Hoe beoordelen juryleden fotowedstrijden zoals de FEP Awards? Ontdek de criteria, aandachtspunten en werkmethode van een ervaren vakjurylid.
Deelnemen aan fotowedstrijden is een van de beste manieren om de lat van je eigen fotografie telkens hoger te leggen. De uitslag is afhankelijk van de jury. Als die gevormd wordt door de plaatselijke bakker, beenhouwer en burgemeester dan zal dat andere resultaten geven dan wanneer de organisatoren beroep doen op een vakjury.
Bij sommige fotowedstrijden wordt de uitslag bepaald door het aantal kliks, likes of ander mediagedoe dat een foto krijgt. Dan weet ik niet hoe je bijvoorbeeld als eenzame gedreven landschapsfotograaf op kan tegen een student die een volledige universiteit kan mobiliseren om op zijn plaatje te klikken. Dus, kijk eerst naar de manier waarop de uitslag bepaald wordt als je aan een wedstrijd wil deelnemen.
Foto’s wedstrijdklaar maken doe je best op een gecalibreerde monitor. Eigen prints zie je zelf zoals de jury ze zal zien maar fotobestanden zie je anders naargelang de beeldscherminstellingen. Zowel uw monitor als die van de jury moeten hetzelfde beeld geven. Dit bereik je door ze met een schermcalibrator in te stellen. Voor digitale wedstrijden kunnen de juryleden ieder voor zich thuis een uitslag bepalen, maar het kan ook samen in 1 ruimte zodat de foto’s onderling kunnen besproken worden. Voor printcompetities is een fysieke jurering noodzakelijk en moeten de organisatoren ook voor een goede verlichting zorgen.
Een jury kan bestaan uit een aantal mensen met wel of niet een voorzitter. De voorzitter geeft duidelijke instructies om de verschillende juryleden op een uniforme manier de punten te laten toekennen. Stel dat je punten mag geven van 1 tot 5 dan heb je 5 keuzemogelijkheden. Als 1 jurylid voor zichzelf beslist om nooit een 1 of 5 te geven dan blijven er voor hem maar 3 keuzes over waardoor de som van alle punten uit balans kan geraken. Blijft een discussie tussen twee juryleden duren, dan is het de voorzitter die de knoop moet doorhakken. De voorzitter moet ook het doel van de wedstrijd met de aandachtspunten voor de juryleden zoveel mogelijk stroomlijnen, maar zonder zijn eigen visie door te drukken.
Als een organisator je vraagt om als jurylid op te treden voor een wedstrijd dan hebben ze daar een goede reden voor. Jezelf blijven op een niet fanatieke manier is voor mij een belangrijke eigenschap die je moet hebben. Mijn grootste zorg is: hoe doe ik dat zo eerlijk mogelijk, maar met behoud van mijn eigen visie. De regeltjes ‘dat is niet mooi’ of ‘ik vind dat niet mooi’ liggen mijlenver uit elkaar. Bij het eerste maak jij een keuze voor de fotograaf, bij het tweede sta je open voor andere visies. Zo heb ik regelmatig foto’s die ik zelf niet mooi vind bij de beste geklasseerd. Voor mij is mijn mening als jurylid belangrijk, maar wat een fotograaf in een foto legt moet het belangrijkste blijven. In hoever hem dat lukt zal de score bepalen. Dat evenwicht vinden probeer ikzelf te doen aan de hand van regeltjes met mijn persoonlijke aandachtspunten. Mijn uitgeschreven lijstjes hebben altijd maar 1 lijn achter een bolletje, maar hier heb ik wat korte uitleg bijgeplaatst. Nogmaals omdat het zo belangrijk is: dit is geen evangelie maar een persoonlijke visie!
Ieder jurylid heeft zijn manier van werken, denken en kijken. Al wat volgt is mijn persoonlijke visie en werkmethode. Ik maak regeltjes met aandachtspunten. Die hoeven niet juist of verkeerd te zijn, en ze zijn zeker niet fanatiek te nemen of te laten. Ik schrijf die punten op een lijstje en leg dat dikwijls voor mij als ik ga jureren. Sommige van die regeltjes zijn rekbaar en soms wijk ik daar van af. Let er wel op dat ik ‘soms’ schrijf. Te veel en te ver afwijken van je eigen lijstje zorgt ervoor dat het eigenlijk niet gebruikt wordt. Dan moet je het ook niet maken.
Een foto bestaat zowel uit inhoud als techniek. Voor mij komt de inhoud op de eerste plaats. Een klein beetje techniek daaraan opofferen vind ik minder erg. Ik kijk eerst naar wat er is, dan naar wat er niet is. Niet andersom.
Als de manier van jureren het toelaat begin ik altijd enkele keren opnieuw. Als dat niet mogelijk is dan is zeker zijn van je eigen beslissing de regel terwijl anders een beetje twijfel achteraf kan aangepast worden. Bespreek je samen met andere juryleden een foto dan is veel zeggen met weinig woorden beter dan een lange monoloog. Assertief, kort en beleefd je standpunt verdedigen is nodig maar het is noodzakelijk te beseffen dat je moet overeenkomen met je collega’s. Er wachten meestal nog veel foto’s en die hebben evenveel aandacht nodig.
