten als vliegen en bijen aan te trekken voor de bestuiving. En of die visuele verleiding door middel van prachtige vormen en kleuren nog niet genoeg zijn doen ze er nog een schepje bovenop: feromonen! Met dit seks-parfum worden de mannelijke insecten van verre gelokt en extra verleid tot een amoureus bezoek aan de bloemen van de orchissen. Bijzonder is dat de samenstelling van het feromoon precies hetzelfde is als het feromoon dat het vrouwtjes insect verspreid om de mannetjes te lokken. En zo heeft ieder Ophrys soort haar eigen bestuiver.
Buitengewoon fotogeniek zijn de Ophrys soorten ook vanwege hun vorm en kleuren maar ook hun grootte. Of eigenlijk vanwege het feit dat de bloempjes zo klein zijn want dan kun je ze veel beter met onscherpe omgeving fotograferen. Bij fotografie van grotere planten geef je namelijk veel scherpte in de achtergrond op, waardoor dat soort beeld meer rommelig toont. Zoals ik al schreef is het vaak in eerste instantie lastig om de Ophrys soorten te ontdekken. Sommige hebben maar een of twee bloemetjes en zijn maar 5/10 centimeter hoog. Andere groeien met wat meer bloemen maar ook dan zijn ze nog lastig te spotten. Eerst is het handig om te weten in welke omgeving ze groeien. Dat zijn in het algemeen wat hoger gelegen open plekken die flink door de zon worden beschenen. Let daarbij op meer open stukken bij kalkrotsen want hier hebben de orchissen voorkeur voor.
Heb je er eentje ontdekt dan groeien er meestal ook andere exemplaren, maar ook andere soorten in de nabije omgeving. Ik vind het dan wel handig om een soort van observatie rondje te lopen, waarbij ik nabij iedere fotogenieke soort een stokje met rode wasknijper plaats. Heel handig om ze zo weer terug te vinden. Ik heb weleens meegemaakt dat ik dat bij een prachtige orchidee had gespot, een paar meter liep en ‘m daarna bijna niet meer kon vinden terwijl ik wist waar ie zou moeten staan. Pas na 20 minuten turen op de vindplek zag ik ‘m – op anderhalve meter van mij – weer staan! Wees wel voorzichtig bij het fotograferen voor de directe omgeving van de orchidee. Ze leven in symbiose met allerlei andere plantjes en als je die beschadigd heeft dat ook invloed op de orchidee!
Op Cyprus heb je meestal wel voldoende licht met al die zonuren. Het eiland ligt dan ook een stuk dichter bij de evenaar en het zonlicht is al vrij snel contrastrijk, hard en minder flatteus. Ook bij plantenfotografie levert een flinke zon die de planten verlicht niet direct de mooiste foto’s op: kleuren worden flets en lelijke glimplekken verschijnen op de bloemen.
Nu is daar bij plantenfotografie in de meeste gevallen wel iets aan te doen. Daarvoor heb ik een statief bij mij waarop ik een paraplu kan bevestigen. Daarmee kun je dan prima voor wat schaduw boven de plant zorgen. Zet echter wel het statief in de veelal rotsige en harde ondergrond goed stevig neer. Niks zo vervelend als een statief die tijdens het fotograferen op je hoofd omvalt, of misschien wel erger, bovenop de prachtige orchidee die je net aan het fotograferen was! Ondanks hoge temperaturen en zonneschijn waait het op Cyprus nogal eens, vooral aan zee. En dan kan het echt lastig zijn om met statief en paraplu te werken. De paraplu vangt dan veel wind en de kans dat de combinatie omvalt is redelijk groot. Voor dit soort situatie is het handiger om een regenjack of ander kledingstuk om de bovenkant van het statief te knopen. Dit is minder windgevoelig dan een paraplu en kan ook prima voor een schaduwplekje voor de plant verzorgen.
Met name langs de gebieden langs zee, maar ook in het binnenland, kun je prachtige velden met gekleurde bloemen aantreffen. Blauwe irissen maar ook paarsrode gladiolen.
Heb je zo’n veld met bijvoorbeeld gladiolen gevonden, ga dan eens rustig zitten en nadenken hoe je ze op verschillende manieren kunt fotograferen. Natuurlijk kun je voor de beeldvullende close-up gaan, maar je kunt ook het groothoekobjectief uit de tas halen en ze met meer omgeving – bijvoorbeeld wat bomen in achtergrond – mooi fotograferen. Belangrijk bij dit soort sessies is dat je de tijd ervoor neemt. Dan komen de ideeën en wellicht ook de betere foto’s. Een type foto die mij zeker aanspreekt zijn de doorkijkfoto’s. Beelden waarbij je onscherpe lagen toevoegt in de vorm van planten. Daarbij ga ik op gelijke hoogte met de planten zitten en kies dan een mooie verderop gelegen plant als hoofdonderwerp en stel daar op scherp.
De planten op de voorgrond gebruik ik dan als onscherpe vlakken die het beeld mooi invullen. Een beetje verschuiven van links naar rechts kan al weer ander beeld opleveren. Houd er wel rekening mee dat de scherp afgebeelde plant volledig vrij staat, en niet deels wordt bedekt door een onscherpe plant. Dat heeft namelijk negatieve invloed op de scherpte.
Zittend te midden van een veld met gladiolen zal je zeker nog iets opvallen: her en der beweegt er wat tussen de bloemen. En iets nauwkeuriger bekeken zul je zien dat er een hele wereld van allerlei insecten en kleurrijke rupsen in leeft. Heel leuk om in de entourage van paarsrode gladiolen deze ook mee te fotograferen.
