f/5.3, 1/50, ISO 200, 180 mm (polarisatiefilter)

In Zuid-Oost-Vlaanderen, in het midden van de Vlaamse Ardennen, ligt het Brakelbos. Elk voorjaar geven wilde narcissen, bosanemonen en salomonszegels er kleur aan de kale bosbodem. Maar het bloementapijt van wilde hyacinten verspreid tussen de statige stammen spreekt wellicht nog het meest tot de verbeelding. Ga mee op ontdekking door de ongelooflijke bloemenpracht in dit weelderige bos.

In het hartje van de Vlaamse Ardennen, op de flanken van de Rhodesberg, vinden we het Brakelbos. Het is een prachtig bosgebied van ruim vijftig hectare groot vlakbij de taalgrens in de gemeente Brakel. Het reliëfrijke domeinbos bestaat hoofdzakelijk uit loofbomen en maakt deel uit van de Natura 2000-gebieden. Het gaat naadloos over in het Pottelbergbos in Vloesberg. In de middeleeuwen behoorde het Brakelbos tot een uitgestrekte bossengordel die de getuigenheuvels van de Vlaamse Ardennen bedekten. Ze maakten deel uit van het Kolenwoud, een oerbos dat het midden van België bedekte. Door de ontginning van bosgebieden raakte het oerbos echter versnipperd. Wat nu rest zijn de overblijfselen van een bijna ondoordringbaar woud ten tijde van Julius Caesar. In de eerste en tweede wereldoorlog werd de natuur er ernstig aangetast, waarna het bos weer in ere hersteld werd met de aanplanting van hoofdzakelijk beuken.

Het Brakelbos staat vooral bekend voor haar tapijt van wilde hyacinten. f/4.5, 1/200, ISO 100, 105 mm

In deze parel van de Vlaamse Ardennen valt het hele jaar door wat te beleven, maar het bos is waarschijnlijk vooral bekend door haar voorjaarsbloeiers. Elke lente kleurt een deel van het gebied paars met een tapijt van wilde hyacinten. Wie de drukte in het Hallerbos wil vermijden, vindt hier een mooi en rustiger alternatief.

Hou het beeld rustig

 We starten onze verkenningstocht bij een kleine parking op het einde van de Brakelbosstraat. Vanaf het infobord volgen we het Bosmuizenpad in zuidwestelijke richting. Op de website van het Agentschap Natuur & Bos, dat het Brakelbos beheert, kan je een kaartje downloaden via https://bit.ly/3vLAwgh waarmee je je kunt oriënteren. Het pad klimt meteen richting de hoogstgelegen delen van het bos en brengt je na ongeveer vijfhonderd meter bij de plek waar je de meeste boshyacinten vindt. Ze bloeien er meestal tussen half april en begin mei. Deze locatie kan je ook bereiken vanuit D’Hoppe (Vloesberg). Parkeren doe je in de buurt van Brasserie D’Hoppe en ‘t Barakske. Je volgt vanaf daar opnieuw het Bosmuizenpad en daalt zo’n vierhonderd meter af tot een paars tapijt je verwelkomt.

Let erop dat de stammen mooi verspreid worden over het ganse beeld en niet te veel met elkaar overlappen. f/5, 1/125, ISO 160, 165 mm

Ondanks de prachtige aanblik blijft het lastig om een bos mooi en overzichtelijk in beeld te brengen. Je ogen worden eigenlijk bedot en meteen aangetrokken door de prachtige kleuren. Ze zien zelden de chaos die in een bos vaak heerst. De camera ziet echter alles: wat in je hoofd een prachtig plaatje leek, blijkt plots een rommelig geheel. Om het beeld rustig en overzichtelijk te houden, fotografeer je best met een grotere brandpuntsafstand. Je gebruikt dus zelden een groothoek, want die laat te veel van de omgeving zien waardoor het beeld chaotisch wordt en de bloemen verdwijnen in de verte. Een standaardlens of lichte telelens is beter geschikt om dit soort omgevingen in beeld te brengen. Ga op zoek naar plekjes waar je een goed zicht krijgt over de vallei en waar het bloementapijt het dikst is. Zoom in op het boslandschap, want zo vermijd je niet alleen storende elementen, je trekt de bloemen ook dichter op elkaar waardoor de paarse kleuren beter uitkomen. Neem bij voorkeur een lager standpunt in want ook dat laat het bloementapijt meer spreken.

