Zo start je met dronefotografie

Midden 2017 ben ik gestart met het fotograferen met een drone. De interesse hiervoor was al een tijdje latent aanwezig en groeide sterk na het lezen van een aantal artikels in fotomagazines. Het volgen van dronefotografen op Instagram en Dronestagram inspireerde mij nog meer. De mogelijkheid om met de drone andere camerastandpunten in te nemen en andere perspectieven te tonen was voor mij de beslissende factor om ook echt met deze vorm van fotografie aan de slag te gaan.

• Lees ook: Sfeervolle dronebeelden met Bart Heirweg

Hoe starten met dronefotografie?

Een eerste, belangrijke stap is het selecteren van een geschikte drone. Drones zijn er in alle maten, gewichten en prijzen. De eerste categorie, eenvoudige toestellen met basic hardware in de prijsklasse tot zowat 300 euro, kan je voor fotografietoepassingen het best vermijden. De toestellen uit tweede categorie, in een prijsklasse tot zowat 2000 euro, zijn daarentegen uitermate geschikt voor het uitvoeren van vluchten en het maken van foto- en video-opnames. Ze beschikken over een degelijke camera, gemonteerd op een gimbal die de schommelingen van de drone compenseert en toelaat de camera tot 90 graden omlaag te richten. Intelligente vluchtmodes in het besturingssysteem van de drone ondersteunen je bij het maken van cinematografische video-opnames.

Een kompas, hoogtesensor, positiebepaling met GPS, optische positieherkenning en obstakeldetectie behoren tot de standaarduitrusting van drones in deze klasse. Ze ondersteunen de piloot om vluchten veilig uit te voeren. Deze drones worden als volledig systeem ready-to-fly uitgeleverd, ze omvatten de drone, de afstandsbediening (controller) en een batterij.

In de hogere prijsklasse vinden we grotere en zwaardere toestellen met extra mogelijkheden voor specifieke professionele toepassingen. DJI  is marktleider in civiele drones en heeft een marktaandeel van circa 70 procent. Yuneec, een gekende kleinere aanbieder, is vooral gekend omwille van zijn hexacopters die het bedrijf voor een competitieve prijs aanbiedt.

Overwegingen

Het gebruik van drones is strikt gereglementeerd omwille van de risico’s die ermee verbonden zijn. Een van de bepalingen beschrijft de MTOM (Maximum Take Off Mass). Dit is het gewicht van het toestel plus batterij en eventuele accessoires. De MTOM is onder meer bepalend voor de risicoklasse waarin je met je toestel mag vliegen, en daarmee ook voor de plaats en de omstandigheden waarin je mag vliegen. Later in dit artikel kom ik hier op terug.

Het merendeel van de drones heeft vier propellers (quadcopter). Hexacopters met zes propellers of octocopters met acht propellers kunnen zelfs nog veilig landen wanneer één van hun motoren tijdens de vlucht uitvalt. Om deze reden worden ze in België verplicht ingezet om te vliegen boven een mensenmenigte.

Bij de start was mijn objectief het maken van dronefoto’s met een goede beeldkwaliteit, beginnend met natuur en in een later stadium ook architectuur. Een goede scherpte, getrouwe kleurweergave en voldoende beeldresolutie met het oog op vergrotingen waren een must. Op die basis koos ik voor de DJI Phantom 4 Pro. Het cameragedeelte was hierbij doorslaggevend: een CMOS-sensor van 1 inch met 20 megapixels, een mechanische sluiter instelbaar van 8 tot 1/2000 s, een elektronische sluiter instelbaar van 8 tot 1/8000 s en kwalitatieve foto- (JPEG en DNG/RAW) en videoformaten (MP4/MOV).

Door het gewicht van 1388 gram worden in België volgens de huidige wetgeving vluchten met dit toestel ten minste in klasse 2 ingedeeld. Dit houdt in dat je als piloot over een attest van toelating beschikken en je drone geregistreerd moet worden. Ten opzichte van zijn kleinere broer, de DJI Mavic, heeft de Phantom het voordeel van de mechanische sluiter.  Nadeel is echter zijn grotere omvang: op stap gaan met je Phantom én je foto-uitrusting is niet echt praktisch. De kleinere Mavic daarentegen plooit dicht en past uitstekend in een fototas.

