Deze website maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie over de cookies waarvan deze website gebruik maakt klik hier. Door verder op deze website te surfen geeft u de toestemming aan Minoc Media Services om cookies te gebruiken.

Fotograferen vanuit een luchtballon

Zie een veelvoud aan motieven

Fotograferen vanuit een luchtballon
Een groothoeklens komt altijd van pas in een ballon. (f/4,5, 1/250, ISO 400, 19 mm)

Luchtfoto’s spreken steeds tot de verbeelding. Niet in het minst vanwege het bijzondere perspectief. De gemakkelijkste en meest toegankelijke manier om aan luchtfotografie te doen, is vanuit een luchtballon. We geven je de beste tips voor een reis boven de aarde.

Een ballonvaart meemaken is een onvergetelijke ervaring. Het is niet goedkoop, maar je krijgt er echt wel iets voor in de plaats. Tientallen interessante motieven schuiven gedurende de tocht onder je voorbij.

Zo’n ballonvaart duurt gemiddeld één uur, en je mag er zeker van zijn dat niemand van de deelnemers zich ook maar één seconde zal vervelen. Zeker niet de fotografen onder ons.

Met een continu panorama van 360 graden weet je vaak niet wat eerst te fotograferen. We willen echter vooral ook kwaliteit in onze foto's. Je maakt zo'n ballonvaart misschien maar één keer in je leven, en dan zou het bijzonder jammer zijn wanneer de beelden niet aan je verwachtingen voldoen. Met wat voorbereiding en onze goede raad voorkom je teleurstellingen.

Welke lenzen gaan mee?
Eenmaal in de mand, moet je het de hele vaart doen met het materiaal dat je bij je hebt. Selecteer je lenzen en accessoires dus doordacht voor je van de grond gaat. Als je daarboven moet vaststellen dat de verkeerde lens in je tas zit, dan wordt het een uurtje tandenknarsen.

Zorg er in ieder geval voor dat je zowel met groothoek als met tele kan fotograferen. Je zou kunnen denken dat een superzoomlens met een groot bereik van 18 tot 200 mm (APS-formaat) ideaal is voor een ballonvaart, maar hier moeten we meteen een serieuze kanttekening bij plaatsen.

Ballonvaarten vinden namelijk vooral plaats in de late namiddag, ongeveer een tweetal uurtjes voor de zonsondergang. Het licht is dan mooi, maar niet sterk. En superzoomlenzen zijn niet lichtsterk, zodat je met sluitertijden moet werken die scherpteproblemen kunnen opleveren.

Je kunt uiteraard de gevoeligheid (ISO-waarden) wat opdrijven, maar dat is geen goed idee. In luchtfoto's wil je immers veel details kunnen onderscheiden, en dan vormt ruis veel sneller een storende factor. Een superzoomlens is dus alleen te overwegen wanneer je over een toestel beschikt dat hoge gevoeligheden aankan zonder dat de kwaliteit van je foto's eronder lijdt.
 

Voor details gebruik je de telelens. (f/2,8, 1/200, ISO 400, 200 mm)

Je bent beter af met een combinatie van twee lichtsterke zoomlenzen. Alle beelden bij dit artikel werden gemaakt met een 17-55mm f/2,8 en een 70-200mm f/2,8. Hierbij moet je dan wel rekening houden dat het verwisselen van lenzen in de beperkte ruimte van een ballonmand toch wat handigheid vereist.

Heb je twee camerabody's, dan is dat probleem alvast van de baan. Plaats dan één van beide toestellen in een tas die je veilig tussen je benen zet. Wanneer je met de telelens fotografeert, kan je de zachte stootband op de rand van de ballonmand als steunpunt gebruiken.

Let op de beweging
Naast de beperkte lichtintensiteit vormt de snelheid waarmee de ballon vaart een probleem waarmee je rekening moet houden. De gemiddelde snelheid varieert van 10 tot 25 kilometer per uur. Dit lijkt niet echt snel, en zolang je met een groothoeklens werkt loopt het ook niet zo’n vaart. Maar zodra je met een telelens werkt, zul je vaststellen dat de grond met een aanzienlijke snelheid onder je voorbijschuift – natuurlijk afhankelijk van de hoogte waarop je vliegt.

Lenzen met een vaste brandpuntsafstand, hoe lichtsterk ook, zijn minder geschikt. Door het gebrek aan een voorgrond wordt je compositie erg bepalend voor de kwaliteit van je foto, en in een ballon kan je uiteraard je standpunt niet aanpassen.

