Voor een foto met brede overzichtsblik is een groothoeklens onmisbaar. We nemen tien van zulke zoomobjectieven onder de loep.
Als we ergens naar kijken, zijn we aanvankelijk vooral geïnteresseerd in het overzicht. Pas later zoomen we meer in op details.
Voor zo’n brede overzichtsblik is een groothoekobjectief onmisbaar, en tegenwoordig zijn ook zoomobjectieven steeds meer in zwang. We nemen tien van zulke objectieven onder de loep.
De fotograaf die voor een groothoekzoom gaat, kiest voor flexibiliteit. Je bent je bewust van wat je wél en niet in beeld wilt toelaten. Bij dergelijke korte brandpuntsafstanden maakt een millimeter meer of minder een groot verschil. Je kunt achteraf altijd nog een gedeelte van de opname afsnijden, zoals een teveel aan voorgrond. Dat doe je omdat de breedte-hoogteverhouding gekoppeld is aan de 3:2-verhouding van de sensor.
Lichtsterkte
De hier geteste objectieven hebben lichtsterktes als f/4 (vast) en f/3,5-4,5 (variabel). Enkele zijn met grootste openingen als f/4,5 nog minder lichtsterk, terwijl twee objectieven een hogere lichtsterkte van f/2,8 bieden.
De zogenaamde retrofocusconstructie brengt met zich mee dat er veel lenzen en lensjes in voorkomen (bijvoorbeeld 14 lenzen in 9 groepen). Dat komt de lichtsterkte niet ten goede. Een groothoeklens met vast brandpunt kán lichtsterker zijn – denk bijvoorbeeld aan een f/2,8 24mm voor fullframe. De consument zit echter niet te wachten op zo'n dure lens. Voor cropcamera's is er bovendien geen vergelijkbare f/2,8 16mm te koop.
Een vaste lichtsterkte, zoals bij de f/4 12-24mm-objectieven van Tokina en Nikon, heeft het voordeel dat bij in- en uitzoomen de belichting constant blijft. Dat voordeel speelt overigens alleen bij handmatige belichting (M). In de andere, automatische belichtingsstanden wordt bij een variabele lichtsterkte de sluitertijd door de camera aangepast.
Dit supergroothoekzoomobjectief stamt al uit 2005. Het is perfect op een APS-C-reflex (zoals een EOS 60D) gebouwd en het werkt comfortabel. Het objectief wordt zonder zonnekap geleverd, maar naast de lensdoppen sluit Canon wel een handleiding op cd bij.
In het stelsel zijn drie asferische lenzen opgenomen en één lens van kostbaar SUD-glas (Super Ultra-low Dispersion). Dat is genoeg om de chromatische aberratie bijna te elimineren.
De scherpte is aan de groothoekkant zeer hoog, maar neemt richting 22 mm wat af. Wel is deze kwaliteit tot in de hoeken (zeer) goed. In de onscherpte zien we soms, bijvoorbeeld tussen takken, dat de onscherpte een zeshoek vormt – dat zou verbeterd mogen worden.
De vignettering is met anderhalve stop op maximale opening en een halve stop gediafragmeerd beslist gunstig te noemen. Dat geldt eens te meer voor de vertekening: nog geen 2% tonvormig op 10 mm, overgaand naar recht op 22 mm. Een sterke troef!
Minimale focusafstand: 24 cm
Filtermaat: 77 mm
Lengte: 89 mm
Gewicht: 385 g
Richtprijs: 729 euro
Deze groothoekzoom voor APS-C-reflexen wordt geleverd met lensdoppen, zonnekap en een zacht tasje. De afmetingen passen goed bij de D7000, die als testcamera dienstdeed.
Het objectief heeft rond de bajonet een rubberen afdichtring. Ook het scherpstelvenster sluit stof en vocht buiten, iets wat we ook bij de professionele Nikkors toegepast zien. Je kunt op de automatische scherpstelling ingrijpen wanneer de M/A-selector op autofocus staat. Dit is een mooi scherpe groothoekzoom. Twee ED-glaslenzen en drie asferische lenzen dragen bij aan een onvervormde en briljante weergave.
Op volle lensopening is er anderhalve stop vignettering op 10 mm. Daar lijdt het contrast wat onder, maar de detaillering blijft tot in de hoeken goed. Het objectief is zeer goed gecoat, zodat de tegenlichtopnames veel detaillering behouden. De beeldhoek is met 109 tot 61 graden heel fors: ideaal voor grote (binnen)ruimtes, landschappen en stadopnames.