Drone en wetgeving

Omwille van het risico op ongevallen is het gebruik van het luchtruim en dus ook van drones wettelijk geregeld. Die risico’s zijn niet gering: botsing met andere luchtvaartuigen in het luchtruim, neerstorten in geval van defect, aanvliegen van personen of zaken op de grond, om de belangrijkste te noemen.

Deze regelgeving is momenteel op nationale basis vastgelegd. De modaliteiten om met je drone legaal te vliegen verschillen daardoor sterk van land tot land. De Europese Commissie heeft regels vastgelegd die door de Europese lidstaten op 1 januari 2021 ingevoerd zijn. Hiermee zal in de verschillende landen van de Europese Unie volgens dezelfde voorwaarden kunnen gevlogen worden. Piloten die hieraan voldoen mogen in alle landen van de EU vliegen.

De Europese wetgeving voorziet in een drietal categorieën van vluchten:

De open categorie

• Voor vluchten met laag risico;
• Voor drones met een MTOM van 25 kg;
• De drone moet voorzien zijn van een CE-keurmerk.

De specific categorie

• Voor vluchten met verhoogd risico, met andere woorden de vluchten die buiten de open categorie vallen.
• Deze vluchten worden uitgevoerd volgens in de wet voorziene standaardscenario’s of volgens een specifieke risico-inventarisatie.
• De competenties waarover de piloot moet beschikken zijn vastgelegd.

De certified categorie

• Voor vluchten met hoog risico, bijvoorbeeld het transport van gevaarlijke goederen of passagiers.
• Voor vluchten in deze categorie zijn strenge voorwaarden opgelegd: een gecertifieerde drone, piloten met een licentie, vluchtautorisatie door een officiële instantie.

Open categorie voor beeldmakers

Voor foto- en videotoepassingen is de open categorie uitermate geschikt. De instapdrempel is relatief beperkt en ze biedt een uitgebreid aantal mogelijkheden. Je mag vliegen tot een maximum hoogte van 120 meter, waarbij je je drone te allen tijde moet kunnen zien. In deze categorie zijn drie subcategorieën (A1, A2 en A3) voorzien welke de toegelaten vluchtscenario’s omschrijven. De drones die zijn toegelaten voor de open categorie zijn ingedeeld in  vijf klassen (C0 t/m C4). De combinatie van subcategorie en drone die je gebruikt bepaalt waar en onder welke omstandigheden je mag vliegen.

Subcategorie A1 laat toe te vliegen boven personen, met drones van de klasse C0 (speelgoeddrone van maximaal 250 gram) of klasse C1(hobbydrone tot 900 gram). Subcategorie A2 laat toe te vliegen in nabijheid van personen (op minimaal 30 meter afstand) met drones van de klasse C2 (prosumerdrone van maximaal 4 kg). Subcategorie A3 verplicht je om een grotere afstand van personen aan te houden: minimaal 150 meter afstand van residentiële, commerciële, industriële of recreatieve zones. In deze subcategorie worden volgende drones voorzien: prosumerdrones tot 4 kg (C2), professionele drones tot 25 kg (C3), aeromodellen tot 25 kg (C4).

Voor gebruik in de open categorie moet de drone voorzien zijn van een CE-keurmerk dat de klasse C0 tot C4 weergeeft. Ook voor de piloten zijn er vereisten. Zij moeten zich registreren als operator (voor alle subklassen vanaf A0/C1). Ook moeten ze een online opleiding volgen en een online examen afleggen om de nodige theoretische kennis op te doen en te testen. Ze moeten verdere beschikken over praktijkkennis door zelftraining.

Nu starten?

Naschrift van de redactie: Ondertussen is de nieuwe wetgeving actief.

De dronewereld bevindt zich momenteel in een overgangsfase. De nieuwe Europese wetgeving is op komst, is uitgetekend, en zal op 1 januari in werking treden. Maar op dit ogenblik is ze nog niet in al haar details gefinaliseerd. Als gevolg hiervan kunnen de online tests voor piloten nu nog niet worden afgenomen.

