Foodfotografie met je smartphone? Ontdek praktische tips over licht, compositie en kleur waarmee je met je gsm professionele foodfoto’s maakt.
De camera’s in smartphones worden alsmaar beter. Je moet geen dure camera en lenzen hebben om geweldige foto’s te maken. De belangrijkste tool is de kennis die je hebt, eerder dan het apparaat waarmee je de foto maakt. Dat is voor foodfotografie niet anders. Het inzicht in licht, kleur en perspectief maakt van iedereen een goede fotograaf. Die kennis wil ik graag met je delen zodat ook jij betere foodfoto’s maakt met de camera die je altijd op zak hebt.
Eten is meer dan voeding tot zich nemen. De gezelligheid en verbondenheid van het samen eten is zo universeel dat het vastleggen van die momenten massaal gedaan wordt. Omdat je je smartphone altijd op zak hebt, is dat het meest gebruikte toestel bij het maken van foodfoto’s. Dat laat niet weg dat je die foto’s net zo goed professioneel kan maken als met een camera.
En behalve het feit dat je die camera altijd bij je hebt, kan je ze ook gebruiken op plaatsen waar je met een gewone camera niet bij kan. Je kan vanaf de grond van beneden naar boven fotograferen, van onder een blaadje een wesp vangen of op andere plekken die te klein zijn voor een fototoestel. Dat op zich is al een heel groot voordeel.
Het klinkt onnozel, maar maak altijd je lens schoon voordat je begint te fotograferen. Veel mensen hebben hun smartphone bijna continu in hun handen en dus zitten er ongetwijfeld altijd vingerafdrukken op die lens. Als je start met een vette vuile lens, dan krijg je een zweem over je foto’s. Dat is geen goed startpunt. Maak er een gewoonte van om altijd even je camera over je mouw of wat dan ook te wrijven voordat je opnames maakt.
Zet vervolgens de flits van je toestel uit. Die geeft nooit, maar dan ook echt nooit een mooi resultaat. Die lichtbron is zo klein dat ze een heel hard licht geeft. En bovendien komt dat licht frontaal op je onderwerp en ook dat is wat je in foodfotografie altijd moet vermijden.
Op je smartphone heb je de mogelijkheid om een grid aan te zetten. Die verdeelt je kader in negen gelijke vakjes. Dat komt heel goed van pas om je foto mooi recht te hebben en is een grote hulp bij het maken van je compositie. Daar vertel ik zo meteen meer over.
Gebruik niet altijd gewoon de camera van je smartphone zelf. Er zijn apps die je veel meer mogelijkheden bieden. Adobe Lightroom CC is een hele goede camera-uitbreiding. Heb je al een abonnement bij Adobe, dan heb je toegang tot de betalende extra’s. Maar de gratis versie biedt zeker voldoende mogelijkheden om meer controle over je camera te krijgen. Een hele handige is dat je een beeldverhouding kan kiezen. Zo kan je meteen een beeld maken voor welbepaalde social media zonder nadien te moeten croppen, bv 9:16 voor story. Er zit een timer op die heel goed van pas komt als je handen vrij wilt werken. En bovendien kan je met deze app de tijd instellen zodat je beweging kan bevriezen.
Fotografeer zoveel mogelijk het echte ding. Klinisch perfecte beelden kunnen heel erg mooi zijn, maar we zoeken connectie met wat we kennen. Vuile wortels recht uit de aarde, dat ken ik van mijn kindertijd en daar word ik gelukkig van. En mijn laatste praktische tip is om altijd in RAW te fotograferen. De keuzes die je maakt in je toestel bij opname zitten niet ingebakken in je beeld. Die maak je beter in postproductie.
Lees ook: 10 tips voor foodfotografie
Licht begrijpen is de basis bij elke vorm van fotografie. Of je nu fotografeert met natuurlijk licht of met flitslicht maakt niet uit. Begrijpen waar je moet op letten bij de belichting van je eten is van essentieel belang.
