Portfolio: Documentairefotograaf Sebastien Van Malleghem

“De afgelopen jaren maakte ik oorlogsfoto’s in Libië, documenteerde ik het leven in gevangenissen, volgde ik jarenlang de Belgische politie van dichtbij, fotografeerde ik drugsverslaafden in Berlijn. Met mijn fotoreeksen probeer ik de diepste drijfveren van de mens en onze samenleving te ontleden. Ik fotografeer vaak mensen in rauwe omstandigheden, maar eigenaardig genoeg voel ik me op mijn gemak wanneer ik uit mijn comfortzone ga.”

Van Malleghem groeide op in Waals-Brabant, waar hij al op jonge leeftijd gefascineerd raakte door beelden. “In het middelbaar had ik een leraar die ons leerde over cinema en bewegend beeld. Ze analyseerde films met ons en nodigde op een keer een regisseur uit. Dat die van de dagelijkse realiteit zijn eigen buitenaardse wereld kon maken, vond ik indrukwekkend. Ik wilde ook regisseur worden. Ik diende een aanvraag in bij twee filmscholen, maar werd geweigerd omdat ik nog niet voldoende artistieke ervaring had. Een vriend raadde me een fotografieschool in Brussel aan: Le 75.” Daar ontwikkelde Van Malleghem zijn technische vaardigheden, maar leerde hij vooral om de wereld rondom zich te documenteren. “De boodschap die ik daar kreeg: een camera is gemaakt om de wereld te documenteren, niet jezelf. Ik kreeg er een heel praktische opleiding en ging voortdurend op verkenning. Nog tijdens mijn opleiding startte ik met mijn fotoreeks over het leven bij de Belgische politie.” Met een onbevangen blik legt Van Malleghem de spanning, het geweld, maar ook de alledaagsheid en de menselijkheid van het politiewerk vast.

Fouten van de samenleving durven tonen

Na “Police” richt Van Malleghem zijn lens op de wereld van de gevangenissen. In zijn serie “Prisons” verkent hij het leven achter de tralies. De foto’s onthullen de harde omstandigheden en de vaak vergeten menselijkheid van gevangenen. De beelden werden op verschillende plekken gepubliceerd en tentoongesteld. “Ik denk dat empathie en gevoeligheid in mijn persoonlijkheid zitten. Dat helpt als je dit soort reeksen maakt. Aan de andere kant merkte ik ook dat onze samenleving de fouten die ze maakt vaak probeert weg te stoppen. Het prikkelt me om net die andere kant van de samenleving te tonen, en met mijn foto’s te laten zien wat er echt in onze wereld gebeurt. Zeker in tijden waar de vrije meningsuiting onder druk komt te staan en de stem van sommigen mensen niet wordt gehoord. Wanneer ik mensen in moeilijke omstandigheden aantref, wil ik dat tonen aan de buitenwereld. Ik denk en hoop dat de maatschappij daar beter van kan worden.”

Altijd eerlijk

Iedere reeks opnieuw weet Sebastien Van Malleghem een speciale connectie te maken met de mensen die hij fotografeert. Hoe hij dat doet? “Ik ben drastisch eerlijk tegen mensen. Ik vertel hen wat ik kom fotograferen, waarom ik het doe en waar het zal verschijnen. Verrassend genoeg staan mensen daarvoor open. Ik behandel mensen met heel veel respect. Als ze problemen hebben met mijn foto’s, mogen ze me dat altijd laten weten, maar ik heb nog nooit een negatieve reactie gekregen. Het is belangrijk om je tijd te nemen, om vragen te stellen, een gesprek aan te knopen en altijd eerlijk te zijn.

Toen ik jonger was, nam ik jaren de tijd om aan een project te werken. Die tijd had ik nodig om het thema beter te begrijpen en de situatie aan te voelen. Maar hoe ouder ik word, hoe sneller ik kan werken. Ik weet nu hoe ik goede foto’s moet maken, en heb door mijn eerdere ervaringen meer kennis over de onderwerpen en de mensen die ik fotografeer. Dan ben je sneller vertrokken. Maar toch vind ik het altijd belangrijk om voldoende tijd te nemen voor het maken van documentairereeksen.”

Schoonheid

Met zijn fotoserie “Nordic Noir” bewandelt Van Malleghem een ander pad. “Ik voelde de nood om naast de zware en ruwe thema’s ook weer schoonheid te zoeken in de wereld. Die vond ik in het hoge Noorden. Ik werd geselecteerd voor een residentie in Noorwegen, en vanuit de foto’s die ik daar maakte is deze reeks ontstaan. De natuur is er adembenemend, de mensen zijn er vriendelijk en ik vind er de rust die ontbreekt in mijn ander fotografiewerk. Ik ben blij dat ik dat kan combineren, het is belangrijk om af en toe het werk los te laten en weer poëzie te vinden in fotografie.”