Let erop dat de boomstammen mooi verspreid zijn over het ganse beeld, zodat de foto in evenwicht blijft. Vermijd dus dat alle bomen aan de ene kant van de foto komen te staan, want dan creëer je een onbalans. Ga op zoek naar een prominente boomstam of een varen om op te focussen. Zo grijp je meteen ook de blik van de kijker.

Fotografeer met beperkte scherptediepte

Landschappen fotograferen doe je doorgaans met een hoger diafragma (bv. f/11) en dus meer scherptediepte, maar in bossen kan je hierop een uitzondering maken. Je kunt de drukte in het beeld verder minimaliseren door te fotograferen met beperkte scherptediepte (bv. f/5.6) en te focussen op een prominente boomstam in de voorgrond. Hierdoor wordt de achtergrond minder scherp afgebeeld, wat het beeld rustiger maakt. Je laat zo ook wat aan de verbeelding van de kijker over.

Duik tussen de bloemen om een onscherp paars kader te creëren. Het beeld krijgt meer sfeer en storende elementen worden verborgen. f/5, 1/40, ISO 200, 165 mm

Door de beperkte scherptediepte worden de bomen in de achtergrond als vage schimmen weergegeven: dat geeft het beeld een sprookjesachtig karakter. Bovendien zorgt de grotere diafragmaopening ervoor dat de sluitertijd korter blijft, wat de scherpte met een telelens ten goede komt – zeker tijdens de eerste uurtjes van de dag wanneer het licht beperkt is.

Vermijd trillingen wanneer je met een telelens fotografeert. De grotere brandpuntsafstand maakt dergelijke lenzen gevoeliger voor bewegingsonscherpte. Een statief, afstandsbediening en spiegelopklappen zijn absoluut geen overbodige luxe. Bovendien kan je best de ISO wat hoger zetten, zodat je zeker bent dat je scherpe beelden zult afleveren.

Ga tussen de bloemen liggen

Om het beeld nog wat dromeriger te maken, kan je tussen de bloemen duiken. Door bewust met de lens door de hyacinten heen te fotograferen kan je een paars onscherp kader creëren, zodat het lijkt alsof de bomen uit een purperen mist opduiken. Uiteraard kan je dit effect enkel bereiken met een grotere brandpuntsafstand (bv.100 – 200mm) en beperkte scherptediepte (bv. f/2.8 – f/5.6). Deze techniek kan je bovendien toepassen om bepaalde storende elementen te verbergen. Ze worden immers ‘vervaagd’ of verborgen door de onscherpe bloemen in de voorgrond.

Fotografeer met beperkte scherptediepte zodat de bloemen alle aandacht krijgen en de achtergrond rustig blijft. f/3.3, 1/200, ISO 100, 105 mm

Opgelet wanneer je tussen de bloemen wilt gaan liggen: het is niet de bedoeling dat je deze prachtige flora beschadigt. Fotografeer dus steeds vanaf het wandelpad. Er zijn plaatsen genoeg waar de bloemen tot aan de rand komen. Het natuurwonder trekt elk jaar vele bezoekers, maar niet iedereen neemt het even nauw met de regeltjes en veel wandelaars gaan soms te midden van de bloemen staan voor de perfecte Instagramfoto. Hyacinten zijn bolgewassen: wanneer de bloemen vertrappeld worden kan er geen bol meer aangemaakt worden en komt de plant het volgende jaar niet meer terug. Bovendien maakt de vertrappelde grond het lastiger voor de andere bloemen om met hun wortels door te dringen tot in de grond. Fotografeer dus altijd met respect voor de omgeving.

De juiste sfeer

Om dit prachtige tafereel optimaal in beeld te brengen, ben je best vroeg uit de veren. Het paarse tapijt toont zich immers op haar mooist wanneer de laagstaande zon lange schaduwen werpt over de purperen zee. Op dat moment ontstaat een prachtig contrast van allerlei paarse tinten in combinatie met de eerste frisgroene beukenblaadjes.