Als we spreken over de kwaliteit van het licht, dan hebben we het over hard of zacht licht. Direct zonlicht is zeer hard en geeft harde, welomlijnde schaduwen. Diffuus licht op een bewolkte dag geeft zacht licht. De schaduwen zijn zeer subtiel en de overgang van licht naar donker gaat geleidelijk. Voor foodfotografie zoeken we meestal naar zacht licht. Hoe groter je lichtbron is ten opzichte van je onderwerp, hoe zachter. Dat krijg je als je bijvoorbeeld heel dicht bij een groot raam werkt waar geen direct zonlicht door valt. Ideaal is een raam dat noordgericht is. Dat licht kan je nog diffuser maken door er een doorschijnende witte stof voor te hangen zoals een douchegordijn of een lap dunne nylon stof.
Zacht licht is wat we meestal willen. Maar ook hard licht kan heel mooi zijn. Het is alleen veel moeilijker te controleren omdat de schaduwen een extra component in je compositie vormen waar je rekening mee moet houden. Maar als je die schaduwen goed onder controle hebt, dan kan je er mooie resultaten mee bereiken. Het roept de sfeer op van etentjes buiten of onder een pergola op een mooie zomerdag.
Als je alle reflectie uit eten weghaalt, dan wordt het dof en onaantrekkelijk. Hoge lichten zorgen ervoor dat het tot leven komt. Haal ze zeker niet weg, integendeel.
De richting van het licht dat op je voedsel valt is een tweede parameter om mee in rekening te brengen. Als je naast een raam staat, dan kan je nog kiezen vanuit welke positie je fotografeert. Dat heeft een grote impact op je foto. Licht dat zijdelings langs je onderwerp strijkt geeft heel veel diepte en benadrukt textuur optimaal. Dat licht werkt altijd. Ook licht dat van achter komt kan hele mooie resultaten geven. Tegenlicht werkt zeer goed om glans goed te doen uitkomen en om doorschijnende elementen te doen oplichten. Maar omdat het licht van achter komt valt de voorkant in het donker. Dat kan je oplossen door licht met een reflectiepaneel te weerkaatsen op je onderwerp vooraan.
Ook alle hoeken tussen puur zijlicht en tegenlicht geven zeer mooie resultaten. Het enige licht dat nooit werkt is frontaal licht. Dat maakt je eten helemaal plat en levenloos.
Compositie is een tweede zaak die je controle geeft over het maken van beelden. Inzicht hierin is essentieel om betere beelden te maken. Compositieregels zijn geen exacte wetenschap, maar ze helpen wel om een zeker evenwicht in je beeld te brengen. Wat is dat nu eigenlijk? Dat is een set van visuele regels die helpen om je onderwerp te doen opvallen door het oog te gidsen naar waar je het wilt hebben.
Neem nu de regel van derden. Dat is één van de meest gebruikte regels en ook zeer gemakkelijk toe te passen. In het begin gaf ik de raad om je raster zichtbaar te maken. Dat raster verdeelt je beeld in negen gelijke vlakken. De lijnen die je ziet en vooral de snijpunten van die lijnen zijn de plaatsen waar we het eerst naar kijken als we een beeld zien. Dat doen we niet bewust. Ons brein werkt gewoon zo. Door ons onderwerp op die lijnen en op de snijpunten te zetten maken we de kijker al meteen duidelijk waar we willen dat hij naar kijkt. Zo werkt compositie. Er zijn natuurlijk nog andere factoren die mee bepalen wat meer aandacht krijgt dan andere elementen in een beeld zoals scherp vs onscherp, licht vs donker, warme kleuren vs koude enz. Compositie staat niet op zich maar gaat in interactie met die andere elementen. Wat scherp is krijgt meer aandacht dan wat onscherp is. Door het scherpste element te zetten op die lijnen of snijpunten maakt die compositie nog veel sterker. En als dat element ook nog eens lichter is dan de rest van de foto en een warme of fellere kleur heeft, dan kunnen we er niet meer naast kijken. Die duidelijkheid maakt het de kijker gemakkelijk om een beeld te lezen en dat maakt een foto aangenamer om naar te kijken. En een aangenaam beeld is wat we willen hebben.
