Portfolio Mia Stawinski: fotografie met een hart voor de natuur

Natuur- en wildlifefotograaf Mia Stawinski heeft een hart  voor de natuur. Met haar beelden toont ze de schoonheid en kwetsbaarheid van onze aarde, in de hoop dat we onze fauna en flora met zijn allen beschermen. Sinds enkele jaren duikt ze met haar camera onder het wateroppervlak, waar ze de rijke onderwaterwereld documenteert.

“Mijn passie voor de natuur zit bij mij ingebakken. Als zevenjarig meisje ging ik deur aan deur om geld in te zamelen voor bedreigde diersoorten. De muren van mijn kamer plakte ik vol met posters van dieren. Ik wilde de natuur en de dieren die erin leven, beschermen”, vertelt Mia Stawinski. “Op de middelbare school begon ik met filmpjes mijn leven en dat van mijn vrienden te documenteren. Ik had nog geen flauw benul dat ik hier later mijn boterham mee zou kunnen verdienen. Aan de universiteit studeerde ik media en communicatie. Ik ontmoette er een docent die documentaires maakte, en dat raakte me diep. Het idee dat ik van film en fotografie misschien mijn beroep zou kunnen maken, begon te groeien. Ik besefte hoe krachtig verhalen kunnen zijn en welke impact ze kunnen betekenen voor natuurbescherming.”

Op de filmsets van Hollywood

Na haar studies trok Stawinski naar Hollywood om verder te studeren in film. Via enkele contacten kon ze op een filmset werken, en rolde zo van de ene opdracht in de andere. “Daar leerde ik enorm veel over storytelling. Het was een bijzondere periode maar ik merkte dat ik de connectie met de natuur miste. Na zes jaar verhuisde ik naar Indonesië en startte als freelancer. In die prachtige omgeving met een rijke fauna en flora besefte ik dat het documenteren van natuur en wildlife mijn carrièrepad was.”

“Als basis gebruikte ik de kennis die ik opdeed in Hollywood. Daar leerde ik veel over de technische aspecten van filmen, maar ook hoe een grote filmproductie werkt en hoeveel mensen er nodig zijn om dat waar te maken. Het vereist heel veel passie en geduld om zulke projecten te verwezenlijken, en dat heb je ook nodig als je van wildlifefotografie wilt leven. De eerste beelden die ik maakte, toonde ik aan vrienden. Het inspireerde hen; ze waren soms stomverbaasd dat deze natuurgebieden of dieren bestonden. Door hun reactie voelde ik de verantwoordelijkheid om dat verborgen leven zichtbaar te maken. Met mijn beelden wil ik een verbinding leggen tussen de natuur en mensen. Ik geloof dat als mensen de schoonheid en kwetsbaarheid ervan zien, ze ook moeite gaan doen om ze te beschermen.”

Natuur beschermen

Voor de natuur zorgen is een belangrijke drijfveer voor Stawinski. Ze reist de hele wereld rond en ziet helaas de gevolgen van de klimaatverandering. “Onder water zie je heel duidelijk wat er aan de hand is, heel veel koraalriffen zijn aangetast of verdwijnen. In Oeganda zag ik hoe het leefgebied van chimpansees steeds kleiner werd door het kappen van bomen in het natuurgebied waar ze leven. Ze worden ‘the last chimps’ genoemd. Weldra ga ik naar het noordpoolgebied, ik vrees dat de gevolgen daar ook duidelijk zichtbaar zijn.”

Diep in de zee

Van Hollywood ging het dus naar Indonesië. En van Indonesië naar Mexico, een belangrijk moment in Stawinski’s loopbaan als fotograaf. “In Mexico nam ik een reeks duiklessen. Ik was meteen verkocht na de eerste lessen. De stilte en de gewichtloosheid maakten zo’n diepe indruk op mij dat ik mijn camera onder water wilde meenemen om al het moois dat ik daar aantrof, vast te leggen. Daar heb ik gekozen om mezelf toe te leggen op onderwaterfotografie. Het is voor veel mensen een onzichtbare wereld. Met mijn foto’s kan ik die prachtige plekken naar mensen brengen zodat ze kunnen meegenieten.”

Onder water met je camera

Met onderwaterfotografie starten, is niet evident, vertelt Stawinski. “Er is weinig informatie beschikbaar over welk materiaal je kan gebruiken en hoe je dat het best aanpakt. Ik heb veel zelf moeten uitzoeken. Dat was best lastig. Daarom deel ik die info graag met mijn volgers.”

“Mijn camera die ik boven water gebruik, gebruik ik ook onder water. Daarom is een goede onderwaterbehuizing cruciaal. Voor je het water ingaat, moet je die zeker eerst testen. Probeer het eerst uit in een bad of zwembad, zodat je weet dat de behuizing goed vastzit. Voordat je in het water gaat, zorg je er best voor dat je de behuizing minutieus schoonmaakt. Er mogen geen haartjes of zand achterblijven, want dan kan er water in de behuizing komen en de camera stukmaken.”

