Doet je camera of lens iets onverwachts? In dit artikel lossen we problemen op die elke fotograaf wel eens meemaakt.
Tenzij jouw camera in de kast blijft liggen, zal er aan ieder toestel wel eens wat gaan haperen. Veel kleine probleempjes kan je makkelijk zelf oplossen. En, beter nog, voorkomen.
Zandkorrels zijn schurend en kunnen het zoommechanisme of de lensbajonnet beschadigen. Na een strandshoot poets je de camera en lens af met een blaasbalgje en zachte kwast, voor je alles in de tas stopt. Staat er veel wind aan het strand, schroef dan een UV- of beschermfilter voor je lens. Het voorste lenselement wordt anders letterlijk gezandstraald. Zout water is agressiever dan gewoon zand: dep een camera die daarmee in contact is gekomen onmiddellijk af met een licht vochtige, zoetwater doek en breng het toestel bij de minste twijfel naar een vakman.
Moderne camera’s hebben klepjes voor de batterij, geheugenkaarten, USB-C, HDMI en soms een 3,5 mm jackpoort. Als zo’n klepje losraakt of afbreekt, fixeer het dan tijdelijk met gaffertape en bescherm de opening van vocht en stof. Breng de camera zo snel mogelijk naar een erkend servicepunt. Een open poort is een directe weg voor vocht naar de elektronica.
Controleer allereerst of de focusschakelaar op de lens op AF staat en niet per ongeluk op MF. Kijk ook na of de camera zelf niet op manuele scherpstelling is ingesteld. Gebruik je Back Button Focus, waarbij scherpstellen is toegewezen aan een knop op de achterzijde? Dan stelt de camera inderdaad niet scherp bij een druk op de ontspanknop, en dat is normaal. Fotografeer je met Eye-AF of subject tracking, dan schakelt sommige camera’s de autofocus tijdelijk uit als ze geen subject herkennen. Probeer de focusknop even opnieuw in te houden.
Bij DSLR’s hangt correcte scherpstelling af van de uitlijning van lens, beeldsensor en autofocusmodule. Als je camera consistent iets voor of achter het beoogde punt scherpstelt, corrigeer dit dan via de AF-fijnafstelling (AFMA). Met een focuskaart meet je de afwijking en stel je een correctie in per lens. Bij mirrorless camera’s speelt dit probleem nauwelijks omdat de autofocus direct op de sensor werkt. Heb je toch problemen met oudere lenzen via een adapter, controleer dan of er een firmware-update beschikbaar is. Sigma en Tamron bieden voor veel lenzen een USB-dock waarmee je de AF-kalibratie rechtstreeks in de lens aanpast.
Controleer eerst of het statief en de kop sterk genoeg zijn voor het gewicht van je opstelling. Hang bij wind je cameratas aan het midden van het statief als extra ballast. Vermijd het indrukken van de ontspanknop met de vinger: gebruik een afstandsbediening, de bijhorende smartphone-app of de zelfontspanner. Bij DSLR’s activeer je Mirror Lock-Up om sluitertrilling te minimaliseren. Bij mirrorless camera’s schakel je bij voorkeur de elektronische sluiter in voor volledig trillingvrij fotograferen. Let ook op de beeldstabilisatie: IBIS of OIS kan op een statief storend werken als het systeem trillingen compenseert die er niet zijn. Schakel stabilisatie uit bij lange belichtingen op een stevig statief, of gebruik de statief-detectiemodus die veel moderne camera’s bieden.
Ga je van de kou naar een warme ruimte, dan condenseert vocht op je koude camera. Laat de camera in de dichte cameratas acclimatiseren: de tas warmt langzamer op en beschermt de camera. Zit er al condens op de lens, dep het dan voorzichtig weg met een pluisvrij microvezeldoekje. Dit herhaal je totdat de camera op temperatuur is. Open intussen geen klepjes en wissel geen lenzen, want je trekt dan warme, vochtige lucht de body in. Silicagel-zakjes in je cameratas helpen vocht te absorberen bij regelmatig gebruik in vochtige omstandigheden.
Werk bij het schoonmaken van je lens of camera altijd in stappen. Blaas eerst losliggend stof en zandkorrels weg met een blaasbalgje. Wrijf nooit zonder dit te doen, anders riskeer je krassen. Maak daarna vastzittende deeltjes los met een zachte lenskwast en blaas opnieuw. Zijn de grove deeltjes weg, dan verwijder je vet en waterdruppelresidu met een LensPen of een lensdoekje met een paar druppels lensreinigingsvloeistof. Spuit de vloeistof nooit rechtstreeks op de lens. Controleer ook het achterste lenselement regelmatig: vuil daar heeft een veel groter effect op de beeldkwaliteit omdat het dichter bij de sensor zit.
Fotografeer een egaal helder oppervlak op een klein diafragma zoals f/16. Vlekken die dan zichtbaar zijn wijzen op stof op de sensor. Begin de reiniging van je sensor met een blaasbalgje en raak de sensor nooit aan met de tip. Gebruik daarna speciale sensorreinigingsswabs van de juiste breedte voor jouw sensorformaat, in combinatie met sensorvloeistof. Heb je hier liever geen gedoe mee, dan reinigt elke gespecialiseerde camerawinkel de sensor voor je. Maak achteraf altijd een testfoto op f/16 om te controleren of alles weg is.
