Ontdek de mooiste plekken om te fotograferen op Madeira: van bloemen en muurhagedissen tot het mistige sprookjesbos Fanal en ruige kustlijnen.
Miljoenen jaren geleden ontstond door een vulkaanuitbarsting de eilandgroep waarvan Madeira deel uitmaakt. Het eiland is onderaards verbonden met drie andere eilanden: Porto Santo, de Ilhas Desertas en Ilhas Selvagens. Madeira is het grootste eiland van de vier, met een oppervlakte van 741 vierkante kilometer en een hooggebergte met pieken van 1800 meter. Het ligt ongeveer 700 kilometer van de Afrikaanse westkust en heeft een zeer aangenaam klimaat met dank aan de invloed van de Atlantische Oceaan en Golfstroom. De winters zijn er mild en de zomers zijn warm. De passaatwinden zorgen in de zomer voor koelte. De temperatuur ligt het hele jaar tussen de 16 en 23°C, waardoor het ook een heerlijke winterzon bestemming is. De meeste zonneschijn is te vinden in het zuiden van Madeira. In het noorden valt er meer neerslag, maar ook daar zijn de temperaturen zeer aangenaam. De meeste neerslag valt tussen oktober en april. Madeira is vooral in trek bij liefhebbers van natuurschoon en wandelaars.
Madeira wordt vaak omschreven als het bloemeneiland en omschrijvingen als “het eiland van de eeuwige lente” en “de drijvende tuin van de Atlantische Oceaan” geven meteen al aan dat het voor de natuurliefhebber goed vertoeven is op het eiland. En dan gaat het vooral om de flora, want de fauna is in mindere mate op Madeira vertegenwoordigd. Vrijwel het gehele jaar is het eiland een paradijs vol bloemen. Maar ook is Madeira landschappelijk een juweel en is zeer in trek bij wandelaars. Je vindt er immers een grote variatie aan landschappen: hoogvlakten en woestijnachtige rotslandschappen, maar ook veel groene bergen. De bergen doen denken aan de alpen en de steile kusten behoren tot de meest indrukwekkende ter wereld. Ook in Europa wordt deze natuurlijke rijkdom erkend en in december 1999 werd door UNESCO de kwalificatie “natuurlijk erfgoed” gegeven en werd Madeira op de werelderfgoedlijst gezet. Maar liefst twee derde van het eiland is beschermd natuurgebied. Op Madeira komen 43 broedvogels voor, minder dan je zou verwachten. Eén soort die je haast niet kunt missen is een vogel die endemisch is voor Madeira: de Madeira vink. Zonder schuwheid laat deze vogel zich regelmatig van heel dichtbij zien tijdens wandelingen.
Madeira heeft ook een rijkdom aan insecten: je vindt er maar liefst 3000 soorten: van bijzondere kleurige vlinders tot gifgroene sprinkhanen. Overal tussen de planten krioelt het van het leven en daarboven vliegen hommels van bloem tot bloem.
Een reptiel dat je veelvuldig zal tegenkomen is de Madeira muurhagedis. Deze hagedis is endemisch en soms vrij groot, met een maximum lengte van 23 centimeter. De bovenkant van het lichaam is geelbruin tot donkerbruin, maar ook grijze en zelfs zwarte exemplaren komen voor. Op de rug heeft hij twee lengtestrepen die naarmate die dieren ouder worden vervagen en soms helemaal verdwijnen. De hagedis komt in de meest uiteenlopende biotopen voor en vaak in de nabijheid van huizen en picknickplaatsen. Ik trof ook veel hagedissen aan in de botanische tuin van Funchal. Bij de liefdesgrot – waar vele verliefde stellen zich laten fotograferen – is ook een uitkijkpunt met een fraai uitzicht. Vlakbij de muur trof ik tientallen hagedissen aan die het vooral op bezoekers hadden gemunt: zelfs het brood uit m’n hand kwamen ze eten. Ook klimmen de hagedissen in planten waar ze de nectar van de bloemen eten en op deze manier als bestuiver fungeren.
Ook is bekend dat ze op terrassen net zoals mussen de brood- en cakekruimels opeten. Voornamelijk voedt het diertje zich met spinnen en insecten. Door de hoge populatiedichtheid zijn de hagedissen zeer onverdraagzaam ten opzichte van elkaar en komt ook kannibalisme voor. Zo was ik een jonge hagedis van ongeveer 3 centimeter aan het fotograferen toen een volwassen hagedis hem ongelooflijk snel voor mijn neus wegkaapte. Met het jonge dier tussen zijn kaken geklemd verdween hij tussen de vegetatie. Met een macro-objectief van ongeveer 100 mm kan je ze al prima fotograferen omdat ze niet schuw zijn. Als ik er op een bepaalde plek een aantal ontdekte, dan ging ik rustig op de grond zitten of liggen en kwamen ze al snel dichterbij om poolshoogte te nemen. Een hoekzoeker op de camera gebruik ik dan om vlakbij de grond te kunnen fotograferen, zodat je een mooiere vage voor- en achtergrond krijgt.