Evenmin zijn drones met het vanaf de eerste dag van volgend jaar verplichte CE-keurmerk momenteel op de markt beschikbaar. De huidig beschikbare drones kunnen door een overgangsregeling wel in het nieuwe systeem worden ingezet, maar in een hogere risicoklasse, bijvoorbeeld C2 in plaats van C1. Daardoor zul je op grotere afstand van de bewoonde omgeving moeten vliegen.

Als je nu wilt starten en gaat investeren in een nieuwe drone, raad ik je daarom aan om te wachten tot drones met CE-keurmerk op de markt zijn. Als je echt onmiddellijk wilt starten, verwijs ik naar de websites van de nationale overheidsdiensten. Daar kan je terecht voor de laatste stand van zaken over de Europese wetgeving en voor informatie over de huidige nationale wetgeving voor drones. Voor België is dat de Federale Overheidsdienst Mobiliteit, voor Nederland de Rijksoverheid.

Een verzekering burgerlijke aansprakelijkheid is een vereiste. Vrijetijdsgebruik is meestal voorzien in je familiale polis. Wil je echter een drone inzetten voor professioneel gebruik, dan is een afzonderlijke burgerlijke aansprakelijkheidsverzekering vereist. Reken hiervoor circa 200 euro per jaar.

Start to fly

De vluchtvoorbereiding is de basis voor een geslaagde vlucht. We controleren meerdere gegevens voor de start. Zo ga je na of de vlucht op de gewenste locatie mag uitgevoerd worden. Dat kan bijvoorbeeld met een app (voor België droneguide.be, voor Nederland godrone.nl). Ook bekijk je de weersverwachting met de METAR (Meteorological Aerodrome Report) en TAF (Terminal Aerodrome Forecast). Drones mogen niet gebruikt worden bij regen, mist, sneeuw of te harde wind.

Daarnaast check je de Kp-index, een maat voor de zonneactiviteit. Te sterke zonneactiviteit veroorzaakt namelijk elektromagnetische storing bij de GPS-ontvangst. Daardoor kan de positiebepaling van de drone foutlopen. Bij een Kp van 4 of hoger ga je niet vliegen.

De vlucht

Vliegen lijkt eenvoudig, en dat is het ook. Je kan manueel opstijgen of automatisch. In dat laatste geval stijgt het toestel op, zweeft op een hoogte van ongeveer 2 meter en blijft met behulp van de GPS-positionering ter plaatse tot je de besturing overneemt. Ook het landen gebeurt manueel of automatisch.

Tijdens de vlucht bewaakt het systeem de resterende batterijcapaciteit, verwittigt wanneer deze mindert en laat de drone bij een ingestelde minimumwaarde automatisch landen. Bij wegvallen van de verbinding tussen drone en controller keert de drone automatisch naar zijn startplaats terug en landt daar autonoom of, indien dit zo ingesteld, hovert hij op de plaats waar hij zich op dat ogenblijk bevindt en landt daar wanneer de batterijlading een minimumwaarde bereikt.

Sterk aanbevolen is om, vooraleer je gaat fotograferen, je toestel goed te leren beheersen door een aantal vluchten uit te voeren. Dit geldt in het bijzonder voor video-opnames: omdat je én je drone bestuurt én filmt, is het risico op een crash enorm groot! De meeste probleemsituaties met drones ontstaan ten gevolge van stuurfouten of foutieve inschatting door de piloot; technische storingen komen in mindere mate voor, maar kunnen ernstige gevolgen hebben. Stuurmanskunst helpt om ongevallen te voorkomen, uiterste voorzichtigheid ook. Want je bedient uiteindelijk een toestel dat snelheden tot 72 kilometer per uur behaalt en uitgerust is met snel draaiende en vlijmscherpe propellers.

Opnames met drone

De mogelijkheden om met je drone te fotograferen zijn fenomenaal. Stel je een fotocamera voor, die je kan gebruiken op een hoogte van 1 tot 90 meter (in België, in Nederland is dat 120 meter). Waarmee je probleemloos rond je onderwerp kan cirkelen en pijlsnel vooruit, opzij en naar achter kan bewegen, tot enkele honderden meter ver. Een camera die je in elke hoek tussen horizontaal en verticaal kan richten.