Hangt er ook wat mist of nevel in het bos? Dan is het pas echt feest, want dan ontstaan prachtige zonneharpen. Omdat je in tegenlicht fotografeert, is het contrast heel hoog. Grijsverloopfilters kan je in een bos niet toepassen. Ze zouden immers de boomstammen aan de bovenkant nog veel donkerder maken. Je enige optie is dus om meerdere beelden te maken met verschillende belichting en die achteraf samen te voegen tot een HDR. Maak hiervoor in het veld gebruik van bracketing en maak telkens negen foto’s met 0,7 stops verschil. Je hebt uiteraard niet altijd negen beelden nodig om het volledige contrastbereik te overbruggen, maar zo ben je tenminste zeker dat je over voldoende foto’s beschikt om het HDR- beeld samen te stellen. Je kunt achteraf nog steeds beslissen om enkele foto’s uit de bracketing reeks weg te laten.

Als het licht eenmaal te fel wordt om tegenlichtopnames te maken, dan plaats je de zon best achter een boomstam. Op die manier verberg je het felste deel van het licht en kan je ook later op de ochtend nog tegen het licht in fotograferen. Je hoeft de zon trouwens niet altijd in de foto te betrekken om tegenlicht te creëren. Ook het licht dat speelt door het frisgroene gebladerte geeft extra sfeer aan het beeld.

Andere voorjaarsbloeiers

We zetten nu stilaan onze tocht door het bos verder, want wilde hyacinten zijn niet de enige voorjaarsbloeiers die je in het Brakelbos tegenkomt. Wat vroeger in het jaar, vanaf half maart, bloeit hier op een aantal plekken ook speenkruid en bosanemoon. Bosanemonen groeien verspreid over het bos, maar echte aaneengesloten tapijten zoals bijvoorbeeld in het Burreken (vlakbij het Brakelbos), vind je er niet. Je zult dus vooral aangewezen zijn op macrofotografie van dit populaire onderwerp. Ook speenkruid dat ongeveer op hetzelfde moment bloeit, vind je hier en daar in het bos, vooral in de nattere delen langs de Sassegembeek.

Je kunt deze typische voorjaarsbloeiers best fotograferen met beperkte scherptediepte, zodat de achtergrond rustig blijft en de bloemen alle aandacht krijgen. Omdat het nu al wat later op de ochtend is, kan je beter onderwerpen opzoeken die nog in de schaduw staan, anders dreigen de bloemblaadjes voor uitbranding te zorgen. De witte en gele bloemblaadjes veroorzaken namelijk snel overbelichting in het felle zonlicht. Vind je nergens een geschikt onderwerp in de schaduw, gebruik dan je eigen lichaam of plaats een flitsparapluutje om de bloemen af te schermen. Op dat moment ontstaat bovendien een prachtig kleurcontrast tussen het onderwerp dat zich in de schaduw bevindt en de achtergrond die volop belicht wordt.

Net zoals je eerder met de telelens doorheen de hyacinten fotografeerde om een onscherpe voorgrond te creëren, kan je nu met de macrolens van deze techniek gebruik maken om het onderwerp te omkaderen. Je neemt dus wat onscherpe bloemen of bladeren mee in de voorgrond om het beeld een dromerige sfeer te geven. Let erop dat deze onscherpte niet te veel overlapt met het onderwerp zelf. Je zult de camera dus héél nauwkeurig moeten positioneren.

Speur naar insecten tussen de bloemen om het beeld iets extra te geven. Fotografeer ze niet beeldvullend zodat ruimte overblijft voor de kleurrijke bloemenpracht. f/5, 1/320, ISO 250, 105 mm

De eerste bloemen trekken uiteraard ook allerlei insecten aan. Speur dus tussen de flora naar wantsen, spinnen of lieveheersbeestjes om het beeld iets extra te geven. Breng ze niet altijd beeldvullend in beeld, maar laat wat ruimte voor de omgeving. Zo kan je de kleurrijke bloemenpracht opnemen in de foto en geef je de kijker bovendien een zicht op de leefomgeving van de diertjes.

Kikkers & padden

Ter hoogte van het Livinakruis is er een kleine poel die na een natte winter in het voorjaar barst van de kikkers en padden. Jammer genoeg wordt ons klimaat steeds droger, waardoor de aantallen de laatste jaren flink afgenomen zijn. In sommige jaren staat de poel zelf helemaal droog. Als je het geluk hebt dat de winter en het voorjaar vrij nat zijn geweest, dan kan je hier naar hartenlust amfibieën fotograferen. Van zodra je echter dichterbij komt, duiken ze onder het wateroppervlak. Je kunt dus best rustig postvatten langs het water en wachten tot hun kopjes weer een voor een boven het water verschijnen. Neem een zo laag mogelijk standpunt in zodat je op ooghoogte van de diertjes komt te zitten. Zo maak je de meest intieme portretten.