Madeira doet zijn naam als bloemeneiland alle eer aan: planten in allerlei vormen en kleuren tref je over het hele eiland aan. Er komen maar liefst 760 soorten bloemen voor op het eiland en door het gematigde klimaat tref je het hele jaar door planten aan. Het is een weelderig schouwspel van onder andere bougainville en rode hibiscus.
Tevens komen diverse orchideeënsoorten op Madeira voor en ook vind je er de oranjekleurige paradijsvogelplant, waarvan de Nederlandse naam is afgeleid van de bloem en bladeren die op een vogelkop lijken. Het is een forse plant die twee meter groot kan worden en familie is van de banaan. Tevens groeien plantensoorten ook op plaatsen waar het minder vaak regent doordat de levadas – een uitgebreid irrigatiesysteem van honderden jaren oud – het water verdelen. Een redelijk aantal planten zijn ingevoerd, maar toch vind je op Madeira veel planten die nergens anders voorkomen.
Natuurlijk vind je veel verschillende plantensoorten in de groenere gebieden van Madeira, maar ook op de woestijnachtige landtong: Ponta de São Lourenço. In de omgeving van deze populaire wandelroute vind je met name succulenten. Een plant die je ook veelvuldig aantreft is de Afrikaanse lelie, een bolgewas dat bij ons ook populair is als tuinplant. Het is een plant met lange stengels van 1 meter en de blauwe, trechtervormige bloemen staan in rijkbloemige schermen.
Madeira kenmerkt zich door groen, maar ook door water. Water vind je overal in de vorm van beekjes en watervallen, die vaak de bron zijn van de eerder genoemde levadas. Voor de mooiste watervallen moet je in het natuurreservaat van Rabacal zijn. Het is een groen dal dat je bereikt vanaf de Paul da Serra hoogvlakte. Ook langs de wegen die naast de zee lopen, vaak langs de rotsige kust, zie je op tal van plekken miniatuur watervallen. Ook daarmee kun je je prima vermaken. Probeer bijvoorbeeld eens met een langzame sluitertijd zoals ¼ sec. de beweging van het water te accentueren. Fotografeer wel vanaf statief en met een draadontspanner of afstandsbediening om zo nog scherpte in de rotswand te krijgen. Een klein plantje kan voor een leuk extra en scherp accent in de foto zorgen.
Let bij je bezoek ook op de idyllische havens op het water. Door wat wind golven deze op en neer en dan kan je met een korte tele of telezoomobjectief prachtige patronen fotograferen. Iedere foto zal er anders uitzien, dus maak genoeg beelden om achteraf de beste eruit te kunnen halen. Met een beetje fantasie ontdek je dan allerlei gezichten of vreemdsoortige wezens in zo’n beeld.
Een van de mooiste plekken waar ik ooit rondgewandeld heb is in het sprookjesbos van Fanal. Deze moet je als landschapsfotograaf echt een keer bezocht hebben! Op deze plek staan prachtige oude laurierbomen van soms meer dan 600 jaar oud. De bomen zijn begroeid met zeldzame mossen en epifyten. De plek heeft iets magische en dit wordt versterkt door de mistflarden die vanuit zee over het gebied heen trekken. Ik heb deze plek tijdens mijn reis diverse keren bezocht en ik wandelde met regelmaat tussen de wolken, waar af en toe het zonlicht probeert doorheen te komen. Dit zorgt voor zeer fotogenieke situaties, want het landschap zag er door het continu veranderde licht telkens weer anders uit. Prachtig! Sta je het ene moment in dichte mist met een uitzicht van slechts een tiental meters, dan wordt hetzelfde gebied het volgende moment verlicht door de zon. Prachtige sfeerbeelden gegarandeerd.
Je vindt Fanal aan de noordzijde van het eiland op het plateau van Paul da Serra. Het makkelijkst bereikt men Fanal door vanuit Porto Moniz via Ribeira da Janela met de huurauto het plateau op te rijden, maar ook vanuit de hoofdstad Funchal kan je er geraken. Op een zonnige dag zijn de oude bomen van de wegkant al snel te zien maar op een mistige dag zijn deze aan het zicht onttrokken. In de omgeving van Fanal vind je bovendien ook aardig wat grazende koeien, die er genieten van het lekker gras. Mensenschuw zijn ze niet en aan omheiningen doet men in Fanal niet, dus je kan enorm dicht komen en unieke foto’s maken.
