Modellen aan het woord: zo bouw je vertrouwen op tijdens een fotoshoot

Wanneer je als fotograaf aan de slag gaat met modellen, moet je als fotograaf, maar natuurlijk ook als model, een goed gevoel hebben om topfoto’s neer te zetten. Gemakkelijker gezegd dan gedaan? Hoogstwaarschijnlijk heb je elkaar nog nooit ontmoet en ken je elkaar enkel via sociale media, van wat chats of een telefoontje. Het is dus niet vanzelfsprekend om meteen een fijne sfeer te creëren tijdens die eerste shoot. Maar hoe schep je die sfeer tussen model en fotograaf?

Je kan als fotograaf natuurlijk even een paar collega’s contacteren die je kent, maar waarom zouden we het deze keer niet eens vragen aan een paar modellen zelf? Of aan iemand die er echt verstand van heeft? En even voor alle duidelijkheid: we hebben het hier niet over de afstand die je moet bewaren tot het model of over de juiste sluitertijd. We hebben het over het opbouwen van een goede verstandhouding. Over gevoeligheden, over schroom en intimiteit, en over duidelijke afspraken.

Wist je trouwens dat er op film- en fotosets soms een echte intimiteitscoördinator aanwezig is?

De tips van Yamuna: grenzen aangeven en werken via een modellenbureau

Yamuna is het eerste model waarmee ik spreek. Ze is professioneel danseres, choreografe en af en toe ook model. Tijdens haar opleiding aan de Koninklijke Balletschool van Antwerpen poseerde ze al eens voor de camera, in eerste instantie puur voor het plezier. Dat begon klassiek, met de typische eerste poses op pointes, maar evolueerde later richting straatfotografie en hedendaagse beelden. Tegenwoordig doet ze vaker fotoshoots, al zoekt ze daarbij wel meer naar iets unieks of abstracts.

“Het is natuurlijk het beste om vóór de fotoshoot alles goed te bespreken met de fotograaf. Maar eerlijk? Dat gebeurt niet altijd. Veel dingen voel je pas aan tijdens de shoot zelf. Ik ben iemand die graag input geeft.

Soms neem ik spontaan een wat vreemdere pose aan, gewoon omdat het op dat moment goed voelt. En dan gebeurt het wel eens dat een fotograaf vraagt of ik wat meer huid wil tonen. Op zo’n moment moet je als model duidelijk je grenzen aangeven. Je mag nooit toelaten dat iemand daarover gaat. Het is echt helemaal oké om ‘nee’ te zeggen tegen een fotograaf als je je ergens niet goed bij voelt. Daar is niets mis mee.

Mijn ervaringen zijn gelukkig altijd respectvol geweest. Er is nooit iets fout gelopen. De reputatie van een fotograaf speelt voor mij wel een rol. Soms informeer ik bij andere modellen naar hun ervaringen. Daarom werk ik ook meestal via een modellenbureau. Dat geeft me een gevoel van veiligheid en vertrouwen.

Voor mij is het essentieel dat ik kan aangeven waar ik me comfortabel bij voel, waar mijn grenzen liggen. En dat die ook worden gerespecteerd. Een fotograaf moet nooit aandringen.

Complimenten tijdens een shoot? Dat hangt af van de situatie. Ken je de fotograaf al langer of is het je eerste samenwerking? Ik zal er niet meteen een probleem van maken, maar soms kan een opmerking verkeerd overkomen of ongepast aanvoelen.

Een moodboard is voor mij onmisbaar. Zo weet ik wat de fotograaf voor ogen heeft en kan ik vooraf inschatten of het concept in mijn comfortzone ligt. Ik ben een model dat goed weet wat ze wil en waar haar grenzen liggen. Maar dat is niet bij iedereen zo. Het hangt vaak samen met hoeveel ervaring je hebt.

Een tip voor fotografen: laat het model ook haar eigen ding doen. Geef ruimte voor spontaniteit en creativiteit. Zo voelt ze zich meer op haar gemak, en dat zorgt voor een fijne sfeer tijdens de shoot. En die sfeer, die zie je terug op de foto’s.

Ik wil ook altijd op voorhand weten wat er met de foto’s gebeurt. Worden ze gebruikt op social media? Is het voor een tentoonstelling? Iets anders? Dat wil ik weten, zodat ik kan aangeven welke beelden voor mij bruikbaar zijn – ook op technisch vlak. Zeker bij dansfoto’s is het belangrijk dat een bepaalde pose correct wordt vastgelegd.”

Lees ook: Hoe ga je als portretfotograaf om met modellen?