Leven aan de kust

Toen Van Malleghem in Noorwegen aan het werk was, ontmoette hij journaliste Kristina Johnsen. “Kristina woont in het afgelegen noorden van Noorwegen. We werden vrienden en collega’s en maakten samen enkele reportages die we in lokale kranten publiceerden. Samen besloten we om een voorstel in te dienen voor een groot Europees project: Yderst Europe. Daarvoor gingen we te werk gaan in drie landen: Noorwegen, België en Frankrijk. Onze focus voor dit project is verafgelegen culturen en gemeenschappen, in combinatie met het leven aan de kust. Tegenwoordig zijn veel mensen de verbinding met de zee verloren. Met onze reportages willen we die link weer herstellen.
In Oostduinkerke fotografeerde ik de garnaalvissers te paard; Belgisch erfgoed dat in de rest van Europa nog niet gekend is. Ik trok naar een internaat in Oostende waar kinderen met een moeilijke thuissituatie worden opgevangen. Deze school gebruikt de zee als therapie. We documenteerden ook de Sami-gemeenschap in Noorwegen, een groep mensen die ver van de buitenwereld aan de kust en in de bergen leeft. Volgend jaar komt er een boek, een tentoonstelling en een social media campagne. Het is een heel fascinerend project. Doordat we met zo’n groot team werken, voelt het soms zelfs aan als een bedrijf runnen.”

Het juiste materiaal

Sinds enkele jaren is Van Malleghem trotse ambassadeur van Nikon. “Toen ik een prijs won met mijn fotoreeks over gevangenissen, klopte Nikon bij me aan. Ze vroegen me of ik materiaal nodig had. Op dat moment nam ik deel aan een uitwisselingsproject met Mexico, en voor de reeks die ik daar maakte – over Mexicaanse mortuaria – had ik een kleine, onopvallende camera nodig. Ik mocht materiaal lenen, en de samenwerking verliep heel vlot. Toen ze vroegen om ambassadeur te worden, was ik dan ook vereerd. Vanuit Nikon heb ik nooit enige druk gevoeld om reclame te maken voor hen, dat verloopt allemaal natuurlijk en spontaan.

Ik ben fan van hun nieuwste camera: de Nikon Z8. Voor mijn werk komt ik op heel veel plaatsen in de wereld, soms heel afgelegen plekken. Het is belangrijk dat ik een robuuste camera heb die tegen een stootje kan. De Z8 is sterk, je kan er mee filmen, de batterij kan lang mee… Ideaal voor het werk dat ik doe. Meestal gebruik ik de Z8-camera met de 35mm lens en de 24-70mm zoomlens. Die laatste is heel handig als je op voorhand niet weet waar je zal belanden, als je niet weet hoe groot de ruimte is waar je moet fotograferen, en of er veel daglicht zal zijn. Vroeger was ik minder fan van zoomlenzen, omdat lenzen met een vaste brandpuntsafstand nog beter van kwaliteit zijn, maar nu zie ik de meerwaarde van deze flexibele lens. Ik ben ook helemaal verliefd geworden op de 50mm lens, perfect om portretten mee te maken.”

Verhalen blijven maken

Van Malleghem’s beelden prijken regelmatig in kranten en tijdschriften zoals De Standaard, Time en Washington Post en op exposities wereldwijd. Hij kon ook heel wat prijzen en awards in de wacht slepen. Maar het was niet altijd evident om zijn weg te vinden in de fotografiewereld. “Het moeilijkste was om de juiste contacten te leggen. Ik schuimde fotografiefestivals af om daar met mensen te praten en mijn beelden te tonen. Het heeft me veel tijd en energie gekost. Die eerste jaren na mijn studies kon ik amper leven van mijn fotografie. Maar ik heb volgehouden en mijn carrière stap voor stap opgebouwd. Het blijft wel belangrijk als fotograaf om relevant te blijven, de fotografiewereld verandert razendsnel. Ik ben blij dat ik nu goed kan leven van de foto’s die ik maak. En als ik dan toch nog mag dromen, dan zou ik het graag maken in de Verenigde Staten, en daar bijvoorbeeld in het Moma tentoonstellen. Dat is misschien een groot en onbereikbaar doel, maar uiteindelijk weet je nooit. Voor de rest wil ik vooral goede verhalen blijven maken en tonen.