Sociaal geëngageerde fotografie: David Degelin geeft onzichtbare keuzes een gezicht

David Degelin vult zijn dagen doorgaans als mode- en portretfotograaf. Brands en modehuizen boeken hem voor de meest uiteenlopende opdrachten. Daarnaast is fotografie voor Degelin een krachtig medium om verhalen van mensen te vertellen. Met zijn project Giving a Face to Invisible Choices portretteert hij voor Fara vzw vrouwen die te maken hebben met abortus of andere zwangerschapskeuzes. Een gevoelig thema dat hij met respect in beeld brengt.

“Fara vzw is een organisatie uit Leuven die vrouwen en koppels begeleidt rond keuzes in zwangerschapsafbreking”, steekt Degelin van wal. “Een heel gevoelig onderwerp dat hier bij ons nog in de taboesfeer leeft. In 2026 bestaat de organisatie 35 jaar en dat wilde ze in de kijker zetten met getuigenissen en portretten van vrouwen die hiermee te maken kregen én bij Fara terechtkwamen. Zo kreeg ik een tijdje geleden de vraag om deze verhalen in beeld te brengen.”

Waarom sociaal geëngageerde fotoreportages nodig zijn

In het dagelijkse fotografieleven doet Degelin voornamelijk aan mode- en portretfotografie. Maar om de twee jaar maakt hij zijn agenda vrij voor sociaal geëngageerde fotoreportages. Dat heeft hij nodig. “De modeshoots zijn fijn, uitdagend en gevarieerd. Ik kan er mijn creativiteit in leggen en ik kom op de meest indrukwekkende plaatsen met fantastische modellen voor mijn lens.

Maar dat is niet altijd het echte leven. Er gebeurt zoveel postproductie op mijn beelden dat ik de authenticiteit soms mis. Daarom vind ik het belangrijk om tijd vrij te maken voor deze sociale reportages.” Om de twee jaar neemt hij daarom zo’n opdracht aan. Vaak verdient hij er niets aan, het is zijn bijdrage aan de maatschappij. De beelden maakt hij dus uit puur engagement. “Ik heb een sterk ontwikkeld rechtvaardigheidsgevoel, daarom ondersteun ik met heel veel plezier organisaties die het opnemen voor mensen die kwetsbaar in het leven staan.

Vaak hebben deze verenigingen ook maar weinig middelen. Dan vind ik het des te belangrijker om mijn steentje bij te dragen. Zo werkte ik ook al aan een reportage in samenwerking met Sensoa. Fotografie is een krachtig medium, met beelden kan je heel veel vertellen. Daarom stel ik mijn talent graag ten dienste van de maatschappij.

Het draait uiteraard niet om mij, want uiteindelijk wil ik met deze beelden vooral Fara en haar medewerkers een gezicht geven. Zij zetten zich in om al die vrouwen en koppels in onvoorstelbaar moeilijke en hartverscheurende keuzes te helpen. Helaas vinden nog steeds heel wat vrouwen en koppels de weg niet naar Fara. Dat is voor mij een van de belangrijke drijfveren geweest om mijn schouders onder dit project te zetten.”

Werken met respect: portretteren van kwetsbare verhalen

De thema’s die Degelin aansnijdt in zijn sociale reportages zijn niet de meest eenvoudige, en liggen vaak gevoelig bij de mensen die hij portretteert. Hoe gaat hij te werk bij zo’n shoot? “Ik geef mensen vooral veel tijd. Tijd om zich op hun gemak te voelen en tijd om hun verhaal te laten vertellen. Soms gaat dat snel, soms breng ik uren met die persoon door.

Ik laat dat gewoon van het moment afhangen. Vaak keren mensen terug naar moeilijke momenten in hun leven als ze hun verhaal vertellen. Ik luister naar hen zonder oordeel, want ze worden al zo vaak beoordeeld door andere mensen. Dat lijkt me een van de belangrijkste voorwaarden om zo’n reportage te maken. Dat ik de shoot en gesprekken één op één kan doen, komt de beelden alleen maar ten goede. Mensen voelen zich mee rop hun gemak. Dat merk ik ook bij mijn andere opdrachten. Hoe kleiner de ploeg, hoe makkelijker het gaat en hoe authentieker de beelden zijn.”