De dronecamera heeft dezelfde instelmogelijkheden als alle andere camera’s: een zoekerbeeld door de lens, een volautomatische belichting, diafragma- of sluitertijdvoorkeuze of manueel, autofocus of handmatige focus, een ISO-gevoeligheidsinstelling, bracketing, … Met al die mogelijkheden kan je – letterlijk – alle kanten op. Dat zie je in de beelden op social media zoals Instagram, Dronestagram en skypixel.com, een site van DJI.

Echter, bij een groot deel van deze vaak zeer spectaculaire beelden, moet je realiseren dat ze ofwel op niet-legale wijze genomen zijn ofwel met speciale toelating van de luchtvaartautoriteit. Beelden genomen hoog boven wolkenkrabbers, beelden in de mist, boven een wolkendek, situaties waar de toegelaten hoogte overschreden worden, creëren ten onrechte de indruk dat met een drone alles mag. Gelukkig, ook als je legaal vliegt zijn er mogelijkheden in overvloed.

Fotolocaties

Goede locaties voor het fotograferen met een drone zijn plaatsen waar het én toegelaten is om te vliegen én waar een boeiend onderwerp te vinden is. Tools die je hierbij ondersteunen zijn Google Earth en de Low Air Chart. In Google Earth ga ik op zoek naar interessante streken, plaatsen, waterlopen, bossen, velden, gebouwen, bijzondere constructies. Op de kaart kijk ik tegelijkertijd na of er op die plaats mag gevlogen worden. Is dit het geval, dan zoom ik verder in op de locatie, kijk ik naar mogelijke camerastandpunten, zoek ik een plaats om op te stijgen en te landen en eventuele obstakels. Deze analyse vormt enerzijds noodzakelijke input voor de vluchtvoorbereiding, anderzijds laat ze ook toe om de fotosessie efficiënt te laten verlopen. Daardoor kan ik de batterijcapaciteit van m’n drone maximaal benutten.

Tips voor foto-opnames

• Fotografeer in RAW Het contrast tussen de lucht en de bodem kan vrij groot zijn, met een RAW-bestand kan je die verschillen in nabewerking bijsturen. Bij extreme contrasten kan je bij de opname bracketing toepassen, in de nabewerking maak je hiermee een HDR aan of voeg je lagen samen.
• Lage ISO-waarde Zet de ISO-waarde zo laag mogelijk. Meestal heb je voldoende licht om een redelijk snelle sluitertijd aan te houden. En dankzij de stabilisatie door de gimbal zijn ook langere sluitertijden mogelijk.
• Fotografeer tijdens het gouden uurtje Tot één uur na zonsopgang en vanaf één uur voor zonsondergang  is een aangewezen periode om opvallende opnames te maken. De zon staat dan laag en projecteert prachtige lange schaduwen van objecten op de grond. The aeronautical day, dit is de periode waarin je met je drone mag vliegen, begint een half uur voor zonsopgang en eindigt een half uur na zonsondergang. Het blauwe uurtje is dus ook, zij het gedeeltelijk, voor dronefotografen beschikbaar.
• Speel met het opnamestandpunt Bekijk je onderwerp vanuit verschillende richtingen. Cirkel er omheen, bekijk en fotografeer het vanuit verschillende standpunten. Met een andere achtergrond, perspectief of lichtinval kan je je beeld sterker maken.
• Speel met verschillende hoogten Maak je beelden vanop verschillende hoogtes. De maximale hoogte waarop je mag vliegen levert je niet steeds de boeiendste beelden op. Probeer verschillende hoogtes uit, let vooral ook op de positie van de horizon ten opzichte van de hoofdelementen in je beeld. Ook opnames vanop één of twee meter hoogte kunnen enorm sterk overkomen, zeker als ze genomen worden vanop een standpunt waar je als fotograaf normaal niet kan komen.
• Let op de perspectiefvertekening Een horizontale camerapositie heeft zin als je hoofdzakelijk een wolkenlucht wil tonen. Meestal echter zal je de camera naar beneden richten. Hierdoor ontstaat een perspectiefwerking, verticale lijnen worden schuin weergegeven. Wanneer de camera sterk naar onder gericht wordt, kan dit in sommige gevallen storend werken. Dat geldt voor zowel architectuur- als natuuropnames: aan de zijkanten van je beeld staan muren, bomen, lantarenpalen dan schuin. In postproductie kan je een en ander rechtzetten, maar ook hierbij heb je grenzen.
• Richt de camera recht naar onder Top-down shots: met een recht naar onder gerichte camera maak je boeiende beelden. Door te spelen met lijnen, vlekken, structuren, kleuren en patronen verkrijg je indrukwekkende abstracte beelden.

