Als je je foto's zelf wilt afdrukken op een inkjetprinter, kan je kiezen uit tientallen soorten papier. We maken je wegwijs in het ruime aanbod.

Als je je foto’s zelf wilt afdrukken op een inkjetprinter, kan je kiezen uit tientallen soorten papier. We maken je wegwijs in het ruime aanbod.

Het is misschien verleidelijk om gewoon een goedkoop kantoorpapier te gebruiken om je foto’s af te drukken, maar voor het beste resultaat heb je aangepast fotopapier nodig.

Dat bevat speciale deklagen (coatings) die ontworpen zijn om de piepkleine inktdruppeltjes die een inkjetprinter afvuurt vast te houden. Op het ruwe oppervlak van gewoon papier vloeien die druppeltjes in elkaar over, waardoor de kleuren uitlopen en de afdruk minder scherp wordt. Je foto’s verdienen beter.

Op een inkjetprinter kan je fotopapier van het printermerk zelf gebruiken, maar ook van bekende papiermerken zoals Hahnemühle, Canson en Ilford. Je moet er alleen op letten dat het papier geschikt is voor jouw type printer.

Op de verpakking van het papier staat vermeld in welke printers je het kan gebruiken. Je hoeft trouwens niet meteen een heel pak van één soort papier aan te schaffen. De meeste merken verkopen samplepacks met één of twee vellen van verschillende papiersoorten. Zo kan je verschillende soorten vergelijken en zien welke jou het best bevalt. Want welk papier je gebruikt voor je foto’s is ook een kwestie van smaak.

Hoe kiezen?
De meeste merken delen hun papier voor inkjetprinters op in fotopapier enerzijds en fine art-papier anderzijds. Dat onderscheid is nogal arbitrair.

Fotopapier lijkt het meest op het chemische fotopapier waarop foto’s in de doka worden afgedrukt, en is glanzend of halfglanzend. De term fine art wordt gebruikt voor matte, dikkere papiersoorten, die doen denken aan papier voor tekeningen en waterverfschilderijen.

Fine art-papier heeft een eigen textuur die erg prominent kan zijn, wat voor foto’s niet altijd gewenst is. Maar ook binnen fotopapier zijn er erg veel verschillen. We zetten de belangrijkste eigenschappen hieronder op een rijtje.

Drager: Fotopapier bestaat uit een onderlaag (de drager) waarop een of meerdere coatings in dunne laagjes worden aangebracht. Die onderlaag kan van gewoon papier zijn, dat gemaakt wordt uit cellulose (houtcelstof) die uit bomen wordt gewonnen.

Voor duurdere soorten wordt papier uit katoenvezels gebruikt, dat beter bestand is tegen vergeling. Het wordt ook wel lompenpapier (in het Engels rag) genoemd, hoewel die naam eigenlijk alleen gebruikt zou mogen worden voor papier dat uit linnen en niet van katoen is gemaakt. Soms wordt ook canvas als drager gebruikt. Bij glanzend fotopapier is de onderlaag meestal uit kunststof.

Afwerking: Op basis van het glansniveau van de bovenlaag wordt papier voor fotoafdrukken verdeeld in glanzende, halfglanzende en matte papiersoorten. Glanzende soorten reflecteren meer licht, waardoor de kleuren dieper lijken. Voor halfglanzende papieren worden de termen semigloss, luster, silk, satin en pearl gebruikt.

Matte papiersoorten hebben een min of meer ruwe bovenlaag die het erop vallende licht in alle richtingen verspreidt. De ruwste soorten hebben een zichtbare textuur die storend kan zijn; een egaal kleurvlak op je foto lijkt op de print minder egaal door de textuur van het papier.

Met een bepaalde lichtinval is de textuur van mat fotopapier duidelijk zichtbaar.

Witheid: Van nature is het meeste papier niet wit maar grijsgrauw. Er worden ‘witmakers’ aan toegevoegd. Witheid is belangrijk omdat fotoprinters geen witte inkt bevatten. Op plekken die in je foto zuiver wit zijn, wordt gewoon geen inkt op het papier gespoten. Hoe wit die plekken overkomen, wordt dus bepaald door de witheid van het papier zelf. Heeft het papier een lichtgelige kleur, dan is het wit op je foto dus eigenlijk lichtgeel.