Locatie kiezen

Voor deze portretten trok Degelin naar plaatsen die symbolisch belangrijk waren voor de mensen die hij interviewde en portretteerde. Dat ging van de sterrenweide in Leuven tot een park of de eigen tuin van mensen. “Ik wilde hen mee de regie geven over hun verhaal.

Het is behoorlijk spannend om je verhaal te delen als er een camera op je gericht staat, dus ik wilde hen ook iets in handen geven. Op voorhand én ter plekke bespreek ik ook heel duidelijk wat er gaat gebeuren zodat niemand voor verrassingen komt te staan. Na mijn eerste briefing geef ik hen ook voldoende tijd om erover na te denken. Zo ben ik zeker dat ze echt willen deelnemen aan het project.

Eens ter plekke merkte ik dat de eerste minuten vaak onwennig zijn. Maar als je respectvol tegenover hen staat, dan groeit het vertrouwen. Tijdens het gesprek maakte ik foto’s, zo lukte het me om hun emoties vast te leggen. Mensen zijn ook niet gewend om voor de camera te staan, dus probeer ik hen zo natuurlijk mogelijk vast te leggen. Te veel poseerwerk werkt niet bij deze reportages.”

Samenwerken aan een beeld

Wil je dit soort reportages tot een goed einde brengen, dan moet je open en transparant tewerk gaan. Doorheen het hele proces werkte Degelin samen met de mensen die hij voor zijn lens haalde. “Omdat deze mensen zichzelf blootgeven en hun intiemste verhalen aan jou vertellen, vind ik het niet meer dan juist dat je ze betrekt bij de verdere uitwerking van de fotoreportage.

Mijn beste foto is de foto die ik nog moet maken, denk ik vaak. Ik wil altijd bijleren en nieuwe technieken ontdekken.

Als ik een selectie van de foto’s maak, laat ik hen altijd mee kiezen. Het is nog nooit gebeurd dat iemand zijn foto echt niet wilde. Ik zal nooit iets publiceren voordat ik zeker weet dat ik daarvoor de toestemming heb. Dat lijkt me niet meer dan normaal. Het is heel belangrijk om het vertrouwen dat je hebt opgebouwd niet te schaden.”

Therapeutische fotografie: als een shoot een gesprek wordt

Vaak waren de gesprekken intens en is het ook als fotograaf niet evident om onbewogen te blijven. “Sommige vrouwen raakten  ongepland  zwanger  en kozen  voor  het  ouderschap, sommigen  beslisten tot  abortus, weer anderen lieten hun kind met een ernstige  beperking  in  liefde  gaan of  boden  het  net  een liefdevolle thuis. De foto’s die ik maakte, tonen wat ze met elkaar delen: de universele emoties die ze doorspartelen bij een  levensbepalende beslissing.

Toen ik bijvoorbeeld met Alice praatte, die me vertelde over haar tienerzwangerschap en het verlies van haar kindje, was ik enorm onder de indruk. Zij koos de sterrenweide, een plek waar sterrenkindjes herdacht worden, als locatie. Op de een of andere manier werken deze gesprekken ook therapeutisch, zowel voor de geportretteerden als de fotograaf.”

Fotograferen met één lichtbron op locatie

In zijn modeshoots gaat Degelin vaak heel technisch te werk, met verschillende lichtbronnen, camera’s en lenzen. “Je werkt met professionele modellen en de nieuwste technieken. De druk en de verwachtingen liggen heel hoog.”

Bij dit project wilde hij zijn fotografie zo laagdrempelig mogelijk houden, ook op technisch vlak. “Meestal gebruikte ik maar één lichtbron. Op openbare plaatsen gebruikte ik een kleine flitser. Ik wilde de aandacht niet laten afleiden naar het materiaal dat ik opstelde. De set-up duurt bijgevolg ook niet lang, waardoor ik mensen niet moest laten wachten. Ik koos ervoor om de shoots niet in een studio te organiseren maar op een locatie die de mensen zelf mochten kiezen.

