Luminar 4 biedt zij die een alternatief zoeken voor Lightroom een reeks indrukwekkende mogelijkheden om je beste foto’s naar een nog hoger niveau te tillen.
Luminar is met de recent geïntroduceerde versie 4 uitgegroeid tot een beeldbewerkingsprogramma met handige, veelal op kunstmatige intelligentie gebaseerde mogelijkheden. In deze korte cursus vertel ik hoe je ermee werkt en welke nieuwigheden de laatste editie brengt. Piet Van den Eynde
Met Luminar 4 wil Skylum Software twee workflows in één product bieden. Aan de ene kant is het een pakket dat je volledig autonoom kan gebruiken, met zijn eigen bibliotheekfunctie en niet-destructieve bewerkingen. Op die manier wil het een alternatief bieden voor programma’s zoals Lightroom en Capture One. Maar je kan het ook perfect als plug-in integreren in een Lightroom- of Photoshop-workflow. Zo maak je gebruik van de vele nieuwe, op artificiële intelligentie steunende bewerkingsmogelijkheden, zonder dat je je vertrouwde manier van werken hoeft op te geven. In dit artikel overlopen we beide workflows.
Vroeger bestond Luminar in twee versies: Luminar 3 was de standalone versie van het pakket, met een eigen bibiotheekfunctie. Luminar Flex bood dezelfde bewerkingsmogelijkheden, maar als plug-in voor Lightroom en/of Photoshop (Elements). Beide programma’s hadden hun eigen update-cyclus en een eigen prijskaartje. Met Luminar 4 vereenvoudigt Skylum die licentiepolitiek: Luminar 4 kan je zowel als standalone pakket en als plug-in gebruiken. Je hoeft dus niet op voorhand te kiezen. En voor updates en upgrades is er voortaan maar één product meer. Dat is niet alleen handiger, het is ook sneller en potentieel goedkoper voor wie het pakket op beide manieren wil gebruiken.
Tegenover al die voordelen staat wel dat Skylum iets minder vrijgevig geworden is met het aantal licenties: je kan Luminar 4 voortaan slechts maar op 2 computers tegelijk gebruiken. Vroeger was dat 5, al zal dat voor de meeste mensen wellicht geen issue zijn. Via je Skylum account kan je je activaties beheren, bijvoorbeeld wanneer je een nieuwe computer koopt.
Hetzelfde pakket kan je dus zowel als een volledig autonome RAW-converter met eigen bibliotheekfunctie gebruiken, als als een plug-in. Steeds meer plug-ins opteren voor die dubbele aanpak: Alien Skin Exposure en On1 software zijn maar een paar andere voorbeelden. We bekijken eerst het standalone-gebruik van het pakket.
Net zoals bij Lightroom Classic moet je eerst foto’s toevoegen aan je Luminar Library vooraleer je ermee kan werken. Wanneer je op de +-knop drukt in de linker bovenhoek van de interface, krijg je drie mogelijkheden. Import Images is te vergelijken met Lightroom Classics ‘Copy’ of ‘Move’ optie: je kopieert of verplaatst de foto’s die je wilt importeren naar een aan te geven plaats op je computersysteem. Je kan daarbij de bestaande mappenstructuur gebruiken of een automatisch door Luminar gecreëerde datum-structuur.
Add Folder is dan weer te vergelijken met Lightroom’s Add of Toevoegen functie. Dit is ook de simpelste manier om met Luminar van start te gaan: je zorgt ervoor dat de map met foto’s die je wilt importeren al daar staat waar je ze wilt hebben (en je gebruikt de Finder of Verkenner van je OS om desgewenst de nodige structuur aan te brengen) nog voor je de foto’s importeert. Vervolgens kies je gewoon Add Folder… Luminar voegt dan die map toe aan de Luminar Bibliotheek daar waar ze staat, en je kan meteen beginnen werken.
Heb je maar één of een paar foto’s in een map die je wilt bewerken? Dan kan je de laatste optie kiezen: Open Images for Quick Edit… Individuele foto’s die je op die manier toegevoegd hebt, zijn terug te vinden in de Shortcuts afdeling in de rechterbovenkant van de interface van de Bibliotheek. Voor de volledigheid voegen we er nog aan toe dat Luminar zowel met JPEG als met RAW bestanden overweg kan, inclusief het recente .CR3 formaat van Canon.