De eerste seconde. Wat doet de foto je?
Om origineel en creatief te zijn, maar het moet wel geslaagd zijn. De grens tussen creatief en gek is niet groot. Het risico nemen dat je foto snel van tafel geveegd wordt of op een bijzondere manier opvalt waardeer ik heel erg. Gewone mooie, brave foto’s waarvan er 13 in een dozijn gemaakt worden gaat iedereen zonder meer goed vinden, maar passeren gewoon in de massa. Durven opvallen is voor mij veel waard!
Licht en schaduw, maar eerder andersom. Het zinnetje ‘met licht zie je iets, met schaduw maak je de sfeer’ gebruik ik dikwijls. Alles ‘uitlichten’ zoals het in veel cursussen beschreven wordt is niet helemaal mijn ding. Sfeer door iets te verbergen en enkel het essentiële op te lichten waardeer ik sterk.
Ik hou niet van drukke foto’s. Iets als minimalisme, kwetsbaarheid, liefde, valt mij dadelijk op. Voel je iets, blijf je kijken, moet je even slikken of komt er een traan? Die foto ‘werkt’ en dat is voor mij een pluspunt. Maar een drukke foto waar het onderwerp eenvoudig wordt weergegeven en er letterlijk uit springt kan ik ook sterk waarderen.
Van lijnen, randen, lichtgebruik, draaihoeken, rechte horizon en muren. Letten op techniek en afwerking sla ik zeker niet over, maar het is wel ondergeschikt aan de andere punten. Is de foto netjes volgens de regels zoals de meeste foto’s? Tegen de regels maar creatief? Is de opmaak gelukt, vergezocht of mislukt in mijn ogen? Compositie beschouw ik als een van de belangrijkste dingen in een foto. Ik geef veel aandacht aan de randen. Nauwkeurig croppen, bijna letterlijk tot op de millimeter, hoort daar bij maar ook de juiste verhouding (2×3, 3×4, 1×1, 1×2…).
Speciaal of gewoon zoals we het meestal zien. Zorgen camerastandpunt en camerahoek voor een bijzonder beeld? Is de foto genomen op een plaats waar zeker niet iedere voorbijganger gaat staan? Wordt hierdoor het beeld gevoelig beter?
Het juiste moment wat bijdraagt aan sfeer, dynamiek, compositie… Ik probeer zelf met beide voetjes op de grond te blijven als het om verhalen en foto’s gaat. Sommige beelden spreken, sommige beelden vloeken! Sommige beelden zeggen totaal niets maar zijn gewoon heel mooi. Dan ga ik daar geen verhaal in zoeken.
Liever iets in beweging dan stilstaand. Sportfoto’s, spelen van kinderen, maar storm of regen in een landschapsfoto brengt ook dynamiek. Ik zie een vogel liever vliegen dan op een tak zitten.
Jaren deed ik mee aan de FEP Awards. Naar mijn gevoel de belangrijkste wedstrijd voor beroepsfotografen in Europa. Ooit was ik finalist in de categorie sport, regelmatig een award… maar de dag dat ik een mail kreeg met de vraag of ik hiervoor jurylid wou zijn was het toch even slikken. Ik weet wat voor beelden daar worden aangeboden en telkens de resultaten kwamen voelde ik me een heel klein jongetje in de grote school. En dan nu jurylid zijn voor de hoogste klas…
Ik heb het hierboven al ergens vermeld: als mensen je vragen als jurylid dan hebben ze daar een reden voor. Ondertussen doe ik dat al meerdere jaren, en ik heb er ongelooflijk veel mee bijgeleerd.
Het begint met een bijzonder nuttige handleiding van meer dan 40 pagina’s waarin alle 12 categorieën haarfijn beschreven worden en wat er van je verwacht wordt. Samen met het reglement worden per categorie veel tips en aandachtspunten gegeven om op te letten. Ook een aantal waar ik tot dan geen oog voor had. Dan komen er nog 20 extra pagina’s over de manier van punten geven en het invoersysteem. Voor wat ik al aan jurering gedaan heb is dit met vlag en wimpel de wedstrijd die het best georganiseerd en zeer professioneel is.
Iedere categorie heeft 5 juryleden die volledig onafhankelijk on-line hun punten per foto geven. Het is niet de bedoeling om zelf een klassement te maken. Ieder jurylid geeft individueel en zonder onderlinge communicatie een waarde tussen 0 en 100 aan iedere foto. Die moet niet vergeleken worden met de punten van de andere foto’s. Geen enkel jurylid maakt een klassement maar geeft uitsluitend een waarde per foto. Achteraf worden per categorie en per foto de punten van de 5 juryleden opgeteld. Het gemiddelde van de drie hoogst scorende foto’s van een fotograaf in één categorie is bepalend voor een mogelijke plaats bij de 10 finalisten in die categorie. Alle individuele foto’s met een gemiddeld aantal punten hoger dan 77 komen in aanmerking voor een Excellence, Distinction of Merit award. Je krijgt bijvoorbeeld een Merit award van 77 tot 84 punten.