Neem een laag standpunt in zodat je op ooghoogte van het onderwerp komt te zitten en fotografeer hun kopjes reflecterend in het water. f/2.8, 1/125, ISO 200, 150 mm

Omdat deze poel vrij beschut ligt voor de wind is het wateroppervlak bijna altijd rimpelloos. Je kunt de kikkers en padden dus vaak fotograferen terwijl hun kopjes reflecteren in het water. Bovendien zit de poel soms helemaal vol kikkerdril en dat zorgt dan weer voor prachtige kleurreflecties en -contrasten. De door de zon belichte bomen in de omgeving reflecteren in het water en creëren een kleurrijk palet van bruinrode tinten. Deze warme tinten contrasteren prachtig met de koele blauwe kleuren van de kikkerdril zodat een fraai kleurpalet ontstaat. Fotografeer opnieuw met beperkte scherptediepte en focus op de ogen van het onderwerp. Zo blijft de voor- en achtergrond rustig en krijgt de kikker opnieuw alle aandacht.

Ga op zoek naar kleurrijke reflecties en contrasten in het water. f/2.8, 1/500, ISO 400, 150 mm

Heide in het bos

Centraal in het bos kun je eind augustus ook genieten van een bloeiende heide. Ze is er gekomen nadat gerichte kappingen en dunningen ervoor gezorgd hebben dat er meer licht in het bos kon doordringen. Zo krijgen soorten die een open landschap nodig hebben meer ruimte en krijgt de biodiversiteit een boost. Want in tegenstelling tot wat sommigen denken is natuur meer dan alleen maar bos. Deze stukjes heide herbergen een rijke fauna en flora en je vindt er dan ook heel wat dag- en nachtvlinders, maar ook voor de streek zeldzamere soorten zoals de levendbarende hagedis en hazelworm.

Ga op je rug liggen en fotografeer het bos in kikvorsperspectief. f/2.8, 1/250, ISO 400, 32 mm

Roodbruin kleurenpalet

Het Brakelbos is uiteraard niet alleen interessant in het voorjaar en de zomer. Ook in de herfst kom je er als landschaps- of macrofotograaf zeker aan je trekken. Aangezien het grootste deel van het bos uit beuk bestaat, kan je hier in het najaar genieten van een prachtig roodbruin kleurenpalet. De piek van de herfst valt meestal begin november en is vaak van korte duur, maar ook de periode voor en na deze piek zijn bijzonder fotogeniek. In het bos zijn de bomen dan nagenoeg kaal en de grond ligt bezaaid met herfstbladeren. De donkere kale stammen contrasteren op dat moment mooi met de kleurrijke bodem.

De mooiste beelden maak je bij dichte mist, omdat veel van de chaos in het bos op dat moment verborgen wordt. f/13, 1/5, ISO 200, 73 mm

Maar je kunt het bos ook op een andere manier in beeld brengen. Door op de grond te gaan liggen en het bos te fotograferen in kikvorsperspectief bijvoorbeeld. Ga op zoek naar abstracte beelden in het bladerdek of ga onder een tak met herfstbladeren gaan liggen en fotografeer met héél weinig scherptediepte (bv. f/2.8) zodat de blaadjes in de voorgrond mooi onscherp worden. Fotograferen met een statief is in deze gevallen meestal niet mogelijk, dus je kunt beter uit de hand werken. Stel eerst de ISO wat hoger in, zodat de sluitertijd korter wordt en je zeker bent dat de foto’s scherp zullen zijn. De mooiste beelden maak je ongetwijfeld bij dichte mist en die is op de hoogste toppen van de Vlaamse Ardennen in de herfst niet eens zo zeldzaam. Omwille van de hogere ligging zit de regio regelmatig in de lage bewolking. Het bos wordt op dat moment in een laagje mysterie gehuld en het vinden van composities wordt een stuk eenvoudiger omdat veel van de drukte en de chaos in het bos verborgen blijft. Bovendien zorgt het zachte diffuse licht ervoor dat de kleuren en herfsttinten optimaal tot hun recht komen.