Het in het westen gelegen schiereiland Akamas is zeker de moeite waard om te bezoeken. Een prachtig ongerept natuurgebied met tal van interessante flora. De Aphrodite-wandeling is een goede manier om de natuur op Akamas goed te bewonderen. Deze begint – op een paar kilometer van het vissersdorpje Latchi – bij een botanische tuin. Mijn fotorugtas heb ik niet superzwaar bepakt omdat ik genoeg energie wil overhouden voor het wandelen en het speuren naar onderwerpen. Ik heb een SLR camera, een kleine 20 mm groothoek, een compacte 80-400mm telezoom en uiteraard mijn 90 mm macro. Daarnaast een hoekzoeker en wat water en proviand.
Over Aphrodite – de godin van de liefde, verleiding, seksualiteit en vruchtbaarheid – bestaan allerlei verhalen. Een daarvan is die over het bad die Aphrodite regelmatig nam, in een idyllische omgeving te midden van geurende bloemen. Het was hier waar ze ook haar geliefde Adonis tegen kwam, aldus de mythe. Aan het begin van de Aphrodite route leiden bordjes je naar dit natuurlijke bad dat verscholen in een grot ligt. “Wassen met het water uit dit bad maakt je 5 jaar jonger” weet een Engelse wandelaar met een glimlach aan mij te vertellen.
Toch handig om te weten! Het rotsachtige pad gaat verder met aan weerszijden vele soorten planten en typische Griekse bomen als de johannesbroodboom en olijfboom. Hier moet ook Aphrodite hebben gewandeld want volgens de legende ontsproten overal waar ze liep prachtige bloemen onder haar frêle voeten. Met name de tere cyclamen vallen op door de sierlijke vorm met mooie teruggeslagen bloemen in roze of witte tint. Er komen verschillende soorten van dit bolgewasje op het eiland voor maar hier langs het pad groeit tussen de rotsige wanden vooral de soort Cyclamen persicum, die vooral in gecultiveerde vorm als kamerplant bekend is. Door net wat lager dan de fraai voorgegeven plant te positioneren kan ik het frêle bloempje deels tegen de lucht fotograferen, waardoor het beeld een zachte uitstraling krijgt.
Het pad voert langzaam omhoog en biedt een mooi uitzicht op de baai van Chrysochou. De rotsblokken die net boven de vegetatie uit komen worden door allerlei reptielen gebruikt als zoneplekje. De eerste hagedis die ik spot is een ondersoort van de hardoen die alleen op Cyprus voorkomt. Het zijn grote jongens die wel 40 centimeter lang worden. En nog iets bijzonders! Ze zijn in staat iets van kleur te veranderen, net als de kameleon dus! In tegenstelling tot kameleons die de snelheid van een slak hebben, schieten deze hardoen razendsnel weg zodra ik iets te dichtbij komt.
Ga je echter rustig even zitten in de buurt van zijn zonplekje dan komt de hagedis na een paar minuten meestal weer terug en gaat gewoon weer door met zijn of haar dagelijkse zonnebad. Prima moment om daar – op gelijke hoogte – net over een rots op de voorgrond wat foto’s van te maken.
Door zo laag te fotograferen ben je voor de hagedis minder bedreigend, maar krijg je ook een fraaie onscherpe voor- en achtergrond. Daardoor oogt de foto een stuk rustiger. Mocht de hardoen toch wat schuw blijven dan is het ook een goede optie het macro-objectief te wisselen voor meer, zoals een 300mm of 400mm.
Een andere hagedissensoort die zich veelvuldig laat zien is de slangenooghagedis. Een kleinere soort van 10/15 centimeter lang, in prachtige tinten die zijn naam dankt aan het feit dat hij de oogleden – net als een slang – niet kan openen omdat het onderste doorzichtige deel is vergroeid met het bovenste deel. Lang niet zo schuw als de hardoen en door het beestje voorzichtig te benaderen kan ik er zelfs close-ups met de 90 mm van schieten.
Er komen maar 3 soorten amfibieën voor op Cyprus en een daarvan is de Klein-Aziatische boomkikker. Hij lijkt bijzonder veel op ‘onze’ boomkikker die zowel in België en Nederland te vinden is. Het prachtige beestje is gifgroen, een paar centimeter klein, en houdt zich uiteraard op tussen lage vegetaties op blad en takken. Overdag zit ie lekker rustig op te warmen, is niet schuw, en vertrouwt op zijn schutkleur. Tegen de avond worden ze vocaal en dat is dan ook de beste manier om ze te spotten.
Zo zat een hele populatie van de gifgroene rakkers in de tuinen van ons hotel. En ’s avonds op het terras zittend hoorden we al snel de boomkikker geluiden. Vlug een kijkje nemen en ja hoor daar zaten al diverse kikkers. Ze zijn zeer plaatsgebonden en de ochtend erop ben ik met wat meer licht terug gegaan en kon ze daar rustig met een 90 mm macro-objectief fotograferen. Door de camera tussen de blaadjes en takjes te manoeuvreren worden ze niet verstoord en poseren ze als ideale modellen.
Stoot je echter per ongeluk een takje of blad waar een kikker op zit aan, dan springt ie meestal weg. Natuur is overal op Cyprus te vinden, zelfs rondom de luxe hotels. Vraag ook eens aan de medewerkers van een hotel of ze een mooi natuuronderwerp kennen! Vaak zijn ze op de hoogte van leuke diertjes of plantjes. Het zou mij niks verbazen als ze je een prachtig kikkertje of mooie plant in de nabijheid van het hotel weten aan te wijzen. En anders neem je toch gewoon een lekker extra drankje op het terras!
Schrijf je in op onze nieuwsbrief om het laatste nieuws uit de fotografiewereld te ontvangen én het gratis ebook ‘Start met Fotograferen’.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