Het maken van landschapsfoto’s in Fanal is uitdagend doordat de fotogenieke momenten zich snel voordoen. De bewolking die door Fanal trekt is heel dynamische en doet het landschap er op elk moment weer anders uit zien. Door de aanwezige bewolking kan je goed met diepte werken. Bomen die dichtbij staan worden duidelijker weergegeven dan de bomen die verderop staan. Daardoor kun je in het tweedimensionale beeld meer diepte suggereren, een effect dat versterkt kan worden door een groothoekobjectief te gebruiken. Des te groter het groothoekobjectief, des te dichter je op de boom kan ‘kruipen’ waardoor details op de voorgrond contrastrijker en kleurrijker zullen worden weergegeven. Ook kan af en toe de zon door de bewolking prikken waardoor er een interessante combinatie met de mist kan ontstaan. Mocht het bos daarentegen helemaal dichtlopen met dichte mist, dan kunnen er nog steeds mooie beelden worden gemaakt. Meer minimalistische landschappen waarbij de achtergrond helemaal verdwenen is, bijvoorbeeld. Beperk de nabewerking van het beeld wel best tot het absolute minimum, want teveel contrast toevoegen zal het effect van de mist verminderen.
Zo overwegend groen en kleurrijk Madeira is, zo droog en dor is het meest zuidoostelijke punt van Madeira; het schiereiland Ponta de São Lourenço. Hier valt de minste regen en er zijn maar weinig planten die op de schrale bodem kunnen leven. Ook hier is het mogelijk via een pad een wandeling te maken. In het begin is het vrij duidelijk hoe men moet lopen, maar na verloop van tijd wordt het toch wat lastiger. Aan de zuidkant loopt het land geleidelijk af naar zee toe, maar aan de noordkant gaat het loodrecht omlaag en slaan de golven wild tegen de klippen. Heel mooi is de als een zuil uit zee torende “zeepaardensrots” die met de juiste lichtinval z’n prachtig rode schakeringen laat zien. Omdat de wandeling soms over steile paden gaat is het raadzaam om de wandeling niet te ondernemen als het hard waait of de kans op regen groot is, want dat maakt de paden glad.
Met een groothoekobjectief kan je hier prima overzichtsfoto’s maken. Neem dan wel een plant of rotsblok op de voorgrond mee voor de dieptewerking. Ook met tele-objectieven kun je hier prima werken. De rotsige wanden van de bergen hebben een prachtige variatie in structuren en kleuren. Die kun je prima met een tele- of telezoomobjectief fotograferen.
Als je bij Ponta de São Lourenço lang genoeg doorloopt, heb je bij een uitkijkpunt aan de linkerkant een prachtig uitzicht op een paar karakteristieke rotspunten die vanuit zee omhoog rijzen. Ga als het hard waait niet te dicht bij de rand staan. Met name de rukwinden zijn daar bijzonder krachtig, dus pas echt wel op! Vanwege de vaak harde wind op de hogere gelegen plekken is een statief niet bruikbaar, want dat zou onherroepelijk omwaaien. Je moet dan uit de hand fotograferen en gebruikt dan een snelle sluitertijd van 1/1500 sec. Of meer, omdat je door de harde wind toch wat heen en weer zal bewegen.
Een laatste supertip in dit artikel is het strandje bij Ribeira da Janela. Dit is gelegen vlakbij het kustplaatsje Porto Moniz aan de noordkant. Bij dit strandje met prachtige grote keien doemen bijzondere rotsformaties uit zee op. Zeer fotogeniek! De rotsen zijn duizenden jaren geleden gevormd door wind en water en bestaan uit basalt. De legende gaat dat een reus de grote rotsblokken in zee wierp omdat hij kwaad was dat de bevolking uit Madeira hem geen gastvrijheid had getoond. Vooral bij het eerste en laatste licht is het aan te raden om deze plek te bezoeken voor aansprekende landschapsfoto’s. Met een 20 of 24 mm groothoekobjectief heb je genoeg groothoek om zowel de rotsformatie als het keienstrand in beeld te krijgen. Probeer ook wat opnamen met extreem lange sluitertijden van 20 of 30 seconden. Het zeewater vervloeit dan tot een softe waas die vooral de keien op het strand een mooi effect geeft. Een grijsfilter is handig om de sluitertijd lang genoeg te krijgen.
Wil je naast alle fotografische activiteiten toch nog even echt vakantie vieren, bezoek dan het dichtbijgelegen Porto Moniz. Bekend om zijn goede visrestaurants, maar vooral ook om de vulkanische baden die gevormd zijn door lava en gevuld worden met water uit de Atlantische Oceaan. Heerlijk vertoeven! Krijg je daarna toch weer zin om te fotograferen dan heb je in Porto Moniz zicht op een prachtige rotsformatie in allerlei tinten waar ook meeuwen op broeden. Madeira blijft op fotografische vlak continu inspireren!
Schrijf je in op onze nieuwsbrief om het laatste nieuws uit de fotografiewereld te ontvangen én het gratis ebook ‘Start met Fotograferen’.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