De details zijn geen details

Je hoeft in de herfst uiteraard niet alleen landschappen te fotograferen. Een afgevallen blad bedekt met dauwdruppels of de nerven van gebladerte in tegenlicht kunnen leuke foto’s opleveren. Ook zwammen komen in het Brakelbos veelvuldig voor. Ze schieten letterlijk als paddenstoelen uit de grond na enkele dagen met regen. Paddenstoelen fotograferen is echter niet zo eenvoudig. Om te beginnen ga je best op zoek naar een goed onderwerp. Niet alle paddenstoelen zullen immers mooie plaatjes opleveren. Kies een onderwerp dat er vers en ongeschonden uitziet en gemakkelijk te benaderen is. Een paddenstoel die laag bij de grond staat, verborgen tussen de wortels van een boom, zal je moeilijk in beeld kunnen brengen. Een exemplaar dat wat hoger staat op een boomstronk of een dode tak is toegankelijker en dus gemakkelijker vanuit verschil- lende posities te fotograferen. Bovendien heb je zo vaak minder snel last van storende elementen in de achtergrond, waardoor het beeld rustiger blijft.

Ga op zoek naar een goed onderwerp, niet alle paddenstoelen zullen mooie beelden opleveren. f/5.6, 1/20, ISO 400, 150 mm

Om het onderwerp volledig tot z’n recht te laten komen, ga je best op zoek naar een kleurrijke voor- of achtergrond. Lukt het niet meteen om die kleuren terug te vinden in de gekozen setting, dan kan je zelf enkele mooi gekleurde herfstblaadjes verzamelen en voor en achter de paddenstoel plaatsen. Vervolgens fotografeer je met erg weinig scherptediepte (bv. f/2.8) zodat de blaadjes onscherp worden en een prachtig kleurrijk bokeh rond het onderwerp vormen.

Fotografeer met zo weinig mogelijk scherptediepte, zodat er een prachtig bokeh rond het onderwerp komt. f/3.5, 1/10, ISO 100, 105 mm

Overvloed aan onderwerpen

Zoals je kunt lezen valt er in alle seizoenen van het jaar wel iets te beleven in het Brakelbos. Het mooiste moment is ongetwijfeld wanneer half april bepaalde delen van het bos gehuld worden in een paars kleedje van wilde hyacinten. Maar ook later op het jaar, wanneer de heide bloeit of de herfst zijn intrede doet, kom je in deze parel in de Vlaamse Ardennen geen onderwerpen te kort. 

Wilde hyacinten vind je op verschillende plaatsen in Vlaanderen, zoals in het Boelarebos in Geraardsbergen. f/11, 1/20, ISO 400, 24 mm (HDR van negen beelden)

Handmatige bracketing

Sommige toestellen laten slechts bracketing van drie of vijf shots toe. Dat is soms te weinig in situaties waar het contrast heel hoog is, zoals in een bos waar ’s morgens grote delen nog in de schaduw liggen. Als het aantal bracketing-shots beperkt is, kan je ook manueel aan bracketing doen door zelf de sluitertijd aan te passen en verschillende foto’s te maken.


Polarisatiefilter

Een polarisatiefilter komt altijd van pas wanneer je in het bos fotografeert om de lente- of herfstkleuren extra in de verf te zetten. Deze filter bevordert kleurcontrasten en reduceert reflecties. Zo kan je de reflecties van natte en vochtige bladeren wegwerken, waardoor de kleuren extra geaccentueerd worden.


Wilde hyacinten vind je ook in:

  • Het Muziekbos in de Muziekbosstraat op de top van de Kanarieberg in Louise-Marie (Ronse).
  • Het Kluisbos op de Kluisberg in Kluisbergen.
  • Op de flanken van de Bosberg in het Raspaillebos in Geraardsbergen.
  • In het Neigembos in de Neigembosstraat te Ninove.
  • In het Boelarebos, een bosgebied in Overboelare, ten zuiden van Geraardsbergen.
  • In het wereldbekende Hallerbos ten zuiden van onze hoofdstad. Nergens is het hyacintentapijt zo uitgestrekt, maar de duizenden bezoekers moet je er helaas bijnemen.
  • Op de flanken van de Kemmelberg langs de Kemmelbergweg in het Heuvelland

Advertentie



Wil je beter leren fotograferen?

Neem dan een abonnement op Shoot Magazine (8x per jaar).

Shoot is hét fotografiemagazine voor en door enthousiaste fotografen. In Shoot vind je de beste tips en trucs, workshops en cursussen voor geslaagde foto’s, de knapste fotoplekjes in België, de helderste uitleg over fotografietechnieken, tests van nieuwe camera’s, lenzen en meer, plus foto’s van de beste Belgische fotografen.


LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in