Het belangrijkst: de sluitertijden
De belangrijkste boodschap die we hier willen meegeven is dat je voortdurend rekening moet houden met de sluitertijd. Zorg dat die snel genoeg is om bewegingsonscherpte te voorkomen. In je enthousiasme om te blijven fotograferen zal je misschien niet onmiddellijk opmerken dat de optimale sluitertijd steeds maar lager wordt naarmate de vaart vordert.

Indien je gewoonlijk met diafragmavoorkeuze werkt, kies dan uitzonderlijk eens voor sluitertijdvoorkeuze. Zorg dat die steeds korter is dan het brandpunt dat je gebruikt (sluitertijd van 1/125 bij 100mm, sluitertijd van 1/250 bij 200mm). Het zou echt wel zonde zijn wanneer je na de reportage moet vaststellen dat je foto’s net niet de vereiste scherpte hebben. Voortdurend compromissen maken tussen sluitertijd, gevoeligheid en brandpuntkeuze, daar komt het op neer bij fotograferen vanuit een ballon

Comfort voor alles
Hou steeds rekening met het comfort van de andere passagiers. Iedereen heeft tegenwoordig wel een fototoestel bij zich en daarboven in de mand word je spoedig één grote familie.
 



De landing vindt meestal plaats bij zonsondergang. Ook dan kun je nog schitterende opnames maken. Gebruik je invulflits om je onderwerp op te helderen, en maak een reportage van de activiteiten die plaatsvinden na de landing. Het opvouwen van de luchtballon, de ballondoop van de passagiers en het drankje worden niet zelden vergezeld van een spectaculaire zonsondergang op de achtergrond. Het is een mooie uitdaging om dit vakkundig vast te leggen!
 

In landbouwgebieden vind je vaak interessante patronen. (f/5, 1/640, ISO 500, 85 mm)

Veelvoud aan motieven
Zodra je in de lucht bent, is er geen gebrek aan motieven die je voor je lens kunt halen. Let op interessante patronen in landbouwgebieden. Het voorjaar is hiervoor de beste periode, omdat er dan geploegd en gezaaid wordt op de akkers. Er is overal bedrijvigheid.

De komst van een ballon blijft echter niet onopgemerkt. Konijnen en hazen spurten voor hun leven en misschien zie je wel reeën aan de rand van een bos. Koeien blijven over het algemeen rustig, paarden zijn op hun hoede en honden blaffen de hele buurt bijeen. Soms cirkelt er een nieuwsgierige roofvogel rond de luchtballon, of een deltavlieger. Al die unieke ervaringen probeer je als fotograaf vast te leggen.

Kruis je de loop van een kanaal of rivier, profiteer dan van dit dankbaar motief in je beeld. Ook met kronkelende weggetjes of kaarsrechte steenwegen kan je boeiende composities opbouwen. Het klaverblad van een autosnelweg wordt opeens een uiterst fotogeniek schouwspel. In feite is vanuit de lucht alles interessant, want je hebt het nooit zo bekeken, laat staan gefotografeerd. En zo zie je de op de begane grond verguisde hoogspanningsmasten, verlaten fabriekspanden, containerparken en industrieterreinen letterlijk vanuit een ander standpunt.

Rivieren en kanalen zijn dankbare motieven. (f/8, 1/250, ISO 200, 17 mm)

Denk aan de privacy
Vanaf de grond lijkt het alsof het land is volgebouwd. Pas vanuit de lucht zie je hoe de lintbebouwing ons zicht vanaf de begane grond voortdurend belemmert. Toch zijn woonwijken fotografisch minder interessant. Ze tonen je vooral dat we in het tijdperk van trampolines en opblaasbare zwembaden leven. Gebruik deze momenten om even te verpozen en gewoon te genieten van de vaart, of sla een babbeltje met medepassagiers.

Hou ook rekening met de privacywetgeving. Detailopnames van staatsinstellingen, woningen en tuinen mag je in principe niet maken, laat staan dat je ze mag publiceren. Verlies er dus geen tijd mee en concentreer je op de patronen en lijnen in het landschap die na de bebouwing weer opduiken.

Nabewerking
De enige frustratie die weleens bij het fotograferen kan opduiken, is het gegeven dat een ballon niet bestuurbaar is. Dan zie je plots links of rechts van het traject een interessant motief opduiken en kan je er helaas niet bij. Maar daartegenover staat wel dat de piloot kan spelen met de hoogte. Wordt het wat minder boeiend, dan stijgen we gewoon even tot pakweg duizend meter. Meteen verschijnt een heel andere wereld voor je.
 

