Lightroom Classic PVDE


Op de hoogte blijven van onze nieuwste artikelen?

Schrijf je dan in voor onze nieuwsbrief en ontvang elke week onze beste artikelen in je mailbox.


Eind oktober pakte Adobe uit met een nieuwe update voor het Lightroom eco-systeem. De belangrijkste nieuwigheid daarin was het Color Grading Panel (Kleurverlopen toepassen). Maar wist je dat er in totaal minstens tien manieren zijn waarop je in Lightroom globaal of lokaal kleuren kan beïnvloeden? Shoot overloopt ze met je in dit artikel.

Het nieuwe paneel Color Grading (Kleurverlopen toepassen) in actie. Ik kende de schaduwen een blauwe tint toe, de middentonen een geelgroene tint en de hooglichten een oranje tint. Door het verhoogde kleurcontrast komt de klemtoon meer op het onderwerp te liggen. Door de helderheid van de schaduwpartijen te verlagen en die van de lichtere tinten op te trekken, accentueerde ik het onderwerp nog meer.

1. Profielen

Een eerste keuze die de kleurweergave in je foto’s bepaalt, begint nog voor je maar iets aan de schuifregelaars zelf verandert. Via het Browse Profiles venster (‘Door profielen bladeren’) dat je in Lightroom Classic verkrijgt wanneer je in het Standaard paneel op het icoontje met de vier rechthoekjes klikt, heb je de keuze uit drie soorten profielen. Er zijn Adobe-profielen, de Camera Matching Profiles en de Creative Profiles. Die kunnen alle drie de kleurweergave in je foto veranderen. Waar de derde categorie eerder de bedoeling heeft om creatieve kleuraanpassingen door te voeren, is het doel van de tweede categorie net dat ze de kleur- en contrastweergave van je foto’s beter laten aansluiten bij de weergave die je op het LCD-schermpje of in de zoeker van je camera zag, op het moment dat je de foto maakte.

Een verkoper van es roti (een ijsje op een boterham, een lokale delicatesse) in Bali. Links: de originele foto. Midden: Levendigheid op +100, Verzadiging op 0. Rechts: Verzadiging op 0 en Levendigheid op +100. Bemerk hoe in beide gevallen de kleuren gevoelig aangezet worden, maar de optie Levendigheid iets terughoudender is voor huidtinten.

2. Witbalans

Heb je al gemerkt hoe hetzelfde witte voorwerp er naargelang het soort licht en de instelling van je camera anders kan uitzien? Soms slaat het geliger uit, soms blauwer, soms groener. Met de witbalans instelling op je camera kan je ervoor zorgen dat wit – en bijgevolg ook de andere kleuren in de foto – ‘neutraal’ weergegeven wordt. Indien je in RAW fotografeerde, kan je die aanpassing nog achteraf doen. In Lightrooms Standaard-paneel vind je namelijk de witbalans-regelaars. Je kan klikken met het pipet, de schuifregelaars zelf aanpassen of een van de voorinstellingen kiezen uit de vervolgkeuzelijst. Die laatste zal je enkel zien bij RAW-foto’s.

Linksboven: de foto met de automatische witbalans van de camera. Gezellig warm maar met een beetje een groenige schijn. Rechtsboven: de ‘gecorrigeerde’ foto door met het pipetje te klikken op een van de witte kerstballen. De foto heeft nu misschien wel technisch de correcte witbalans, maar ziet er wat ongezellig uit. Onder: een manueel ingestelde witbalans maakt het beeld terug wat warmer en vermindert de groene schijn.

3. Levendigheid en verzadiging

In het Standaard-paneel vinden we nog twee regelaars om de kleurweergave in je foto aan te passen: Verzadiging en Levendigheid. Schuif je de eerste naar links, dan verminder je de intensiteit van de kleuren, tot je bij een waarde van -100 op een zwart-witfoto uitkomt. Positieve waardes versterken net de kleuren.

Het ‘probleem’ van de Verzadigings-schuiver is dat hij alle kleuren evenveel benadrukt, wat bij foto’s met mensen al snel onnatuurlijk overkomt. Dat is het voordeel van de regelaar Levendigheid. Positieve waardes daarvan versterken ook de kleuren, maar doen dat wat minder voor de huidtinten. Heb je dus een foto van je spelende kinderen in een ballenbad waarvan je de kleuren wat meer wilt laten knallen? Gebruik dan eerder Levendigheid dan verzadiging!

4. R-, G- en B-curves

Lightrooms kleurtintcurve bestaat in twee versies, de zogenaamde ‘parametrische’ curve en de ‘puntcurve’. Die laatste zat vroeger wat weggestopt in de interface maar is nu een beetje zichtbaarder geworden. De puntcurve laat je toe om op de individuele kleurkanalen van een foto in te grijpen en zo de kleurweergave aan te passen.