Om het zo authentiek mogelijk te houden, veranderde ik niet veel aan de setting en achtergrond. Als het zich binnen afspeelde, sloot ik wel eens een gordijn of verplaatste ik wat meubels. Die zette ik nadien altijd zelf terug zodat mensen geen last ondervonden van mijn komst.

Op locatie werken vind ik het meest uitdagende, je moet creatief zijn met de omgeving die je krijgt. Je kunt dat op voorhand niet plannen. Ik zorg wel altijd voor een lamp zodat ik controle krijg op het bestaande licht. Dat stelt me als fotograaf gerust.”

Weinig bewerken

Voor de bewerking van de foto’s koos Degelin ook voor een natuurlijke en authentieke stijl. “In de modefotografie wordt er veel nabewerkt. Vaak gebeurt dat door iemand anders van het brand of modehuis zelf, zodat het past in de stijl van het merk. De postproductie is soms zo doorgedreven dat ik het model dat ik fotografeerde haast niet meer herken. In het project voor Fara heb ik weinig nabewerking gedaan op de foto’s.

Het bleef bij enkele technische correcties, zoals een lenscorrectie. Doorgaans trok ik zo’n 200 tot 300 foto’s per shoot. Daar koos ik er dan ongeveer twintig uit; de foto’s die de beste staalkaart van ons gesprek vormden. De feedback die ik van de mensen kreeg, viel over het algemeen heel goed mee. Ze herkenden zich in de foto’s die ik hen doorstuurde. Als ze toch opmerkingen hadden, probeerde ik daar ook rekening mee te houden. Dat is voor mij een vorm van respect.”

Fascinatie voor beeld

Het sociaal engagement en de liefde voor het beeld kreeg Degelin al met de paplepel mee. Met een vader als cineast werd hij als kind al ondergedompeld in de wereld van beelden. ”Zelf ben ik master in de archeologie en sociale en culturele antropologie, vandaar waarschijnlijk mijn diepgewortelde interesse in de mens.

Maar gevoel voor esthetiek en beeld kreeg ik van mijn vader mee. Door zijn werk als cineast kwam ik al heel vroeg in aanraking met beeld en schoonheid. Thuis lag een collectie van camera’s en er was veel aandacht voor kunst, film en fotografie. Op mijn negende had ik mijn eigen analoge camera waarmee ik experimenteerde. Doordat ik niet meteen een job vond in de archeologie, rolde ik vanzelf in de fotografie.

Ik had al veel opgestoken van mijn vader en heb nadien mijn kennis verfijnd door zelf te leren. Er bestaan heel veel opleidingen, boeken en online tutorials waar je de kneepjes van het vak leert. Ik laat me ook inspireren door het werk van fotografen die ik bewonder, en probeer steeds nieuwe zaken uit. Zo blijf je alert.”

Trouw blijven aan je eigen stijl als professioneel fotograaf

Wat hij als fotograaf het belangrijkste vindt? Trouw blijven aan je eigen stijl. “Mijn opdrachten zijn uiteenlopend, van shoots voor merken en modehuizen tot straatfotografie en portretten van particulieren. En daartussen de sociale reportages die ik maak. Ik vind het belangrijk om daar mijn eigen creativiteit in te kunnen leggen.

Mijn beste foto is de foto die ik nog moet maken, denk ik vaak. Ik wil altijd bijleren en nieuwe technieken ontdekken. De dag dat ik stop met leren, is fotografie voor mij afgelopen. Tegenwoordig heeft iedereen een smartphone en is ‘iedereen fotograaf’.

Die evolutie vormt een uitdaging voor de professionele fotograaf. Maar ik denk dat die laatste toch nog het verschil kan maken door de manier waarop hij naar de wereld kijkt. Ik zie veel foto’s passeren op sociale media, niet noodzakelijk van goede kwaliteit. Ik denk dat er altijd nood zal zijn aan goede fotografie. Volgens mij zal er daarom altijd nood zijn aan goede fotografie.”

De beelden die David Degelin maakte voor Fara vzw werden opgenomen in de expo ‘Giving a face to invisible choices’. De expo, afgedrukt in groot formaat, reisde in 2023 rond in scholen, ziekenhuizen en op congressen. Meer informatie over Fara vind je op www.fara.be.