Over interface gesproken: die komt een pak minder intimiderend over dan die van Lightroom Classic, laat staan die van Capture One. Er zijn maar twee grote modules: Library en Edit, en in tegenstelling tot Lightroom gebeurt het switchen tussen beide vrijwel ogenblikkelijk. Daarnaast is er nog een – bescheiden – Informatie-paneel (sneltoets I) waar op termijn meer mogelijkheden moeten komen op het gebied van metadata.
Met F schakel je de Fullscreen modus in en via het View Menu kan je kiezen om de Filmstrip en de Looks (Luminars terminologie voor presets) zichtbaar te maken of net te verbergen. Op dit moment is Luminar nog niet verkrijgbaar in het Nederlands, maar daar zou volgens Skylum nog verandering in komen.
De importprocedure en de interface bij Luminar lijken dus op een sterk vereenvoudigde versie van die van Lightroom Classic. Dat is op zich geen slechte zaak, want importeren blijft in Lightroom een van de grootste struikelblokken waarover menig beginnend Lightroom-gebruiker ten val komt. Die doorgedreven vereenvoudiging is ook de leidraad voor de beheermogelijkheden van Luminar: net zoals bij Lightroom heb je vlaggen, ratings en kleurlabels om je appreciatie voor je foto’s aan te geven. Zelfs de sneltoetsen zijn dezelfde: 1 tot 5 voor de sterren, 6 tot 9 voor de kleuren (paars heeft geen sneltoets) en P, X en U voor respectievelijjk Pick, Reject en Unflag. Er is een Mozaïekweergave (sneltoets G) en met de D-toets breng je de foto in de Edit-weergave. Naar uitgebreide filtermogelijkheden zoals in Lightroom of Capture One is het vergeefs zoeken: de enige opties die je hebt, zijn om te sorteren en te filteren op een aantal criteria.
Eén van de belangrijkste voordelen van catalogus-gebaseerde Digital Asset Managers zoals Lightroom en Capture One, is dat je je foto’s virtueel kan herorganiseren zonder dat je daarvoor de fysieke mappenstructuur moet overhoop gooien. In Capture One doe je dat met Albums, Smart Albums en Projects. In Lightroom met Slimme Verzamelingen en gewone verzamelingen. In Luminar 4 heb je eveneens Albums, vergelijkbaar met Lightrooms verzamelingen. Een Album kan foto’s bevatten die in verschillende mappen zitten, en je kan dezelfde foto in verschillende Albums stoppen. Luminar kent helaas (nog) geen slimme verzamelingen.
Verderop in dit artikel hebben we het uiteraard nog over de bewerkingsmogelijkheden. Eens je een foto afgewerkt hebt, kan je de bewerking van die foto opslaan als een Luminar Look (Luminar jargon voor een preset) of je kan ook de bewerking van een foto kopiëren en plakken op één of meerdere andere geselecteerde foto’s. Dat kan je zowel doen via het … icoontje in de rechter onderhoek van de Ontwikkelomgeving of door met de rechter muisknop te klikken op een foto en dan Copy Adjustments te kiezen uit het contextmenu dat je te zien krijgt. Wanneer je intelligente tools kopieert en plakt, zal Luminar voor elke afzonderlijke foto de beste instellingen berekenen, en niet zomaar klakkeloos de instelling van de bron-foto overnemen.
Het voordeel van het gebruik van Luminar als een standalone-pakket is dat alle bewerkingen niet-destructief zijn: net zoals bij Lightroom, Capture One en andere concullega’s houdt Luminar de bewerkingen bij als parametrische instellingen in de Luminar Library. Je kan dus te allen tijden op je stappen terugkeren en instellingen aanpassen. Om je bewerkte foto’s ook met anderen te delen in een populair formaat zoals JPEG, moet je ze exporteren. Dat doe je via het export-icoontje bovenaan de menu-balk of via de File > Export (exporteren naar een plaats op je harde schijf) of File > Share (emailen of delen op bepaalde Social Media) menu-opdrachten. In vergelijking met Lightroom zijn de export-opties beperkt. Zo kan je bijvoorbeeld geen watermerk toevoegen.
Laat ons eerlijk zijn: weinig fotografen worden wild van verzamelingen, trefwoorden of IPTC metadata. Uiteindelijk gaat het om de bewerking die je aan je foto’s geeft. En wat dat betreft heeft Luminar 4 een aantal indrukwekkende tools op zijn actief. Tegelijkertijd zijn er ook een aantal zaken gesneuveld ten opzichte van de vorige versie.