Controleer eerst of de batterijen van de flitser niet leeg zijn en of hij aanstaat. Heeft de flits net meerdere keren op vol vermogen geflitst, dan kan de oververhittingsbeveiliging actief zijn. Even afkoelen is dan de oplossing. Zit de flitser op de hotshoe, controleer dan of die goed is ingeschoven zodat alle contacten sluiten. Gebruik je draadloze flitsers met een radiotrigger (Godox, Profoto, PocketWizard,…), controleer dan of de kanalen en groepen correct zijn ingesteld en of de triggerbatterijen nog voldoende spanning hebben.
Controleer of de contacten van de kaart schoon zijn en reinig ze met een pluisvrij doekje en isopropylalcohol. Controleer ook of het kaarttype compatibel is met je camera. Moderne camera’s met hoge resolutie en videoformaten vereisen snelle kaarten: CFexpress Type A of B, of UHS-II SD-kaarten. Merk je problemen tijdens een shoot, stop dan meteen met fotograferen op dat kaartje. Thuis gebruik je software zoals Disk Drill of Recuva om bestanden te herstellen. Formatteer geheugenkaarten altijd via het cameramenu, nooit via je computer, en pas nadat je zeker bent dat alles veilig is opgeslagen met minstens één back-up.
Lithium-ion batterijen verliezen na honderden laadcycli merkbaar capaciteit. Via het cameramenu kun je bij veel toestellen de batterijconditie opvragen. Zakt de capaciteit onder de 70 à 80 procent, dan is vervanging aan te raden. Gebruik altijd originele batterijen of erkende alternatieven: goedkope nep-batterijen worden soms geweigerd of geven een onjuiste laadstatus. Houd batterijen op kamertemperatuur voor gebruik: in de kou presteert elke lithium-ion batterij tijdelijk een stuk slechter.
Schakel de camera onmiddellijk uit. Elke seconde dat hij ingeschakeld blijft terwijl hij nat is, vergroot de kans op kortsluiting. Dep het water af, haal batterij en geheugenkaart eruit, verwijder de lens en zet alle klepjes open. Leg de camera in een afgesloten doos met silicagel-zakjes en laat hem minstens 48 uur drogen. Rijst werkt helaas niet goed genoeg en wordt afgeraden. Als het water de printplaten of batterijaansluitingen heeft bereikt, is een reparatie via de fabrikant vrijwel onvermijdelijk.
Zoek de foutcode op in de handleiding of op de website van de fabrikant. Veel vreemde problemen zijn toe te schrijven aan per ongeluk ingeschakelde instellingen: de zelfontspanner actief, bracketingmodus aan, of een stille sluiter die weigert bij felle TL-verlichting. Verwijder de batterij, wacht een minuut en plaats hem terug. Helpt dat niet, stel de camera dan opnieuw in via de fabrieksinstelling in het menu. Installeer ook altijd de nieuwste firmware voor je camera en lenzen: fabrikanten brengen regelmatig updates uit die bugs oplossen en functies verbeteren.
Probeer eerst beter grip te krijgen door een dik elastiek om het filter te spannen of een huishoudhandschoen aan te trekken. Een speciale filterklem geeft net die extra draaibeweging. Zit het filter scheef door een val of door te hard aanschroeven, werk dan uiterst voorzichtig om de schroefdraad op de lens niet te beschadigen. Forceer nooit. Laat een vastgelopen filter bij twijfel verwijderen door een vakman, want een beschadigde lensbajonnet is een dure reparatie. Ter preventie: schroef filters niet te hard aan, een filter hoeft slechts handfest te zitten.
Veel fotografen plaatsen hun camera op een statief maar vergeten te controleren of alles echt vastzit. Controleer of het snelkoppelplaatje goed is aangeschroefd aan de camera én of het stevig in de statiefkop klikt. Een snelle test: pak de camera vast en til het statief van de grond. Als alles goed zit, komt het statief mee zonder te draaien of te verschuiven. Controleer ook alle segmenten van de statiefpoten. Moderne stabielen met koolstofvezel zijn licht maar gevoeliger voor slijtage aan de vergrendelmechanismen, dus kijk ze regelmatig na. Gebruik je een mirrorless camera met een zware telezoomlens? Zorg dan dat de lensvoet op het statief staat in plaats van de camerabeugel, voor betere balans en minder belasting op de bajonnet.
Een niet gesloten cameratas is een klassieker: de camera tuimelt eruit zodra je de tas optilt. Heeft je tas kleine zwarte ritslintjes, vervang ze dan door felgekleurde exemplaren zodat je in één oogopslag ziet of de rits dicht is. Gebruik je een sling bag of rugzak, controleer dan ook altijd of de magneetsloten of kliklussen goed dicht zijn.
Eén camera, twee handen, twee lenzen: dat is een valpartij in de maak. Leg de nieuwe lens altijd eerst veilig neer. Verwijder dan de oude lens van de camera en leg ook die weg. Pas daarna monteer je de nieuwe lens. Houd de camera tijdens het lensenwisselen altijd met de bajonnetopening naar beneden, zo voorkom je dat stof, zandkorrels of vocht in de camerabody waait. Bij mirrorless camera’s is de sensor niet beschermd door een spiegel, dus dit is extra belangrijk.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief om het laatste nieuws uit de fotografiewereld te ontvangen én het gratis ebook ‘Start met Fotograferen’.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