De tips van Lise Cristo: van social media tot moodboard en contract

Lise Cristo is al vier jaar actief in de amateurmodellenwereld. Het modellenwerk kwam op haar pad na een ingrijpende gebeurtenis, en groeide uit tot een vorm van zelfexpressie én herstel.

“Ik ben intussen vier jaar actief als amateurmodel, al was dat nooit een bewuste keuze. Mensen zeiden me gewoon vaak dat ik fotogeniek was. En laat ons eerlijk zijn: schoonheid en fotogeniek zijn twee heel verschillende dingen. Er zijn zeker mooiere modellen dan ik.

Mijn eerste fotoshoot kwam er na mijn beroerte. Ik kon nauwelijks nog lopen of spreken en verloor in die periode ook mijn partner. Ik wilde vechten, fysiek én mentaal. Na mijn revalidatie kon ik weer stappen en praten, en toen besloot ik om eens te poseren. Voor mezelf. Die eerste shoot was heftig, want het was meteen een halfnaakte shoot. Dat had ik nog nooit gedaan, en eerlijk? Ik was niet tevreden over het resultaat. Mijn zelfbeeld zat toen nog diep. Maar die ene shoot werd wel het begin van mijn avontuur als model.

Meestal word ik gecontacteerd via social media. Via berichtjes dus. Soms begint dat onschuldig, maar loopt het toch fout. Zo vroeg iemand me na een vriendelijk gesprek plots voor een erotische shoot – iets wat ik nooit doe. Toen ik dat liet weten, werd ik meteen geblokkeerd. En er was zelfs een fotograaf die zich tijdens een shoot plots uitkleedde voor mijn neus… Zulke ervaringen wil ik nooit meer meemaken. En ik vermoed dat vooral jongere modellen daar vaker mee te maken krijgen. Maar gelukkig heb ik ook veel fijne ervaringen gehad. Ik heb goede vrienden gemaakt in de modellenwereld.

In het begin had ik weinig keuze met wie ik samenwerkte. Maar naarmate ik meer ervaring kreeg, begon ik daar zelf over te beslissen. Niet alleen de stijl van de fotograaf telt, maar ook hoe je als model behandeld wordt. Ik hou van duidelijkheid: waar begint de shoot? Wat wil je doen? Je kan gerust wat improviseren tijdens de shoot, maar ik wil vooraf wel een moodboard of voorbeeldfoto’s zien. Een fotograaf moet voor mij een concreet idee hebben.

Ik kijk ook altijd naar het portfolio van de fotograaf. En ik informeer soms bij andere modellen. Is hij betrouwbaar? Wat zijn hun ervaringen? Vroeger deed ik dat niet, maar al doende leert men.

Ik hoef trouwens niet alle foto’s van een shoot te hebben. Als ik een paar mooie beelden krijg, ben ik tevreden. Meestal laat ik de fotograaf zelf kiezen en bewerken wat hij het beste vindt. Dat werkt prima voor mij.

Je kan ook met een contract werken. Dat geeft zekerheid, zowel aan het model als aan de fotograaf. Je weet dan wat er met de foto’s gebeurt, en als fotograaf weet je dat je werk niet zonder toestemming wordt aangepast. Maar goed, als het dan tóch fout loopt – ga je dan echt naar de rechtbank stappen?”

“Aan beginnende fotografen zou ik willen zeggen: start met portretten. Leer hoe je met mensen omgaat. Dat is de beste leerschool voor werken met modellen.”

Lees ook: Tips voor modelfotografie in huis

De tips van Philine Janssens: consent en communicatie tijdens de shoot

Na de gesprekken met onze modellen sprak ik af met Philine Janssens, een expert op het gebied van veilige samenwerking tijdens shoots. We ontmoeten elkaar op een terrasje aan het Mechelseplein, een levendige buurt in hartje Antwerpen. Philine werkt als intimiteitscoördinator, een functie die in de fotografie nog relatief onbekend is, maar in de wereld van film, theater en dans steeds vaker wordt ingezet. Philine begon haar loopbaan als danseres, choreografe en movement director, en rolde eigenlijk vanzelf in haar huidige rol.

“Alles begint bij communicatie. Zorg voor overleg, vertrouwen en duidelijkheid. En vooral: vermijd verrassingen.”

“Het was pas toen de term ‘intimiteitscoördinator’ vanuit de Verenigde Staten naar hier kwam overwaaien dat ik besefte: dit is wat ik al jaren doe. En dit is ook mijn toekomst. Zo werd ik de eerste intimiteitscoördinator van België.