Filters heten in Luminar 4 nu Tools (Gereedschappen). Een aantal oude filters, zoals Clarity, zijn in Luminar 4 niet langer actief beschikbaar. Wanneer je een Luminar 3 look die zo’n verouderd filter nog gebruikte, toepast, verschijnt dat filter in de categorie ‘Deprecated’ om je daar attent op te maken. Zo kan je eventueel je Luminar Look aanpassen met de hedendaagse variant van dat filter (in het geval van Clarity zou dat bv. AI Structure kunnen zijn), want in Luminar 5 zullen deze verouderde filters helemaal niet meer terug te vinden zijn. Persoonlijk vind ik de aanpak van Adobe hier beter: oudere versies van schuifregelaars worden hier bewaard via zogenaamde Process Versions.
In Luminar 3 en Flex kon je ook je eigen werkruimtes (Workspaces) samenstellen en kon je zoeken doorheen alle beschikbare filters. Je kon dan combinaties van filters die je vaak samen nodig had, opslaan in een werkruimte. Bijvoorbeeld in een Portret-werkruimte met alle voor jou nuttige portretgerelateerde filters en in een Landschaps-werkruimte met alle voor jou nuttige landschapsfilters.
Luminar 4 heeft het aantal filters wat gerationaliseerd en Workspaces zijn helemaal verdwenen. In de plaats daarvan zitten de filters (nu dus ‘tools’ genaamd) in vooraf gedefinieerde categorieën zoals ‘Portrait’, ‘Creative’ en ‘Pro’. Niet onoverkomelijk en voor nieuwelingen wellicht beter te begrijpen, maar even wennen voor bestaande gebruikers.
Wat gelukkig wel blijft, is de mogelijkheid om elke tool ook lokaal toe te passen, via de maskerfunctie die bij dat gereedschap hoort. Om dat masker te bewerken, heb je keuze uit een radiaal filter, een verloopfilter en het goede oude penseel. Dit in tegenstelling tot Lightroom, waar je slechts een handvol instellingen ook lokaal kan toepassen.
Nog een interessante optie is de mogelijkheid om met lagen te werken. Luminar maakt daarbij een onderscheid tussen pixel-lagen en aanpassingslagen, elk ook weer met de mogelijkheid om maskers toe te voegen en zelfs om te experimenteren met een aantal overvloei-modi. Zo kan je bijvoorbeeld een Luminar Look toepassen als een aparte aanpassingslaag, en dan via een masker het effect van die Look op bepaalde delen van je foto minder sterk maken (door met grijs te schilderen in het laagmasker) of zelfs helemaal verbergen (door met zwart te schilderen in het laagmasker).
Via pixel-lagen kan je eenvoudige fotomontages doen, al ontbreken wel de uitgebreide uitlijningsmogelijkheden die je in pakweg Photoshop aantreft. Maar voor wie geen (recente) versie van Photoshop meer heeft, biedt Luminar dus alvast een aantal eenvoudige laag-functies zonder dat je daar weer een ander pakket moet voor aanschaffen.
De verschillende gereedschappen van Luminar zitten onderverdeeld in bij elkaar horende afdelingen die voorgesteld worden door een verticale rij icoontjes rechts in de interface: Essentials (met ondermeer het Light gereedschap, dat sterk lijkt op het Standaardpaneel van Lightroom, AI Enhance en AI Structure), Creative (met onder meer AI Sky Replacement), Portrait (met AI Skin Enhancer en Portrait Enhancer) en Pro (met onder ander Advanced Contrast).
Het basisgereedschap van Luminar 4, dat je wellicht op al je foto’s zal willen gebruiken, is Accent AI. Een automatische fotoverbeteraar die gebruik maakt van artificiële intelligentie. Accent AI kan elementen in je foto herkennen en die selectief een andere bewerking geven.
De meeste, courant in raw converters voorkomende schuifregelaars, zijn van de partij: doordrukken en tegenhouden, vignetten, HSL paneel, zwart-wit omzetting et cetera. Wat Luminar onderscheidt van andere beeldbewerkers is dat het pakket volop de kaart trekt van artificiële intelligentie, zeker in de drie nieuwe gereedschappen die de kern van de Luminar 4 upgrade uitmaken: AI Sky Replacement, AI Structure en AI Skin & Portrait Enhancer.