Hoewel de prijs 270 euro boven die van de tegelijkertijd geteste Tamron 10-24mm (zie verderop) ligt, is dit objectief dat verschil waard.
Minimale focusafstand: 24 cm
Filtermaat: 77 mm
Lengte: 87 mmm
Gewicht: 460 g
Richtprijs: 729 euro
Dit compacte, degelijke Nikon-objectief werkt op een APS-C-reflex als een 18-36mm-zoom bij fullframe. Bij handmatige belichting is de vaste lichtsterkte prettig. Qua uitvoering past het geheel in de lijn van de DX-ED-objectieven. Je voelt het onderscheid tussen de brede zoomring en de smalle scherpstelring. Doordat het scherpsteldeel achter een vizier zit, is dit al wat oudere model goed afgedicht.
Op f/4 is de weergave wat donkerder als gevolg van een vignettering die zich over bijna het gehele beeldveld uitstrekt. Op 24 mm is f/4 wat zacht bovendien; op 12 mm zie je een betere contrastweergave. De groothoekstand heeft een lichte, gecorrigeerde tonvormige vertekening. Aan de lange kant is die slechts 1% kussenvormig: geen waarden om wakker van te liggen.
De volle lensopening heeft een goed (hoek) tot zeer goed (centrum) oplossend vermogen, dus die f/4 is ook echt bruikbaar. De zeven diafragmalamellen leveren een voor een groothoek aannemelijk zachte onscherpte.
Minimale focusafstand: 30 cm
Filtermaat: 77 mm
Lengte: 90 mm
Gewicht: 485 g
Richtprijs: 979 euro
Dit nieuwe Sigma-objectief is geschikt voor fullframe- en cropcamera's, uitgerust met de stille en snelle HSM-autofocus en leverbaar voor Canon-, Nikon-, Pentax , Sony- en uiteraard Sigma-reflexen.
De uitvoering is spatwaterdicht. Met een gewicht van 670 gram en een stoere 12 centimeter lengte past het goed bij reflexen als een Nikon D700 of D800.
De zonnekap is vast gemonteerd om de bolle frontlens permanent te beschermen. Bij APS-C-gebruik kan de meegeleverde ronde metalen adapterring over de zonnekap worden geschoven voor meer effect.
De Super Multi Layer-coating werkt prima: als de zon in beeld komt, kan er een minimaal groenig cirkeltje aan de tegenoverliggende zijde zichtbaar zijn. Omdat we tot 28 centimeter dichtbij kunnen scherpstellen, zijn dynamische close-ups haalbaar. De detaillering is hoog, de scherpte loopt door tot in de hoeken en ook de niet zo lichtsterke volle lensopening is goed bruikbaar.
We kunnen geen fouten ontdekken die doorgaans aan dit soort objectieven kleven, en dat is bijzonder. Op volle opening en 12 mm is de vignettering anderhalve stop en op 24 mm één stop: aantrekkelijk! De uiterste groothoekstand laat een vrij sterke tonvormige vertekening van 4% zien. Op 24 mm is dat 1% kussenvormig. De winkelprijs is voor dit type ultragroothoekzoom gunstig.
Minimale focusafstand: 28 cm
Filtermaat: geen
Lengte: 120 mm
Gewicht: 670 g
Richtprijs: 759 euro
Ooit had Sigma een fullframe 15-30mm-objectief dat hoge ogen gooide. Dit lijkt de APS-C-variant daarvan te zijn, maar de lat werd met name op het gebied van het scheidend vermogen hoger gelegd. De lensopbouw met vier asferische lenzen (vertekening tegengaan, compactere bouw), twee ELD-elementen en één SLD-element (hogere scherpte, vermindering chromatische aberratie) duiden daarop.
De lichtsterkte van f/3,5 is voor een dergelijke ultrazoom vrij hoog. Het objectief is degelijk en fraai uitgevoerd, zoals het 12-24mm-model, maar dan voor de APS-C-reflexen. Op volle opening is de centrumscherpte zeer goed, maar de uiterste hoeken blijven duidelijk achter, vooral op 10 mm. In de onscherpte zien we toch nog enige chromatische aberratie, maar die is van weinig betekenis.
De vertekening eindigt steeds recht, maar bolt op 10 mm in het midden tot 3,5% op. Op 13 mm zijn rechte lijnen recht en op 20 mm slechts licht kussenvormig: een hele prestatie. Toch is dit objectief niet goed genoeg voor de zo kritische architectuurfotografie. Wél een goede keus voor reportage en journalistiek.