“De eerste jaren nam ik geen extra lichtbron mee onder water. Ik fotografeerde met het aanwezige licht van de zon. Dan kan je niet zo diep gaan – maar vijf tot tien meter onder water. Met natuurlijk licht werken is mijn favoriete stijl, ik vind het vastleggen van die zonnestralen een meerwaarde voor mijn beelden. Ik heb onlangs strobes gekocht; lichten voor onderwaterfotografie. Maar ik merk dat werken met natuurlijk licht beter bij mij past.”

Ethisch fotograferen

“Bij het fotograferen van wildlife vind ik het belangrijk om als fotograaf afstand te nemen. Ik laat de dieren in hun biotoop. Ik observeer hen en grijp niet in. Sommige fotografen voederen de dieren om foto’s van hen te kunnen maken. Dat vind ik ethisch niet verantwoord. Ik doe eerst veel research over de dieren die ik ga fotograferen. Hoe leven ze? Wanneer eten en slapen ze? Waar begeven ze zich? Wanneer kan ik fotograferen met het beste licht? Meestal werk ik samen met een lokale gids die het natuurgebied op z’n duimpje kent. Zij kennen het gedrag van de lokale diersoorten als geen ander.”

“Ik krijg de tranen in mijn ogen als ik een beeld maak dat ik al lang in mijn gedachten had. Dat zijn magische momenten. Maar soms gebeuren er heel onverwachte taferelen die ik nooit voor mogelijk had gehouden. Dat ik die kan vastleggen, ook voor anderen om van mee te genieten, maakt me blij. Je lichaam krijgt een adrenaline rush.”

“Een van de mooiste momenten was toen ik een bultrug en haar kalf aan het observeren was. Ik was daar al drie maanden lang, en twee keer per week dook ik samen met een lokale gids het water in. Het was heel moeilijk om de bultrug in beeld te brengen. Maar aan het einde van mijn trip had ik plots geluk. Vlakbij mij zwommen een moeder bultrug en haar kalf. Ze voelden zich helemaal op hun gemak en begonnen rond mij heen te dansen. Ik voelde een diepe connectie met hen en was een stille getuige van iets heel intiem.”

Techniek of verhalen vertellen?

Als wildelife- en onderwaterfotograaf is kennis van je toestel belangrijk. Al moeten we de technische aspecten van fotografie ook niet overschatten, vindt Stawinski. “Je moet natuurlijk de basis van je camera kennen. Maar al die technische instellingen kunnen ook intimiderend zijn. Ik vind dat de focus soms te veel op dat technische ligt terwijl je als fotograaf ook over andere kwaliteiten moet beschikken. Volgens mij is het daarom vooral voor vrouwen niet evident om een succesvolle carrière op te bouwen in de fotografiewereld.

Ik merk dat mannen het leuk vinden om technische snufjes te ontdekken, terwijl vrouwen zich meer richten op storytelling. Dat laatste vind ik als fotograaf essentieel. Als ik naar fotografie awards of beurzen ga, merk ik dat die nog vaak gedomineerd worden door mannen. Dat vind ik jammer. Daarom heb ik een mentorprogramma op poten gezet waarbij ik fotografen help om hun carrière uit te bouwen. Alle ervaring en informatie die ik de voorbije tien jaar heb opgestoken, wil ik graag delen. Verrassend genoeg zijn 90% van mijn klanten vrouwen. Zij zijn het meest op zoek naar ondersteuning. Het is vaak zelfverzekerdheid waar we samen aan werken.”

• Lees ook: Wat betekent de fotograaf voor de natuur in Afrika?

En nu …

Voor het eerst na twaalf jaar de wereld rondreizen, zoekt Stawinski een vaste stek. Die heeft ze gevonden in Amsterdam. “Het constante reizen en sleuren met mijn materiaal is fysiek vermoeiend. Ik ben er klaar voor om meer ruimte te maken voor langlopende projecten. Mijn opdrachten voor natuurorganisaties en merken zet ik verder. En ik ben ook Sony ambassadeur. Een hele eer; het geeft me de mogelijkheid om heel wat materiaal uit te testen en te gebruiken.”

“De komende maanden neem ik de tijd om me toe te leggen op fine-art fotografie. Ik zou dolgraag toewerken naar een expo in een Amsterdamse galerij. Met de verkoop van de beelden wil ik natuurbeschermingsorganisaties steunen om zo nog meer impact te maken. Daarnaast wil ik een documentaireproject op poten zetten over zeegras in de Malediven, dat wordt namelijk bedreigd. Vaak worden zeegrasweiden aan de kust afgegraven om plaats te maken voor de iconische witte stranden. Terwijl dat zeegras net de kust beschermt tegen de gevolgen van de klimaatverandering en dus een belangrijke functie opneemt in de natuur. Binnenkort reis ik ook naar het noordpoolgebied. Ik kijk er enorm naar uit om in dit bijzondere en uitdagende gebied de natuur en haar wildlife vast te leggen.”

Blijf op de hoogte van de avonturen van Mia door haar te volgen op Instagram.