Daarnaast hebben we nog een aantal veel complexere modellen die wel hele mooie resultaten geven. Een hele bekende is gouden ratio. Dit patroon is gebaseerd op de wiskundige reeks van Fibonacci en is overal in de natuur te vinden. In de vorm zelf herken je al een schelp. Maar ook in de verdeling van zonnebloemzaden in de zonnebloem of het patroon in een romanesco bloemkool vind je het terug. Door elementen volgens dat patroon te schikken krijg je een van nature zeer dynamisch maar evenwichtig beeld.
Kleur is een heel sterk element in de compositie en is zeker bij foodfotografie zeer belangrijk. Het eten moet de kijker doen goesting krijgen. De juiste kleuren doen hierbij wonderen.
Net zoals bij compositie heb je ook bij kleur een set van regels die je kunnen helpen bij het kiezen van welke kleuren goed samen gaan en welke niet. Ook dat is weer geen exacte wetenschap, maar het helpt wel om te begrijpen hoe kleuren met elkaar interageren. Groepen van kleuren die goed bij elkaar passen, noemen we harmonieën. De meest eenvoudige en veelgebruikte zijn de complementaire, supplementaire en monochrone kleuren.
Complementaire kleuren zijn kleuren die in de kleurencirkel tegenover elkaar liggen. Die geven een zeer hoog contrast en zorgen voor veel dynamiek. Rood is de warme opponent van het koude groen. Ondanks het veel kleiner aandeel in beeld vraagt de warme kleur veel meer aandacht dan de koude.
Daarom is het een slecht idee om de warme kleur als achtergrond te gebruiken bij de koude opponent van je onderwerp. De rode achtergrond neemt alle aandacht en dat is niet de bedoeling.
Supplementaire kleuren zijn kleuren die in de cirkel naast elkaar liggen. Dat zie je veel terug in de natuur, denk maar aan de herfstkleuren of de verschillende schakeringen blauw en groen in de zee. Die combinatie brengt een heel rustig en harmonieus beeld, heel anders dan bij complementaire kleuren.
En tenslotte hebben we monochrone beelden die slechts één bepaalde kleur hebben in verschillende tinten. Hier moet je geen rekening houden met passende combinaties maar speelt de psychologie van de gebruikte kleur zelf een grote rol.
Soms ziet je onderwerp er niet uit zoals je zou willen. Veel groene groenten zijn eerder aan de gelige kant en zien er dus niet altijd fris uit. Klopt de kleur niet met wat je wil overbrengen, pas het dan aan in post om het te doen kloppen. Heb je kleuren die storen of te dominant zijn in je beeld en de aandacht afleiden van je onderwerp? Ook dat kan je nadien aanpassen.
Fotografeer je in RAW, dan heeft je beeld altijd nog wat nabewerking nodig. De kleuren zijn te flets en het contrast is te laag. Die moeten altijd nog bijgesteld worden. Met de gratis app van Adobe Lightroom kan je alle nodige aanpassingen doen. Een andere handige app die heel veel professionele tools aan boord heeft, is Snapseed. Ze werkt zowel op Apple als op Android en is helemaal gratis.
Met om het even welke camera maak je prachtige foto’s. Als je weet hoe licht zich gedraagt en je weet die naar je hand te zetten, dan gebruik je gratis daglicht als een geavanceerde studio. Een basiskennis van compositie en kleurgebruik helpen je verder om goede foto’s te maken. Ik kan niet genoeg benadrukken dat het belangrijk is om in de eerste plaats te investeren in kennis en pas in tweede instantie in materiaal. Met een goed inzicht maak je met het goedkoopste materiaal betere foto’s dan zonder dat inzicht met een dure camera. Met foodfotografie is dat zeker zo.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief om het laatste nieuws uit de fotografiewereld te ontvangen én het gratis ebook ‘Start met Fotograferen’.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
