Hendrik Braet fotografeert al meer dan tien jaar rommelmarkten: “De grootste openluchtexpo die er is”

Hij weet nog precies wanneer het begon: 19 april 2015. Hendrik Braet belandde die dag met zijn gezin op de rommelmarkt van Krottegem, vlak bij Roeselare, waar zijn schoonmoeder spullen stond te verkopen. Tussen de kramen zag hij plots een beeld dat hij moest maken. Een iconische vrouw stond voor het werk Het slapende meisje van David Walker, met daarnaast hoofden van vrouwen met sieraden. “Het samenspel van al die factoren was magisch”, zegt hij. Het blijft een van zijn favoriete foto’s.

Belangrijker dan die ene opname was wat hij er die dag uit leerde. Op een rommelmarkt kunnen beelden ontstaan door het samenspel van elementen die op het eerste gezicht niets met elkaar te maken hebben, maar die in combinatie iets bijzonders opleveren. Sindsdien loopt hij ze systematisch af.

Een expo die zichzelf opbouwt

Braet noemt de rommelmarkt de grootste openluchtexpo die er is, en dan wel eentje die spontaan ontstaat. “Er is een massa aan voorwerpen uit verschillende tijden die op een chaotische manier allemaal door elkaar staan.” Die chaos trekt bezoekers aan die op ontdekking gaan en niet zelden plots hun eigen kindertijd weer voor ogen zien.

Wat hem het meest interesseert, is niet het ene of het andere, maar wat er tussen mens en voorwerp gebeurt. “Vooral de relatie van mensen tot de voorwerpen vind ik interessant, omdat daardoor extra dimensies ontstaan. Soms gaan mensen gewoon helemaal op in de voorwerpen.”

Daar komt een sociale laag bij die hij zelden elders vindt. Op een rommelmarkt komen mensen van alle standen samen en vallen de gebruikelijke scheidingslijnen weg. Ook de plek zelf verandert. Een grijze straat waar anders weinig gebeurt, met aan beide kanten geparkeerde wagens, wordt volgens Braet op een uurtje tijd een kleurrijke oase.

Meedrijven, maar scherp blijven

Zijn voorbereiding is opvallend fysiek van aard. Batterijen op voorhand opladen, uitgerust vertrekken, genoeg drinken meenemen. Daarna laat hij zich volledig meedrijven door wat hij tegenkomt. Doelgericht rondlopen doet hij niet. “Ik blijf gefocust, zorg dat mijn toestel op stand-by staat en reageer snel als ik iets zie.”

Dat gefocust blijven is voor hem het moeilijkste deel van het werk. Op een rommelmarkt word je voortdurend overweldigd door prikkels, en soms loopt hij lang rond voor er iets gebeurt. Wanneer het dan wel gebeurt, herkent hij het aan een lichamelijke reactie. “Als ik een onweerstaanbare drang voel om plots een foto te maken van een beeld dat me overvalt. Dan snel ik ernaartoe en neem ik de foto, onbelemmerd. Daarna loop ik op wolkjes omdat ik een beeld gevonden heb.”

Meestal werkt hij discreet en onopgemerkt, en legt hij vast wat spontaan gebeurt. Alleen wanneer hij een portret wil maken, spreekt hij mensen aan en vraagt hij toestemming.

Kleur, en niets wegpoetsen

Aan de academie in Gent moest Braet de eerste twee jaar in zwart-wit werken. Sindsdien fotografeert hij uitsluitend in kleur, en dat is bij hem een principekwestie. “De wereld bestaat immers uit kleuren.” Zwart-wit voegt volgens hem een vorm van gevoel en sentiment toe die er normaal niet is, en dat wil hij bij dit onderwerp niet.

De grote uitdaging blijft de visuele wanorde. Hoe breng je orde in het beeld zonder de rommeligheid kwijt te spelen die het onderwerp net typeert? Braet omschrijft het als een voortdurend gevecht om het overbodige weg te laten, en hij lost dat volledig met de compositie op. “Ik speel het eerlijk: ik photoshop niets weg. De opname moet goed zijn.” Voor het licht heeft hij een duidelijke voorkeur: bewolkt, en liefst niet in een te felle zon.

Eén camera, één lens, geen zoom

Braet werkt met een Sony Alpha 7 II en een 35 mm f/2.8 van Zeiss. Klein en onopvallend, en dat is bewust. “Het is een kleine, zeer goede camera. Daardoor denken mensen niet meteen: oei, daar is een fotograaf.” Dat objectief gaat er altijd op, en ook dat is een keuze. Het geeft stabiliteit aan de reeks. Zoomen doet hij nooit. “Mijn benen zijn mijn zoom. Ik ga gewoon dichter bij mijn onderwerp.”

Lees ook: de beste compactcamera’s voor straatfotografie

Verwondering voor het alledaagse

Wat Braet hoopt dat de kijker ziet, voorbij de spullen op de kramen, vat hij kort samen: verwondering voor het alledaagse. “Het leven is mooi en vol humor.” Als lijfspreuk gebruikt hij die van Kamagurka: “De vraag is niet of er grenzen zijn aan de humor, maar wel of er geen grenzen zijn aan de ernst.” De reeks geeft volgens hem ook een goed hedendaags tijdsbeeld.

Vragen naar het ene onvergetelijke beeld levert weinig op, want er zijn er te veel. Wel is er een recent voorbeeld. Op een rommelmarkt in de Scandinaviëstraat in Gent, aan een groot en wat somber woonblok, kreeg hij het woonblok, de spullen op een tafel en de bezoekers in één beeld samen. “Alles viel mooi samen.” De laatste rommelmarkt die hij gedaan heeft, blijft hem trouwens altijd bij. “Ik vind elke rommelmarkt telkens weer heel bijzonder.”

Lees ook: Straatfotografie: hoe vind je het perfecte moment?

Zelf op pad

Braet bezoekt zoveel mogelijk rommelmarkten en vindt naar eigen zeggen overal wel beelden, al maakt hij één uitzondering: garagerommelmarkten laat hij links liggen. Hij gaat enkel naar markten die aaneensluitend op straat plaatsvinden.

Zijn advies aan wie zelf met de camera een rommelmarkt op wil, is even bondig als zijn werkwijze: ga af op je buikgevoel, reageer snel en wees fit.

De reeks loopt intussen ruim tien jaar en heeft nog geen eindpunt, maar wel een duidelijke ambitie. “Dat is mijn grote droom: dat er een boek en een expo van kunnen komen. Ik maak geen foto’s om in mijn kast te leggen. Ik maak foto’s om gezien te worden.”

Hendrik Braet studeerde fotografie aan de academie in Gent. Eerder verschenen van hem het Gentse straatfotografieboek Straatloper en Aangespoeld, het resultaat van zijn jaar als stadsfotograaf van Oostende in 2024. Meer werk kan je vinden op hendrikbraet.be en op Instagram via @hendrikbraet.