In mijn werk als choreografe kwam ik regelmatig in situaties terecht waarbij mensen zich ongemakkelijk voelden bij bepaalde poses of scènes. Soms omdat het explicieter werk betrof, soms gewoon omdat er niet genoeg overleg was. Toen ben ik me vanaf 2020 meer in de materie gaan verdiepen. Al snel volgden aanvragen uit de wereld van opera, dans, film en televisie. Ondertussen werk ik voltijds achter de schermen, voor producties van onder andere Het Perfecte Plaatje, Knokke Off, 2dezit, STYX en voor internationale spelers zoals Netflix, Warner Bros en Amazon.

Wat mij betreft maakt het weinig uit of je werkt met acteurs of met modellen. We zijn allemaal mensen. Man of vrouw, jong of oud, met of zonder ervaring – ieder mens heeft grenzen. Je weet nooit wat iemand al heeft meegemaakt. Soms zijn die grenzen fysiek, soms emotioneel of religieus, soms ontstaan ze uit eerdere negatieve ervaringen.

Bij de ene persoon ligt de grens bij aanraking, bij de ander bij naaktheid of een specifieke pose. Vaak heeft het gewoon te maken met onzekerheid of onduidelijkheid. Zeker bij fotografie, waar vaak minder voorbereidingstijd is dan bij film of theater, is heldere communicatie cruciaal.

Modellen worstelen soms met vragen als: ‘Als ik nee zeg tegen een pose, verlies ik dan deze samenwerking? Wat zal de fotograaf van me denken?’ Het is belangrijk dat fotografen zich bewust zijn van de machtsverhouding die kan ontstaan tijdens een shoot. Zeker wanneer het om intiemere beelden gaat.

Bespreek daarom altijd op voorhand wat de verwachtingen zijn. Sommige fotografen zijn bang om te veel te bespreken, uit vrees dat het model zal afhaken. Maar het omgekeerde is waar. Goede communicatie creëert vertrouwen. Als een model duidelijk weet wat er verwacht wordt, zal het zich veel vrijer en veiliger voelen.

Bij film zijn er audities en gesprekken, wat tijd geeft om alles af te stemmen. Bij fotografie is die ruimte er vaak niet. Toch is het belangrijk om vooraf te bespreken wat er gaat gebeuren, welke poses gevraagd worden, hoe expliciet het wordt, en wat er met de beelden gebeurt.

Tijdens de opnames van Het Perfecte Plaatje kon ik de fotografen niet vooraf spreken, omdat dat nu eenmaal niet in het format past. Wel heb ik de modellen goed voorbereid en met hen besproken waar hun grenzen lagen en hoe ze die konden aangeven. Ik was ook aanwezig op de draaidagen, om in te grijpen als dat nodig was.

Belangrijk: geef je model bedenktijd, zeker bij gevoelige vragen zoals een naaktpose. Als dat niet op voorhand besproken is, mag je die vraag niet zomaar ter plekke stellen. Door het moment, de druk of de machtsverhouding kan iemand ja zeggen en daar later spijt van krijgen. #MeToo is nog altijd heel actueel. Consent is geen detail, het is een basisvoorwaarde. Breng dus duidelijkheid voor de shoot begint en laat je model nooit overhaast beslissingen nemen.

Geef je model informatie: zal er iemand aanwezig zijn tijdens de shoot? Is er een plek om zich om te kleden of te douchen? Wat gebeurt er met de beelden achteraf? Worden ze gepubliceerd, bewerkt, geprint, gebruikt voor promotie? Maak een overzichtje als dat helpt. En luister ook actief naar de vragen van het model. Neem daar tijd voor.

Ook hoe je communiceert tijdens de shoot is belangrijk. Fluisteren, foute humor of overdreven complimentjes kunnen vreemd overkomen, zeker als een model zich kwetsbaar opstelt. Als je elkaar goed kent ligt dat anders, maar in veel gevallen kan het als ongepast of onprofessioneel aanvoelen. Spreek daarom op voorhand af hoe je aanwijzingen geeft, of je het model eventueel aanraakt, en wat de timing van de shoot is. Hou je ook aan gemaakte afspraken, bijvoorbeeld over pauzes of einduren. Zo creëer je rust.

Afspraken maken vraagt weinig moeite, maar kan een wereld van verschil maken. Geef je model inspraak en kom die afspraken ook na.

Bespreek deze zaken ook niet alleen met onervaren modellen. Hoe meer ervaring iemand heeft, hoe groter ook de kans dat hij of zij al eens iets naars heeft meegemaakt. Veronderstel dus niets. Ook een doorwinterd model kan voorzichtig zijn, net omdat het weet wat er mis kan gaan.”

Lees ook: 8 tips om het juiste model te vinden