Gewicht: Het gewicht van papier wordt uitgedrukt in gram per vierkante meter. Voor gewoon kantoorpapier is dat tussen de 70 en de 80 gram; voor fotopapier is een gewicht van 200 tot 300 gram normaal. Zwaarder papier is beter, zeker voor afdrukken op groot formaat. Grootformaatprinters hebben vaak een aparte invoer voor zware papiersoorten, omdat die zouden blokkeren in de gewone invoer. Verwant met het gewicht is de dikte, gemeten in mil (1 mil is één duizendste duim of 0,0254 millimeter).

Inkttype: Inkjetprinters gebruiken ofwel pigmentinkten, ofwel kleurstofinkten (dye). Sommige pigmentinkten geven een slecht resultaat op glanzende of halfglanzende papiersoorten, en kunnen op sommige types zelfs helemaal niet gebruikt worden. Controleer daarom altijd of het papier dat je wilt gebruiken geschikt is voor jouw printer.

Het inkttype maakt ook een verschil voor de houdbaarheid van je afdruk: kleurstofinkten vervagen sneller dan pigmentinkten. De autoriteit op het vlak van houdbaarheid is Wilhelm Research. Op hun website vind je informatie over de levensduur van verschillende combinaties van printers, inkten en papiersoorten.
 

Formaat: De meest courante formaten voor fotopapier zijn A4 (210 x 297 mm), A3 (297 x 420 mm) en A3+ (329 × 483 mm). Merk op dat de beeldverhouding van papier (1:1,4) afwijkt van de meest voorkomende beeldverhoudingen van camera’s (2:3 of 3:4). Wil je een foto paginavullend afdrukken, dan zal je dus een deel van de foto moeten wegsnijden zodat hij op het papier past.

Deze grafische weergave van een printprofiel toont het kleurgamma dat een Epson Stylus Photo R3000 kan afdrukken op Epson Premium Luster-papier. 

In het Print-menu van Photoshop kies je het juiste printprofiel (Printer Profile).

Kleurprofielen
Als je geld uitgeeft aan fotopapier en inkt, wil je natuurlijk dat je foto’s zo goed mogelijk afgedrukt worden. Daarvoor is het essentieel dat je het juiste printerprofiel gebruikt.

Dat is een beschrijving van de kleuren die een printer op een bepaalde papiersoort kan afdrukken, en hoe de printer de kleuren in je foto moet vertalen naar de kleuren die hij zal afdrukken. Als je op je computer het juiste kleurprofiel hebt geïnstalleerd, weten programma’s zoals Photoshop en Lightroom hoe ze de kleurinformatie naar de printer moeten doorsturen.

Voor de papiertypes van je printermerk worden de nodige printerprofielen meestal mee geïnstalleerd met de stuursoftware. Andere merken stellen de kleurprofielen ter beschikking op hun website. Let erop dat je het profiel voor jouw printermodel downloadt. Bewaar de kleurprofielen op de juiste locatie.

Voor Mac-computers is dat /Library/ColorSync/Profiles, voor Windows-computers Windowssystem32spooldriverscolor. Bij het printen zorg je ervoor dat in de printinstellingen zowel de juiste papiersoort (bijvoorbeeld Epson Premium Luster) als het daarbij horende printerprofiel geselecteerd zijn. Meer informatie over kleurbeheer en printprofielen vind je in deze Shoot-workshop.

Papier geprobeerd
Om je een idee te geven van het ruime aanbod haalden we een aantal samplepacks in huis en gingen we aan de slag met een Epson Stylus Photo R3000.