Het gebruik van drones in een notedop

• biedt voor het maken van foto- en video-opnames enorm creatieve mogelijkheden;
• vereist geschikte weersomstandigheden en kan daardoor niet steeds ingezet worden;
• is onderworpen aan een strikte reglementering die binnen afzienbare tijd zal wijzigen;
• wordt in de nieuwe Europese reglementering meer toegankelijk voor de vluchten met laag risico en toestellen met gering gewicht;
• blijft voor de hogere risicoklassen en toestellen met hoger gewicht een complex gebeuren met een hoge instapkost.

• Lees ook: Zo bouw je je eigen drone

Nuttige drone-accessoires

Een ready-to-fly dronesysteem wordt startklaar en volledig uitgeleverd, verdere toebehoren zijn niet echt noodzakelijk om van start te gaan. Maar de volgende accessoires kunnen op termijn wel zinvol zijn:

• Extra batterij(en) Een absolute aanrader. De batterij van je drone laat een vlucht van ongeveer 20 minuten toe, je landt dan met een restcapaciteit van 30% wat een voldoende veiligheidsmarge biedt. En die 20 minuten zijn snel voorbij!
• Extra set propellors Propellors kunnen beschadigd raken wanner je drone bij het landen omkiept.  Een extra set is dan nodig om je vluchten te kunnen voortzetten.
• Transportverpakking Een aangepaste rugzak of draagtas beschermt je drone en zijn controller tijdens je uitstappen.
• Filters Voor drones kunnen neutraalgrijze filters en polarisatiefilters ingezet worden. Ze worden geleverd als opschroeffilter en zijn beschikbaar in verschillende densiteiten. Hoofdzakelijk worden ze gebruikt bij video-opnames om bij overvloedig licht een langere sluitertijd mogelijk te maken. Voor foto-opnames zijn grijsfilters niet strikt noodzakelijk. Polarisatiefilters daarentegen zijn, net zoals bij ‘normale’ fotografie, zinvol voor het wegnemen van reflecties en voor een betere kleurweergave.
• Apps Om het groeiende aantal dronegebruikers te ondersteunen stelt de overheid apps ter beschikking die tonen waar wel en niet mag gevlogen worden. Omdat voor bepaalde zones ook een tijdelijk vliegverbod kan gelden is het aangewezen om deze apps te raadplegen vooraf bij de planning van je vlucht en ter controle op de dag van je vlucht. Voor België vind je deze informatie op www.droneguide.be, voor Nederland op www.godrone.nl.

Over Luc Vervliet

Luc Vervliet fotografeert vanuit zijn passie. Op 14-jarige leeftijd startte hij met zwart-witfotografie in zijn eigen doka. Als amateurfotograaf was hij lid en bestuurslid van een fotoclub, en bekwaamde zijn technieken met behulp van boeken en andere fotografen, veelal met trial & error. Na de opleiding Fotokunst aan de Koninklijke Academie voor Schone Kunsten te Antwerpen werd hij in 2012 beroepsmatig fotograaf.

Luc werkt vooral voor bedrijven en handelszaken en heeft zich gespecialiseerd in juwelen en zilversmeedwerk, interieur & architectuur, food & beverage en dronefotografie. Naast vrij werk en natuurfotografie maakt hij reportages over producten, processen, realisaties en bedrijfsevents. Dit jaar veroverde hij met zijn dronefoto’s een bronzen award bij de FEP Professional Photographer of the Year 2020.

DJI Drone Mavic Air 2

5.0

Koop op Bol

Bol