Wat is ISO in fotografie?

Wat is ISO?

ISO verwijst naar de lichtgevoeligheid van de beeldsensor in digitale camera’s. Een lagere ISO-waarde betekent dat de sensor minder gevoelig is voor licht, terwijl een hogere ISO-waarde de gevoeligheid verhoogt. In de tijd van analoge fotografie verwees ISO naar de gevoeligheid van film, maar tegenwoordig is het een digitale instelling die bepaalt hoe een camera omgaat met lichtomstandigheden. ISO begrijpen is essentieel voor fotografen die hun camera volledig onder de knie willen krijgen om zo de kwaliteit van foto’s te kunnen optimaliseren.

Waar staat ISO voor?

ISO staat voor “International Organization for Standardization”. In de context van fotografie verwijst het naar de standaardisatie van lichtgevoeligheidswaarden, zodat camera’s en films wereldwijd een uniforme schaal hanteren. Dit helpt fotografen bij het nauwkeurig instellen van de belichting, ongeacht het merk of model van de camera.

Hoe werkt ISO?

ISO-waarden worden doorgaans weergegeven in een numerieke reeks zoals 100, 200, 400, 800, 1600, 3200,… Elke verdubbeling van de ISO-waarde verdubbelt ook de lichtgevoeligheid van de sensor. Dit betekent dat een foto met ISO 800 twee keer zo gevoelig is als een foto met ISO 400, waardoor je minder licht nodig hebt voor een correcte belichting.

De invloed van ISO op ruis

Hoewel een hogere ISO-waarde handig is bij weinig licht, brengt zo’n aanpassing ook een belangrijk nadeel met zich mee: ruis. Digitale ruis verschijnt als ongewenste korreligheid en kleurverstoringen in een afbeelding, vooral in schaduwen en donkere gebieden. Moderne camera’s hebben gelukkig wel ruisonderdrukkingstechnologieën aan boord die helpen bij het minimaliseren van dit effect.

Wanneer gebruik je welke ISO-Waarde?

ISO 100 – 400 (Lage ISO)

• Ideaal voor goed verlichte omgevingen, zoals buiten op een zonnige dag.
• Levert de hoogste beeldkwaliteit met minimale ruis.
• Best voor: landschapsfotografie, portretfotografie, straatfotografie, wildlife

ISO 800 – 3200 (Middelhoge ISO)

• Geschikt voor situaties met minder licht, zoals een sporthal of tijdens zonsondergang.
• Zorgt bij de meeste moderne camera’s nog steeds voor scherpe beelden.
• Best voor: evenementenfotografie, huwelijksfotografie

ISO 3200 en Hoger (Hoge ISO)

• Wordt vaak gebruikt bij nachtfotografie of binnenshuis bij zeer weinig licht.
• Veroorzaakt snel heel veel ruis
• Best voor: concertfotografie, nachtfotografie, astrofotografie

Hoe stel je ISO in op je camera?

Het instellen van ISO op een camera hangt af van het merk en model, maar over het algemeen kun je ISO met volgende instellingen aanpassen:

1. Handmatige modus (M) of semi-automatische modus (Aperture Priority/A of Shutter Priority/S): Zoek naar de ISO-knop op je camera of ga naar het menu-instellingen om de ISO-waarde handmatig te wijzigen.
2. Auto ISO: Veel camera’s hebben een Auto ISO-optie, waarbij de camera automatisch de ISO aanpast op basis van de lichtomstandigheden. Dit is handig bij snel veranderende situaties. Vaak kan je ook een maximale ISO-grens instellen om ruis enigszins te beperken.
3. Quick Menu of Fn-knop: Bij sommige camera’s kun je ISO snel aanpassen via een snelmenu of een programmeerbare functieknop.

Ruis verminderen met nabewerking

Een hoge ISO zorgt dus voor ruis, maar gelukkige hebben nabewerkingsprogramma’s handige tools om deze te verminderen.

• In Lightroom kan je ruis verminderen via het paneel Detail > Ruisreductie. Verhoog de Luminantie om korrel te verminderen zonder details te verliezen.
• In Photoshop kan je de Filter > Ruis verminderen-functie gebruiken om kleur- en luminantieruis te corrigeren.

De verhouding tussen ISO, diafragma en sluitertijd

ISO werkt altijd samen met diafragma en sluitertijd, ook wel bekend als de belichtingsdriehoek. Het diafragma bepaalt hoeveel licht de sensor binnenkrijgt, sluitertijd heeft invloed op hoe lang de sensor wordt blootgesteld aan licht, en ISO beïnvloedt de lichtgevoeligheid van de sensor. De balans vinden tussen deze drie instellingen is essentieel voor een goed belichte foto.

Tips voor het instellen van ISO

1. Houd de ISO zo laag mogelijk: Dit zorgt voor de beste beeldkwaliteit met minimale ruis.
2. Gebruik een statief: Vooral bij landschapsfotografie helpt dit om langere sluitertijden mogelijk te maken zonder bewegingsonscherpte.
3. Maak gebruik van ruisreductie-instellingen: De meeste camera’s en bewerkingsprogramma’s hebben opties om digitale ruis te verminderen.
4. Vind de maximale bruikbare ISO van je camera: Elke camera presteert anders bij hoge ISO-waarden, dus experimenteer met je instellingen om te ontdekken wat je maximale bruikbare ISO is.
5. Gebruik Auto ISO (met een limiet): Auto ISO is een handige instelling, maar je camera vindt het niet erg om een ISO van 12.800 te gebruiken. Vermijd dit door een limiet van bijvoorbeeld 3200 ISO in te stellen. Is dit te weinig, dan begint de ISO waarde in de zoeker meestal te knipperen.