Glanzende papiersoorten zijn in ons testveld het minst vertegenwoordigd, en persoonlijk vinden we dat niet erg. Door de hoogglans heb je sneller last van storende lichtinval. Canson Infinity Photo HighGloss Premium RC 315gsm is niet alleen zwaarder maar ook net iets minder wit dan Canson Infinity PhotoGloss Premium RC 270gsm. Ilford Smooth Gloss is nauwelijks te onderscheiden van Epson Premium Glossy.

Bij de halfglanzende papiersoorten zijn er duidelijke verschillen in dikte, witheid en mate van glans. Canson PhotoSatin Premium RC 270gsm is het witste, gevolgd door Brilliant Silvergloss White en Epsons eigen Premium Luster. Brilliant Silvergloss Natural is wat geliger dan de ‘White’-variant van hetzelfde merk. Hetzelfde geldt voor Brilliant Satin Matte White en Satin Matte White Natural, die dicht tegen matte papiersoorten aanleunen.

Het gladste is Ilford Smooth Lustre Duo, dat je aan twee zijden kan bedrukken voor gebruik in fotoalbums. Ilford Smooth Pearl geeft bij de juiste lichtinval een heel zachte glans. Twee soorten die in positieve zin opvallen zijn Canson Baryta Photographique 310 gsm en Ilford Gold Fibre Silk, die zwart-witafdrukken een warme tint verlenen. Canson Inf Platine Fibre Rag 310 gsm is even zwaar als deze beide laatsten, maar neutraler van kleur.

Met de papiersoorten die wij uitprobeerden hoeven foto’s op mat papier er niet flets uit te zien. Met name zwart ziet er veel dieper uit. Canson BFK Rives 310 gsm heeft de meest zichtbare textuur en geeft een warme tint aan zwart-witfoto’s. Canson Infinity PhotoArt HD Canvas 400gsm heeft flexibel canvas als achtergrond. Op de papierdikte na zijn er geen verschillen zichtbaar tussen Cansons Rag Photographique 210 gsm en Rag Photographique Duo 310; Rag Photographique Duo 220 gsm is aan beide zijden bedrukbaar.
 

Dit testdocument van Datacolor geeft je de kans om de afdrukkwaliteit in kleur en zwart-wit te beoordelen.

Tips voor perfecte afdrukken

  • Fotopapier heeft (meestal) slechts één bedrukbare zijde; laad het papier daarom zo dat die zijde bedrukt wordt.
  • Gebruik voor zware papiersoorten de manuele invoer, zodat het papier niet gebogen wordt.
  • Hou het papier aan de zijkanten vast, en vermijd in elk geval dat er vingerafdrukken op de bedrukbare zijde komen.
  • Gebruik het juiste printerprofiel voor de printer en het papier.
  • Laat elke afdruk drogen met de onbedekte beeldzijde naar boven.
  • Wacht met inkaderen tot de afdruk volledig gedroogd is; dat kan tot 24 uur duren.


Hoe fotopapier wordt gemaakt, kun je lezen in dit vervolgartikel.

[extern_gallery urls=”http://cdn.minoc.com/zd_images/2012/17/119461_1.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2012/17/119461_2.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2012/17/119461_3.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2012/17/119461_4.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2012/17/119461_5.jpg” caption=”||Met een bepaalde lichtinval is de textuur van mat fotopapier duidelijk zichtbaar.||Deze grafische weergave van een printprofiel toont het kleurgamma dat een Epson Stylus Photo R3000 kan afdrukken op Epson Premium Luster-papier.||In het Print-menu van Photoshop kies je het juiste printprofiel (Printer Profile).||Dit testdocument van Datacolor geeft je de kans de afdrukkwaliteit in kleur en zwart-wit te beoordelen.”]Wilhelm ResearchDatacolor

Advertentie



Wil je beter leren fotograferen?

Neem dan een abonnement op Shoot Magazine (8x per jaar).

Shoot is hét fotografiemagazine voor en door enthousiaste fotografen. In Shoot vind je de beste tips en trucs, workshops en cursussen voor geslaagde foto’s, de knapste fotoplekjes in België, de helderste uitleg over fotografietechnieken, tests van nieuwe camera’s, lenzen en meer, plus foto’s van de beste Belgische fotografen.