Minimale focusafstand: 24 cm
Filtermaat: 82 mm
Lengte: 88 mm
Gewicht: 520 g
Richtprijs: 619 euro
Deze derde ultragroothoekzoom van Sigma levert spectaculaire beeldhoeken. Op 8 mm beslaat het beeld 115 graden. Voor architectuur- en landschapsopnamen betekent dit dat voorgronddetails relatief groot worden weergegeven.
De verten zijn onbeduidend klein. Wolkenluchten, hoge bomen, getrapte watervallen… het komt er allemaal op, te vergelijken met een 12-24mm-full-framezoom dus. De keerzijde is dat je geen filters kan gebruiken.
De hoeken krijgen vaak een uitgerekt uitzicht: geen lensfout, maar een perspectivische consequentie van die zeer wijde beeldhoeken. Zet daar geen mensen neer, want cirkels (zoals hoofden) worden langgerekte ovalen! De vertekening is op 8 mm golvend te noemen en bedraagt 2%. Op 16 mm is die vertekening egaler en met 1% kussenvorm verwaarloosbaar klein. De beeldkwaliteit is mooi. Als werkdiafragma is f/8 een uitstekend uitgangspunt.
Minimale focusafstand: 24 cm
Filtermaat: geen
Lengte: 106 mm
Gewicht: 545 g
Richtprijs: 609 euro
De ultragroothoekzoom van Sony werd getest op een SLT-A77, een spiegelreflexbody met een sensor met 24 megapixel. Daardoor komen de mogelijkheden en kwaliteiten van het objectief sterker naar voren; de fouten echter ook. Het objectief is zeer compact en licht. De zoom- en de scherpstelring (vooraan) hebben hetzelfde geribbelde rubberen profiel, waardoor het onderscheid niet meteen duidelijk is.
Het objectief is degelijk gebouwd en onder meer voorzien van een metalen bajonet. Het wordt met een bloemmodel-zonnekap geleverd. De volle lensopening tekent wat zachter, maar scoort over het hele bereik nog goed. De scherpte is in het beeldcentrum hoog, maar neemt af in de (uiterste) hoeken. Op 11 mm is de tonvormige vertekening overgecorrigeerd en daardoor ontstaan licht golvende randlijnen. De 18mm-stand vertekent minimaal kussenvormig. Helaas is het objectief gevoelig voor overstraling. Als de zon in beeld komt, ontstaan er gele en oranje schijven als nevenbeelden. Zulke lensfouten worden nergens in de software gecorrigeerd.
Minimale focusafstand: 24 cm
Filtermaat: geen
Lengte: 106 mm
Gewicht: 545 g
Richtprijs: 609 euro
De Tamron-groothoekzoom lijkt door de gouden band wel wat op een Nikon-objectief. Wij testten dit objectief (ook leverbaar voor Canon, Pentax en Sony Alpha) met Nikon-bajonet, zodat we het met de corresponderende Nikon-zoom kunnen vergelijken.
Het objectief is eenvoudig uitgevoerd met mooi brede zoom- en scherpstelringen. De ingebouwde AF-motor werkt licht hoorbaar maar niet storend. Soms moet de autofocus zoeken en dat levert wat trillingen op. Tijdens de test blijkt dit objectief zeer goed gecoat tegen overstraling en nevenbeelden: heel zinvol bij een dergelijke groothoekzoom!
Ook is er verbazend weinig vignettering te zien. Op de volle lensopening is de weergave wat wollig en overstraald. Op 10 mm zijn de uiterste hoeken onscherp, maar op f/8 is daar niets van terug te zien. Dankzij zeven lamellen in het diafragma ziet de (achtergrond)onscherpte er aangenaam uit. Omdat de vertekening erg laag is, zou je met dit objectief ook architectuuropnamen kunnen maken.
Minimale focusafstand: 25 cm
Filtermaat: 77 mm
Lengte: 81 mm
Gewicht: 360 g
Richtprijs: 459 euro
Zoals we de Nikon 10-24mm met de Tamron-zoom konden vergelijken, is dit ook mogelijk met de Nikon 12-24mm en de vernieuwde Tokina 12-24mm. Het objectief is mechanisch voortreffelijk uitgevoerd en prima afgedicht met een rubberen sluitring rond de bajonet.
De scherpstelring is tweemaal zo breed als bij de Nikkor-lens en de zoomring (aan de camerazijde) heeft een zwaardere vertraging, waardoor de zoomstand niet gemakkelijk ‘spontaan’ verandert. De bloemmodel-zonnekap is degelijk en groot uitgevoerd en werkt effectief. Ook de meervoudige lenscoatings doen hun werk goed.