Luchtbeelden zijn op zich weinig contrastrijk. Nabewerking is dus nodig. (f/3,2, 1/1.600, ISO 250, 160 mm)

Hopelijk heb je een heldere dag voor je ballonvaart. Dagen met volledig zuivere luchten zijn echter bijna op één hand te tellen. Daardoor zullen je opnames vanuit grote hoogte nogal flets overkomen. Je zult dus wat tijd moeten investeren in de nabewerking. Gewoon algemeen het contrast opvoeren is af te raden, want dan verlies je detail in zowel de lichte als de donkere partijen in je beelden.

Je werkt beter stapsgewijs, door verschillende zones in je beeld elk afzonderlijk onder handen te nemen. Bij cultuurlandschappen gaat dit heel vlot omdat de akkers mooi in patronen van elkaar gescheiden zijn. Ook wegen en waterlopen kunnen fungeren als afbakeningslijn in je bewerkingszone.

Praktische weetjes over ballonvaarten
Bij gunstige weersomstandigheden zie je een tweetal uurtjes voor zonsondergang overal ballons verschijnen aan de horizon. Op dat moment van de dag is het weer heel wat stabieler dan overdag. Ochtendvaarten zijn echter ook mogelijk. Wanneer er dan hier en daar wat mistflarden hangen en het hele landschap door het zachte ochtendlicht van de opkomende zon wordt belicht, maak je wellicht één van de mooist fotomomenten in je leven mee.

Ballonvaarten kunnen het hele jaar door plaatsvinden. De beste weersomstandigheden doen zich voor van april tot oktober, maar heb je de kans om een vaart mee te maken in de winter en zeker wanneer er sneeuw ligt, dan moet je dit beslist overwegen.

Sommige ballonvaarders beschikken over manden die tot zestien personen kunnen dragen. Die manden bestaan uit vijf compartimenten met in het middelste compartiment de piloot. Dergelijk grote manden zijn zeer geschikt voor een uitstapje met de hele fotoclub. De kosten zijn dan ook beter verdeeld.

Of je nu alleen bent of in een groep, zorg er steeds voor dat iemand met een aparte auto de volgwagen van het ballonteam kan volgen. Ook die persoon zal zich geen minuut vervelen en kan zich trouwens erg nuttig maken door zowel het opstijgen als de landing van de ballon te fotograferen.

Ballonvaren is ook mogelijk voor mindervalide personen. Sommige ballonvaarders beschikken over een speciaal aangepaste mand voor rolstoelgebruikers in overeenstemming met de wettelijke vereisten.
 

Bij een ballonvaart kun je rekenen op belangstelling vanaf de grond. (f/4,5, 1/640, ISO 320, 180 mm)

Hoogtevrees?
Veel fotografen dromen weleens van een ballonvaart, maar vrezen dat hun hoogtevrees de spelbreker zal zijn. Hoe ongeloofwaardig het ook klinkt: je kunt geen hoogtevrees hebben in een ballon. Hoogtevrees ervaar je namelijk alleen als je nog contact hebt met de grond. Zodra je loskomt van de grond, verdwijnt de hoogtevrees gegarandeerd.

Ook voor de landing hoef je geen schrik te hebben. Over het algemeen verloopt die heel zachtjes. Heel uitzonderlijk, wanneer de snelheid wat hoger ligt, komt het wel eens voor dat de mand omkiepert, maar dat gebeurt altijd heel geleidelijk en dus nooit in een abrupte beweging. De passagiers worden trouwens steeds netjes per drie of vier personen in aparte compartimenten verdeeld; je kunt dus nooit op elkaar vallen.

Sowieso is hilariteit verzekerd bij een dergelijk voorval, maar denk er wel om dat je voor de landing tijdig je camera veilig opbergt. En vlieg nooit mee met een mand zonder compartimenten. Die maken geen professionele indruk, zijn niet veilig en blijken bovendien onpraktisch tijdens het fotograferen.

Denk ook niet dat je het daarboven koud zal hebben. Omdat de ballon met de wind meevaart, is het in de mand windstil en zul je niet afkoelen. Bovendien profiteer je van de uitstraling van de verwarmde lucht in de ballon. Aangepaste kledij is dus niet nodig. Een petje in de zomer wordt wel aanbevolen.