Wie ooit al eens een saaie lucht heeft proberen vervangen door een meer interessant exemplaar, weet dat dit een behoorlijk arbeidsintensieve klus is waar je ook wel wat technische kennis van selecties nodig hebt. Met AI Sky Replacement klaar je de klus in minder dan één minuut . Een aantal geavanceerde regelaars helpen je om moeilijker gevallen aan te kunnen maar meestal is dat zelfs niet nodig. Luminar wordt geleverd met een bibliotheek van een twintigtal luchten, maar je kan er online extra bijkopen of je eigen exemplaren gebruiken.
(Nvdr: Zie hier ook onze workshop AI Sky Replacement Tool)
Veel fotografen houden ervan om structuur toe te voegen aan een foto om hem meer pit te geven. Denk maar aan de populaire Clarity (Helderheid) regelaar en de nieuwe Textuur-schuiver in Lightroom. Alleen … vaak hebben die regelaars een ongewenst effect op mensen in foto’s: die zien er namelijk al snel een paar jaar ouder uit wanneer ze aan positieve Clarity blootgesteld worden. Uiteraard kan je lokaal gaan werken, maar dat is arbeidsintensief.
AI Structure doet het werk voor je: dit gereedschap herkent onder andere mensen in foto’s en zal automatisch de huid van je onderwerp beschermen. Heb je net een fotoshoot gedaan van een model in een spijkerjasje, en wil je wel het jasje maar niet het model wat extra structuur geven? AI Structure doet het voor je en je kan het probleemloos synchroniseren met alle andere foto’s van dat model, ongeacht waar ze precies in beeld staat.
Voor veel portretfotografen zullen deze twee tools alleen al de aanschaf van Luminar 4 waard zijn. AI Skin Enhancer kan in een handomdraai automatisch huid verzachten met behoud van details. De meeste andere ‘Quick & Dirty’-technieken durven de huid van je model al richting ‘Barbie-plastic’ te sturen, maar AI Skin Enhancer slaagt er in om structuur te bewaren. Optioneel kan je ook huidoneffenheden zoals pukkels automatisch laten wegwerken. Retouche-puristen zullen wellicht blijven zweren bij gevorderde technieken zoals Frequency Separation, maar dan ben je een veelvoud van de tijd kwijt.
Het mooie van AI Skin Enhancer is dat je de bewerking op één foto van een model-shoot kan fine-tunen en dan de instellingen kan kopiëren en plakken op alle andere foto’s van die serie. Luminar vindt automatisch het gezicht van je model terug zonder dat jij manueel moet ingrijpen.
Ook de Portrait Enhancer heeft een aantal leuke features: zo vindt Face Light automatisch gezichten, zodat je ze wat lichter kan maken. De Eye Enhancer-schuifregelaar laat dan weer de ogen van je model schitteren en vervangt hiermee al snel een minuut of vijf gepriegel (per foto!) met aanpassingslagen en maskers in Photoshop.
In vergelijking met Lightroom en Capture One zijn Luminars Bibliotheekmogelijkheden al met al nogal spartaans: geen watermerkmogelijkheden, geen slimme verzamelingen, geen trefwoorden, … Voor sommige gebruikers zal dat geen probleem zijn, en wint het voordeel van de eenvoud het van het gebrek aan features die ze toch niet gebruiken. Wie meer catalogus- en beheersmogelijkheden nodig heeft dan Luminar momenteel te bieden heeft maar wel interesse heeft in de bewerkingstools die we in de vorige kolommen bespraken, kan het programma als een plug-in gebruiken voor Lightroom en Photoshop. In de rest van dit artikel bekijken we die workflow.
Om Luminar als een plug-in te installeren, moet je het sowieso eerst als standalone pakket installeren, zelfs al ben je niet van plan om het zo te gebruiken. Na de installatie kies je dan Luminar > Install Plug-ins uit het menu. Je krijgt dan een overzicht te zien van de mogelijke gastprogramma’s die Luminar op je systeem aangetroffen heeft en Luminar installeert zich automatisch daarin. Makkelijk zat.
