Praktijk

Creatieve filters: gebruik originele materialen voor unieke foto’s

Creatieve fotografie hoeft niet duur te zijn. Met simpele materialen en een beetje fantasie maak je zelf originele filters die je foto’s een unieke uitstraling geven.

Filters helpen je om betere of creatievere foto’s te maken. Helaas hangt daar vaak een stevig prijskaartje aan. Gelukkig zijn er ook andere mogelijkheden. Met simpele materialen of zelfs afval kan je zelf originele filters maken die je foto’s een uniek karakter geven. De enige beperking? Je eigen creativiteit.

Lange sluitertijden met lasglas

Wie wil werken met extreem lange sluitertijden, gebruikt doorgaans een krachtig grijsfilter. Een goedkoper alternatief vind je verrassend genoeg in de bouwmarkt: lasglas. Die laten nauwelijks licht door, waardoor je sluitertijden sterk toenemen. Let wel: deze glaasjes zijn niet gemaakt voor fotografie. De beeldkwaliteit is dus minder, en in sommige gevallen kunnen ze infraroodlicht doorlaten, wat tot hotspots of ongewenste kleurzweem kan leiden.

Lasglas wordt niet uitgedrukt in stops, maar in DIN-waarden. Hoe hoger het getal, hoe minder licht wordt doorgelaten. DIN8 is meestal voldoende. Veel lasglaasjes hebben een breedte van 10 cm, net als veel filtersystemen, waardoor ze in sommige filterhouders passen. Let wel op dat ze dikker zijn dan normale filters. Geen houder bij de hand? Gebruik stevige elastieken om het glas voor je lens te bevestigen.

STANLEY Lasglas donker - 75x98 mm - 2 stuks
STANLEY Lasglas donker - 75x98 mm - 2 stuks
€14,50
Bol
North Lasglas Xanthos No.11 groen No. 9 50 x 108mm
North Lasglas Xanthos No.11 groen No. 9 50 x 108mm

Opgelet:

  • Gebruik indien mogelijk een extra uv-filter tussen lens en lasglas om krassen te voorkomen.
  • Controleer het glas op scherpe randen en onbekende coatings.
  • Lasglaasjes zorgen voor een groene kleurzweem en een verlies aan contrast. Corrigeer dit bij de nabewerking.
foto gemaakt met lasglas
Opname met lasglas omgezet naar zwart-wit, waarbij het contrast is gedramatiseerd om de structuren in de wolken beter over te brengen.

Dynamisch streepfilter

Bokeh (de onscherpe delen in een foto) heeft vaak een ronde vorm. Vooral bij kleine lichtpuntjes in de achtergrond wordt dit goed zichtbaar. Wil je variatie in die onscherpte, dan kan je zelf een filter maken dat de bokeh een ander karakter geeft.

Neem een stevig donker stuk papier van ongeveer 10×10 cm en snijd hier fijne lijnen in van enkele millimeters breed. Hou of bevestig het voor de frontlens van je objectief en kies een lage diafragmawaarde. Je bokeh verandert nu in zachte lichtstrepen. Door het filter een kwartslag te draaien krijg je weer een ander effect.

Tip: Dit werkt het best met een kort tele- of macro-objectief. De invloed op het onderwerp is minimaal, maar de achtergrond verandert merkbaar. In een omgeving met verticale elementen, zoals bomen, kan het filter het beeld sterker beïnvloeden—soms versterkend, soms storend.

foto gemaakt met streepfilter
Het resultaat van een zelfgemaakt ‘streepfilter’. Je positioneert het streepfilter zodanig dat je onderwerp scherp genoeg blijft. Doordat je de focus op het onderwerp ligt, wordt dit nauwelijks beïnvloed. De achtergrond neemt echter de vorm van het filter aan, goed te zien wanneer je het filter een kwartslag draait. In een bos met verticale stammen gaat de achtergrond bij een verticale positionering van het streepfilter wel sterker domineren. Soms een voordeel, hier een nadeel.

Condens als sfeervol effect

Vroege vogels kennen het wel: condens op je lens of filter na een frisse ochtendwandeling. Meestal vervelend, maar soms ook precies het effect dat je zoekt. Condens zorgt namelijk voor een subtiele soft-focus en kan tegenlicht versterken tot dromerige lichtvlekken.

Wil je het effect bewust opwekken? Adem dan kort uit op de lens of filter. Let op: doe dit nooit bij temperaturen onder het vriespunt want de aanslag kan bevriezen en schade veroorzaken. In warme omstandigheden verdwijnt het effect snel, dus werk snel of gebruik de burst-modus (continu-opnamen) om meerdere versies te maken.

condens op de lensfilter als creatief filter effect
Condens op een grijsverloopfilter. Meestal ongewenst, nu versterkt het de toch al mistige sfeer. Door het tegenlicht ontstaan daarnaast prachtige kleuren.

Verzachtende effecten met huis-tuin-en-keukenmateriaal

Je hoeft niet ver te zoeken om verrassende effecten te creëren. Een panty, boterhamzakje of een stukje transparant plastic uit de prullenmand kan al wonderen doen. Ieder materiaal zorgt voor een andere sfeer of lichtverstrooiing.

Enkele ideeën:

  • Een stukje panty of tule over je lens geeft een zacht en diffuus beeld.
  • Een boterhamzakje met een klein gaatje in het midden geeft een spotachtig effect, vergelijkbaar met vintage filters.
  • Deksel van een plastic beker (zoals van snoeptomaatjes) kan je makkelijk positioneren voor speelse vervormingen.
  • Besmeer een goedkoop uv-filter met een beetje vaseline (laat het midden vrij voor scherpte) voor een dromerig beeld.

Bevestig het materiaal met een elastiek of hou het voor je lens. Gebruik liefst een beschermfilter als tussenlaag om je lens schoon te houden.

Foto gemaakt met plastic deksel als filter
Geen dure filters of ingewikkelde techniek, maar een foto genomen door een dekseltje van een bakje snoeptomaatjes.

Tips om veilig met filters te experimenteren

  • Gebruik bij voorkeur een uv-filter als beschermlaag
  • Vermijd scherpe materialen of ruwe randen
  • Bevestig niets met lijm op je lens
  • Controleer vooraf op vreemde coatings of kleurzweem
  • Werk met de hand of met lichte bevestiging (elastiek, houder)

Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang elke woensdag en vrijdag het beste uit de fotografiewereld in je mailbox.

Google Voeg Shoot.be toe als favoriete bron op Google!
Onderwerp: filter

Meer relevante berichten

 Word abonnee van Shoot!

Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.