Alhoewel niet verplicht hou ik zelf lichtjes rekening met de awards. Wanneer voor mij een foto zeker een Merit award mag krijgen (tussen 77 en 84) dan ga ik punten geven tegen de bovengrens, 81-84. Punten van mijn collega’s gaan dan minder doorwegen. Twijfel ik voor een foto voor die award, dan geef ik punten tegen de ondergrens. Als collega’s iets meer geven dan ik blijft de foto in die ‘awardzone’. Geven ze minder punten dan valt hij er buiten.
Na grondig bestuderen hoe dit algemeen in elkaar zit bepaal ik voor mijzelf mijn eigen manier van werken. Ieder jurylid zal dit voor zichzelf doen en heeft ook die vrijheid. Mijn heel persoonlijke aandachtspunten, zowel positief als negatief, heb ik al beschreven en blijven voor mij gelden. Ik print ze uit en leg ze voor mij als geheugensteun. Regelmatig kijk ik er op en wijs letterlijk met mijn vingers aan wat een foto wel of niet heeft. Voor mij helpt dat om een zo correct en eerlijk mogelijke beoordeling te maken. Maar op mijn eerste lijn staat ‘wow’ factor. Als je daar moet over nadenken of naar zoeken dan is die er zeker niet.
Ik maak nog korte uitgeschreven lijstjes met aandachtspunten die enkel voor 1 categorie van toepassing zijn. Voor de categorie portret is ‘stand van ogen’ voor mij een hoofdzaak, bij de categorie sport een bijzaak, bij categorie landschap komt dat niet voor. Soms pas ik dat lijstje aan als iets regelmatig terugkomt waar ik in het begin geen oog voor had.
Ik begin met 2 of 3 keer door alle foto’s te gaan zonder punten te geven. Een beetje verkennen wat er figuurlijk op tafel ligt. Daarna foto per foto punten geven. Ik voorzie voldoende tijd om alle foto’s in een keer te doen. Meestal begin ik in de vooravond zodat ik een stuk van de nacht kan gebruiken als het nodig is.
De jureringssoftware kan de foto’s achteraf rangschikken op punten en zo probeer ik na te gaan of alle foto’s met dezelfde punten gelijkwaardig zijn. Herbekijken is dan geen overbodige luxe.
Enkele dagen later ga ik er nog eens door en doe eventueel nog aanpassingen. Dit doe ik nog 1 of 2 keer opnieuw en telkens ik er terug door ga vind ik voor mezelf dat mijn puntenverdeling beter wordt.
Voor de FEP Awards zijn we met een 30-tal juryleden die ieder voor zich hun eigen visie en aanpak hebben. Hoever mijn keuzes overeenkomen met de einduitslag vormt mijn persoonlijke wedstrijd. Ik leer daar veel uit en die kennis wil ik gebruiken om andere fotografen te helpen. Naast een fotografisch oog moet je een oog voor detail krijgen. Oefenen in kijken na de opname moet leiden naar kijken voor de opname. De snelheid en de nauwkeurigheid waarmee je dit kan uitvoeren verandert je fotografie. Een eigen mening en visie zijn voor iedere fotograaf belangrijk. Bij een jurering draait het om niets anders. Nadien help ik graag mee om die kennis aan collega’s door te geven maar zonder mijn eigen mening op te dringen.
De uitslag van gelijk welke fotowedstrijd is dikwijls een aanleiding tot discussie. Ik probeer wijsheid te halen in de oude volkskunst van spreekwoorden. Voor alle fotografen die al eens jurylid zijn geweest wil ik dit meegeven: ‘De beste stuurlui staan aan wal’.
Veel fotoplezier!
De FEP Awards zijn een jaarlijkse wedstrijd georganiseerd door de Federation of European Professional Photographers. Beroepsfotografen uit alle Europese landen kunnen er aan deelnemen.
De FEP Awards zijn opgedeeld in 12 categorieën: Advertising/Commercial, Digitally Created Images, Domesticated Animals, Fashion & Beauty, Illustration & Fine Art, Landscape, Nature, Portrait & People, Reportage/Photojournalism, Sports, Wedding en Wildlife. Er zijn 5 juryleden per categorie. Zij beoordelen de foto’s individueel met als voornaamste criteria: impact, visie, techniek en compositie. In iedere categorie zijn er 10 finalisten met bovenaan de lijst de Golden Camera winnaar, gevolgd door de Silver en Bronze Camera winnaar. De ingezonden foto’s komen ook in aanmerking voor het behalen van een individuele Merit, Distinction of Excellence Award.
Uit 11 Golden Camera winnaars (de categorie Digitally Created Images wordt uitgesloten) kiest de jury de FEP European Professional Photographer of the Year.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief om het laatste nieuws uit de fotografiewereld te ontvangen én het gratis ebook ‘Start met Fotograferen’.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