De scherpstelling verloopt inwendig en je kunt met de scherpstelring ‘schakelen’ tussen AF en MF: heel praktisch. Tot bij één stop diafragmeren zie je vignettering. Op 12 mm blijven rechte lijnen bijna recht en 24 mm is vertekeningvrij: een prestatie voor dit type zoom!
Met behulp van één SD-element heeft de maker kans gezien de eerdere chromatische aberratie (paarse randjes) te elimineren. Dat maakt deze versie II zeer aantrekkelijk, mede doordat dit objectief bijna 500 euro goedkoper is dan de Nikkor-zoom. De onscherpte ziet er fraai uit dankzij een diafragma van negen lamellen. Al bij al een van de beste objectieven in deze verzameltest.
Minimale focusafstand: 30 cm
Filtermaat: 77 mm
Lengte: 90 mm
Gewicht: 540 g
Richtprijs: 499 euro
Dit objectief uit 2008 is ontworpen voor gebruik op APS-C-reflexen. Het is compact en redelijk licht gebouwd, maar ook degelijk, met een AF/M-schuifmechanisme.
Opvallend is de hoge lichtsterkte van f/2,8, maar ook het vrij korte bereik. Het een is met het ander verbonden: als de beeldhoek met behoud van deze lichtsterkte werd uitgebreid, zouden diverse fouten minder goed gecorrigeerd kunnen worden.
Nu is het bescheiden bereik ook niet zo’n probleem. Zie het als een ultragroothoekzoom naast je 17-50- of 18-55mm-standaardzoom.
De autofocus maakt een korte slag en is wél snel. Ook nu is er veel goeds te melden: de gevoeligheid voor overstraling is gering en de scherpte zeer hoog (midden) tot ruim voldoende, met f/5,6 en f/8 als topwaarden, ook in de hoeken. De vertekening is knap gecorrigeerd: van 1% tonvormig (11 mm) tot recht (16 mm).
De volle opening vignetteert tot anderhalve stop, maar daarna slechts een halve stop. Dat is voor dit type zoom uitzonderlijk gunstig. Feitelijk is er maar één punt van kritiek, en dat is de vrij sterke chromatische aberratie.
Minimale focusafstand: 30 cm
Filtermaat: 77 mm
Lengte: 89 mm
Gewicht: 560 g
Richtprijs: 599 euro
De kwaliteitsverschillen tussen deze objectieven zijn vrij klein. Wie een Canon-body bezit, zal zich bovendien niet druk maken over de score van het Sony-objectief. Maar de alternatieven van Sigma, Tamron en Tokina zijn wél interessant.
De eerste en vooral derde aanbieder hebben een groter aanbod en presteren prima. Daarnaast zijn de winkelprijzen zonder meer gunstig te noemen. De Tokina F4/12-24mm verdient een speciale vermelding vanwege de uitstekende prestaties: zeker een aanrader! Het prijsverschil met de ‘originele Nikkor’ is erg groot.
Groothoek went snel. Pas op dat vormvertekening niet het beeld ontsiert, met name waar mensen in de beeldhoeken voorkomen. Ga vooral dicht(er) bij het onderwerp, overzie het gehele beeldveld en verbaas je over de impact die daardoor ontstaat.
[extern_gallery urls=”http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_webopeningsbeeld15.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web09crop.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web02.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web01.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web10crop.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web11crop.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web08crop.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web03.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web07.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web06crop.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2013/09/128766_web05crop.jpg” caption=”||Canon EF-S F3,5-4,5/10-22 mm USM||Nikon AF-S F3,5-4,5/10-24 mm G ED DX||Nikon AF-S F4/12-24 mm G ED IF DX||Sigma F4,5-5,6/12-24 mm EX DG HSM II||Sigma F3,5/10-20 mm EX DC HSM||Sigma F4,5-5,6/8-16 mm DC HSM||Sony AF DT F4,5-5,6/11-18 mm||Tamron SP F3,5-4,5/10-24 mm Di II LD Asph||Tokina AT-X F4/12-24 mm PRO DX II||Tokina AT-X F2,8/11-16 mm PRO DX”]Schrijf je in op onze nieuwsbrief om het laatste nieuws uit de fotografiewereld te ontvangen én het gratis ebook ‘Start met Fotograferen’.
Krijg Shoot Magazine 6 keer per jaar (inclusief 2 extra dikke dubbelnummers) vol inspiratie, tips en fotoplezier rechtstreeks in je brievenbus.