Er zijn twee manieren om Luminar als een Lightroom plug-in te gebruiken. De klassieke manier is om een (al dan niet RAW-)foto eerst al eventuele bewerking te geven in Lightroom. Denken we daarbij aan zaken zoals automatische lenscorrecties, Upright perspectiefcorrectie, witbalans-correctie en dergelijke. Vervolgens kies je Foto > Bewerken in… en kies je Luminar 4 uit de lijst met plug-ins. Lightroom zal dan een PSD- of TIFF-kopie (naargelang hoe je voorkeuren ingesteld staan) aanmaken, waarbij het je Lightroom-aanpassingen ‘inbakt’ in de pixels van die kopie. De kopie wordt geopend in Luminar, waar je ze naar hartenlust kan bewerken met de tools die we eerder in dit artikel besproken hebben. Ben je klaar met je bewerking, dan klik je op de Apply-knop. Alle Luminar-bewerkingen worden ingebakken in de pixels van je PSD- of TIFF-bestand en komen op die manier in je Lightroom catalogus terecht. Daar komt de TIFF of PSD broederlijk naast het origineel te staan. Dit is de eenvoudigste workflow, maar tegelijk ook de minst flexibele. Ten eerste kan je op deze manier maar één foto per keer bewerken en ten tweede kan je je bewerkingen achteraf niet meer aanpassen.
Ben je iets te enthousiast geweest met het Smoothen Skin gereedschap of de AI Structure schuifregelaar? Het enige wat er op zit is om de originele foto opnieuw naar Luminar te sturen en de bewerking opnieuw te doen. Dat is nu eenmaal eigen aan de plug-in workflow in Lightroom, ook voor andere plug-ins. Wil je meer flexibiliteit, dan kan je Luminar beter gebruiken als een slim filter in Photoshop.
De meeste plug-ins vind je in Photoshop na installatie terug in het filtermenu. Wanneer je zo’n filter gewoon toepast, is de procedure vergelijkbaar met die in Lightroom: je verandert definitief de pixels van het bestand en je kan achteraf niet meer op je stappen terugkeren.
Dat probleem kan je voorkomen door je foto in Photoshop eerst om te zetten in een slim object. Dat doe je via Filter > Omzetten voor slimme filters. Wanneer je daarna Luminar als plug-in toepast op je foto, verschijnt Luminar als een slim filter in het lagenpalet. Wanneer je dan later dubbelklikt op dat slimme filter, kom je terug in de Luminar-interface terecht, waarbij alle schuifregelaars nog staan op die waarde waar je ze de vorige keer achtergelaten had. Je kan dus nog aanpassingen doen, bijvoorbeeld een andere lucht invoegen of een instelling versterken of net verminderen. Wanneer je dan opnieuw op de Apply-knop drukt, wordt de nieuwe versie van je foto uitgerekend.
Skylum zet met Luminar 4 een heel interessante fotobewerker in de markt. Of de catalogusfeatures op dit moment al voldoende zijn om een echt Lightroom of Capture One alternatief te zijn, zal elke gebruiker voor zichzelf moeten uitmaken. Het is echter vooral in het bewerken van foto’s dat dit pakket een aantal heel sterke troeven in huis heeft voor een wijd scala aan fotografen. Landschapsfotografen zullen in hun nopjes zijn met de AI Sky Enhancer en AI Structure en wie ooit al eens een lucht heeft moeten vervangen door een andere zal verbluft zijn van de snelheid waarmee dat met de nieuwe AI Sky Replacement kan. Portretfotografen kunnen dan weer hun voordeel doen met de AI Skin en AI Portrait features.
Bijkomend voordeel voor velen is dat je het pakket gewoon kan kopen – zonder maandelijkse verplichtingen en dat je zelf kan beslissen of je later een (betaalde) upgrade wil doen. Het prijskaartje valt op zich goed mee: er zijn Photoshop-handelingensets te koop die duurder en een pak minder gebruiksvriendelijk zijn dan de tools in Luminar. Voor 89 euro koop je een volledige licentie. Een upgrade van een vorige Luminar-versie (2018, 3 of Flex) heb je al voor 69 euro.
Je kan Luminar 4 aanschaffen op de website van Skylum. Met de kortingscode SHOOT krijg je als Shoot-lezer bovendien 10 euro korting op je bestelling.
Dit artikel werd geschreven door fotograaf en software-expert Piet Van den Eynde. Meer over Piet kan je vinden op www.morethanwords.be en op zijn Instagram. Piet legde voor Shoot al de vele bewerkingstools van Lightroom uit en vergeleek ook Lightroom Classic en CC.
Schrijf je in op onze nieuwsbrief en ontvang elke woensdag en vrijdag het beste uit de fotografiewereld in je mailbox.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