Wil je de schaduwen wat blauwer? Trek dan de linker onderkant van de blauwe curve wat naar boven. Door de curve voor een bepaalde helderheidswaarde naar beneden te trekken voeg je geel, het complement van blauw, aan die zone toe. Op dezelfde manier kan je rood of groen toevoegen door de rode of de groene curve naar boven te trekken. Trek je ze naar beneden, dan voeg je respectievelijk cyaan en magenta toe!

De kleurtintcurve wordt vooral gebruikt voor geavanceerde kleurcorrecties maar kan ook voor creatieve doeleinden ingezet worden, al is het nieuwe Color Grading paneel (zie verder) veel intuïtiever en krachtiger!

Met de R, G en B kanalen in de kleurtintcurve kan je preciese kleurcorrecties doen of net doelbewust creatieve kleureffecten opzoeken. Een nadeel is wel dat je geen controle hebt over de verzadiging. Dat probleem wordt opgelost in het nieuwe Color Grading Paneel.

5. HSL/KVL-paneel

Het HSL-paneel is een van mijn favoriete panelen in Lightroom, omdat het toelaat heel gericht op de drie componenten van kleur in te werken. Het gaat dan om de Hue (Kleurtoon), de Saturation (Verzadiging) en de Luminance (Luminantie). Met andere woorden, met de regelaars in dit paneel grijp je respectievelijk in op de kleur zelf, op de hoeveelheid en de helderheid ervan.

Wanneer ik een deel van een foto wil veranderen, kijk ik altijd eerst of ik met dit paneel de klus niet geklaard krijg. Wil je de lucht in een foto donkerder maken? Je eerste reactie zou misschien zijn om een verloopfilter te gebruiken, maar door de blauwe schuiver in de Luminantie-afdeling van het HSL-paneel naar links te schuiven, bereik je hetzelfde effect veel sneller. Wil je de gezichten in een foto snel wat lichter maken en tegelijk wat minder verzadigd? Schuif dan de Luminantie van de Oranje-regelaar naar rechts en de Verzadigingsregelaar naar links. Makkelijker dan met een penseel te gaan schilderen!

Dit paneel heeft slechts één nadeel. Heb je in de voorbeelden van hierboven nog andere delen van je foto die blauw of oranje zijn, dan worden die mee aangepast! Voor specifieke lokale correcties heb je nu echter sedert kort ook de nieuwe lokale HSL-aanpassingen (zie punt negen).

6. Kalibratie-paneel

Helemaal onderaan de panelen in Lightroom Classics Ontwikkelmodule vind je het Kalibratiepaneel. Dit heel specialistische paneel is weinig intuïtief en wordt door gevorderde Lightroomgebruikers soms gebruikt om de kleurweergave van verschillende camera’s (of verschillende exemplaren van dezelfde camera) op elkaar af te stemmen. Maar je kan er ook onverwachte creatieve effecten mee bereiken. Zelf gebruik ik het soms zelfs in zwart-witconversies. Door te experimenteren met de Primair Blauw-regelaars kan je blauwe luchten bijna inktzwart maken!

7. Lokale Witbalans-aanpassingen en Lokale Verzadiging

Behalve bovengenoemde globale witbalans-aanpassingen, kan je ook lokaal de witbalans aanpassen met het verloopfilter, het radiaal filter of het aanpassingspenseel. Dat kan handig zijn wanneer je bijvoorbeeld flitslicht gebruikte in een ruimte die verder met warm gloeilamplicht belicht werd. Je onderwerp zal dan te koel zijn in vergelijking met de achtergrond. Door lokaal met een warmere witbalans te schilderen over je onderwerp, kan je dat euvel verhelpen. Al is het wellicht handiger om de volgende keer gewoon een oranje filter op je flitser te bevestigen!

Ook verzadiging kan je lokaal aanpassen wanneer de tools in het globale HSL-paneel niet volstaan. Een populaire, zij het lichtjes belegen toepassing bestaat er in om met een penseel ingesteld op Verzadiging -100 over delen van je foto te schilderen. Die maak je zo zwart-wit, terwijl je andere in kleur laat. Maar ook door bijvoorbeeld de verzadiging van de achtergrond in een portretfoto iets te verlagen en het onderwerp op peil te houden, kan je meer de klemtoon leggen op dat laatste.

8. Kleur toevoegen

Helemaal onderaan de lokale aanpassingen vinden we een optie die al sinds mensenheugenis in Lightroom zit: Kleur. Wanneer je op het kleurselectievakje (het ziet er uit als een wit vakje met een X erin) klikt, kan je een kleur kiezen en met die kleur dan schilderen. Hoewel je hier geen extreme veranderingen mee kan bereiken – daarvoor moet je in de volgende paragraaf zijn – kan het soms leuke effecten geven. Zo kan je er de kleur van ogen mee aanpassen of zoals ik deed in de foto van de kamelenherder, een brandende autolamp simuleren.

De koplampen in dit busje brandden eigenlijk niet tijdens de opname. Ik voegde ze toe via een Radiaal filter met een oranje-gele kleurdekking.

9. Lokale HSL-aanpassingen

In een van de vorige Lightroom updates voegde Adobe lokale HSL-correcties toe. Het is te zeggen: verzadiging en luminantie kon je al jaren lokaal controleren, maar nieuw was de lokale aanpassing van de kleurtint. Gekoppeld met Lightroom’s handige kleurbereikmaskers (zie Shoot 59), kan je nu heel makkelijk lokaal kleuren aanpassen.

Door een combinatie van de in juni 2020 geïntroduceerde lokale kleurtoonaanpassingen en de kleurbereikmaskers kan je nu in Lightroom snel behoorlijk geavanceerde kleuraanpassingen doen, al ben je voor het echte precisiewerk nog altijd beter af in Photoshop.

10. Het nieuwe Kleurverlopen toepassen (Color Grading) paneel

Tot vóór de nieuwe Lightroom 10 zou het laatste kleuraanpassingsgereedschap in dit rijtje het Split Toning (Gesplitste tinten) paneel geweest zijn. Maar … wie de update al gedaan heeft, zal merken dat dit paneel verdwenen is en vervangen door het nieuwe Kleurverlopen toepassen. Geen paniek overigens, afbeeldingen waarop je vroeger split-toning-effecten op toegepast had, worden in dit nieuwe paneel op precies dezelfde manier weergegeven. Het is dus achterwaarts compatibel en het opent tegelijkertijd een hele nieuwe wereld van creatieve kleurmogelijkheden.

Daar waar je in het paneel Split Toning een aparte kleurtint kon toevoegen aan de schaduwen en de hooglichten van je foto’s, voegt het paneel Color Grading een derde zone toe: de middentonen. Verder introduceert het ook een extra schuiver: Overvloeien (Blend). Wie vertrouwd is met filmbewerkingssoftware zoals Da Vinci Resolve of Adobe’s eigen Première Pro, zal de nieuwe interface met de drie kleurenwielen appreciëren. Zo niet, dan ziet het paneel er misschien wat overweldigend uit. Toch is het eigenlijk heel intuïtief in gebruik.

Met het cirkeltje in elk van de drie kleurenwielen regel je de tint en de verzadiging. Dichter bij de omtrek van de cirkel is meer verzadigd, dichter bij het centrum is minder verzadigd. Het cirkeltje op de omtrek laat je de tint veranderen zonder de ingestelde verzadiging te verliezen. Met de schuifregelaar onder het kleurenwiel kan je de helderheid van de corresponderende zone (schaduwen, middentonen of hooglichten in) aanpassen. Als je dubbelklikt op de schuifregelaar in het wiel, wordt deze teruggezet naar de neutrale, standaardpositie. Dat betekent dat die specifieke helderheidszone onaangetast blijft.

Om goed te begrijpen wat het paneel precies doet, is het handig om even een theoretisch voorbeeld erbij te halen: een grijstrap. In het voorbeeld in de schermafdruk sleepte ik de schaduwen naar blauw, de middentonen naar groen en de hooglichten naar oranje. Je ziet dat elke helderheidszone in de grijstrap zijn eigen kleurtint aangemeten krijgt. Om het effect van de Overvloeien-regelaar duidelijk te maken, zette ik deze in de linkse versie op het minimum, in de rechtse op het maximum. Bij lagere waardes voor Overvloeien gaat de overgang van het ene naar het andere kleur vrij snel, maar nooit helemaal abrupt. Bij hogere waardes (rechts), gebeurt de overgang nog vloeiender: de overgang tussen de kleuren vindt plaats over een groter bereik van grijstinten. Er is geen goede of foute instelling voor deze regelaar. Experimenteren is de boodschap!

De balansschuifregelaar was al aanwezig in het paneel Split Toning en doet hier in feite hetzelfde werk. Door hem naar links te slepen, wordt meer van de afbeelding blauw omdat het meer gewicht aan de schaduwen geeft.

Het nieuwe paneel maakt heel sprekende, filmische nabewerkingen mogelijk waarbij je volop op kleurcontrast kan mikken. Wanneer je op het laatste icoontje in het paneel klikt, open je de optie Globaal. Daarmee kan je het eindresultaat van je drie kleurenwielen nog eens één specifieke richting uitduwen. Handig wanneer je bijvoorbeeld achteraf denkt dat je alles toch graag wat warmer of koeler zou hebben. In plaats van de drie kleurenwielen apart aan te passen, gebruik je dan gewoon het wiel Globaal.

Het verschil tussen de overvloeien-regelaar op 0 (links) en op 100 (rechts) is subtiel maar reëel: hogere waardes spreiden de overgang tussen de verschillende kleuren over meer helderheidsniveaus


Wil je beter leren fotograferen?

Neem dan een abonnement op Shoot Magazine (8x per jaar).

Shoot is hét fotografiemagazine voor en door enthousiaste fotografen. In Shoot vind je de beste tips en trucs, workshops en cursussen voor geslaagde foto’s, de knapste fotoplekjes in België, de helderste uitleg over fotografietechnieken, tests van nieuwe camera’s, lenzen en meer, plus foto’s van de beste Belgische fotografen.


LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in