Zeehonden Edwin Giesbers
f/6.3, 1/500, ISO 1600, 400 mm De eerste weken hebben de pasgeboren grijze zeehond een prachtige witte vacht.

De eilanden van Helgoland zijn ideaal om de grijze zeehond te fotograferen. Ik maakte er zowel romantische, schattige als agressieve beelden. Lees hier hoe de foto’s tot stand kwamen.

In de Noordzee, op een afstand van ongeveer zeventig kilometer van de Duitse kust, ligt een eilandengroep van rode zandsteenrots: Helgoland. Het is bij natuurliefhebbers en natuurfotografen beroemd om z’n zeevogels en trekvogels. Vanaf het voorjaar in april zijn de kliffen druk bevolkt door zeekoeten, noordse stormvogels en natuurlijk de magnifieke jan-van-genten die er allemaal zij aan zij komen broeden. In het najaar komen vooral vogelaars naar het eiland vanwege de vogeltrek uit het noorden. Dagelijks zijn er dan namelijk bijzondere dwaalgasten te zien.

Zeehonden Edwin Giesbers
f/7.1, 1/1000, ISO 200, 465 mm (kleinbeeldequivalent) De interactie tussen een vrouwtje en mannetje is altijd leuk om te fotograferen.

In de winter gaan natuurfotografen via Cuxhaven per boot naar Helgoland voor een ander doel: de grijze zeehond. Deze leeft samen met de kleinere gewone zeehond op het onbewoonde zandeilandje Düne, dat op een kilometer van Helgoland ligt. In de gure winterwind van eind november tot januari worden hier de jongen van de grijze zeehonden geboren. De stoere pups hebben de eerste weken een dikke witte winterjas die ze goed tegen de kou beschermt. Alleen kunnen ze hiermee niet zwemmen. Pas na drie weken is de witte vacht vervangen door een grijze en kunnen de zeehondjes het water in. Deze periode van geboorte valt ook samen met gevechten tussen mannetjes en paringen. Volop mogelijkheden dus voor prachtige foto’s van de grijze zeehond.

Zeehonden Edwin Giesbers
f/7.1, 1/800, ISO 200, 540 mm (kleinbeeldequivalent) Zodra een zeehond wakker wordt, begint hij zich te krabben en te poetsen. Het lijkt dat hij dan de fotograaf even niet wilt zien.

Ruwe overtocht

Kun je in de zomer met een snelle catamaran in een uur naar Helgoland, in de wintermaanden gaat het wat trager met de ‘gewone’ boot. Die doet er ongeveer twee uur en twintig minuten over. Als de zee rustig is, is dat natuurlijk geen probleem. Maar juist in de winterperiode kan het onstuimig zijn. Dan komt het nog weleens voor dat de boot vanwege de ruwe zee niet vaart. Tijdens mijn reis was dat gelukkig niet het geval, al kreeg ik steeds meer bedenkingen over de tocht naarmate we langer op zee zaten. Hoge golven beukten namelijk met grote kracht tegen de boot. Een patrijspoort bij een tafeltje twee meter verderop had het ook zwaar en liet water door. Mensen begonnen steeds sipper te kijken en ik hoorde al gemompel over de Titanic. Personeel in stoere oranje jassen met grote waterpomptangen probeerde met vereende krachten de enorme schroef waarmee het water makende raam geklemd zat aan te draaien, terwijl steeds meer passagiers zeeziek werden. Ikzelf incluis!

Zeehonden Edwin Giesbers
f/5.6, 1/250, ISO 400, 600 mm (kleinbeeldequivalent) De zeehond heeft een formidabel gebit waarmee hij vis vangt.

Ik was dus bijzonder opgelucht toen ik eindelijk Lange Anna in zicht kreeg. Deze kenmerkende hoge rotspunt staat los van Helgoland en rijst fier omhoog vanuit de zee. Niet lang daarna voeren we de haven van Helgoland binnen en was ik maar wat blij voet aan wal te kunnen zetten. Moraal van het verhaal: houd de weersverwachting in de gaten. Neem vooral een pil tegen zeeziekte indien er ruwe zee wordt verwacht. En het is ook handig om enkele speciale spuugzakjes bij de hand te houden. Je weet immers maar nooit …

De grijze en gewone zeehonden

Op Düne komt zowel de grijze als de kleinere gewone zeehond voor. Beide soorten leven ook in het Nederlandse Waddengebied. Daar kan je sinds 1950 weer een kleine populatie grijze zeehonden aantreffen.

Zeehonden Edwin Giesbers
f/8.0, 1/250, ISO 200, 600 mm (kleinbeeldequivalent) Houd er bij close-ups rekening mee dat je AF-sensor om het oog van de zeehond is gericht.

Het mannetje van de gewone zeehond wordt maximaal 190 centimeter lang, terwijl het mannetje van de grijze zeehond een stuk groter wordt. Die kan wel 330 centimeter lang worden! Een belangrijk uiterlijk verschil tussen de gewone en grijze zeehond is het kopprofiel. Waar de gewone zeehond een ronde kop heeft, heeft die van de grijze zeehond een wat meer langwerpige en afgeplatte vorm.

Kleding

Een belangrijk aspect bij een bezoek aan Helgoland en Düne is de kleding. In het algemeen is het op Düne behoorlijk koud. De harde wind zorgt ervoor dat de gevoelstemperatuur behoorlijk lager ligt dan de gemeten buitentemperatuur. Uit ervaring kan ik zeggen dat het bij een flinke gure wind bij een paar graden boven nul op Düne kouder aanvoelt dan bij -35 graden in de winter in Noorwegen.

Zeehonden Edwin Giesbers
f/5.6, 1/1000, ISO 200, 375 mm (kleinbeeldequivalent) Als een soort van waterpruik wordt de zeehond omgeven door het water. Snelle sluitertijden zijn hierbij gewenst.

Het is echt belangrijk daar rekening mee te houden, want het is natuurlijk geen pretje als je een hele dag van de kou ligt te vernikkelen op het strand. Een goede winterse jas en dito broek en verschillende lagen kleding helpen al goed. Ook kun je nog een regenbroek over de broek aantrekken, want die houdt de wind goed tegen. Ook kan je er beter mee op een natte plek op het strand gaan zitten of liggen zonder direct doorweekt te worden. Een gevoerde muts met oorkleppen zorgt ervoor dat je hoofd goed warm blijft. Niet onbelangrijk, want een groot percentage van je lichaamswarmte gaat anders via je hoofd verloren. Er zijn speciale fotohandschoenen in de handel verkrijgbaar, waarbij je de duim en wijsvingertop kunt vrijmaken voor een betere bediening van je camera en objectief. Die zijn echt aan te raden voor een fototrip naar dit soort winterse gebieden.

Bescherming van apparatuur

De weersinvloeden op Düne kunnen voor prachtige momenten zorgen. Denk bijvoorbeeld aan dreigende onweersluchten met op de voorgrond een paar zeehonden op het strand. Of een regenboog boven de duinrand, prachtig! Maar ook de vrijwel altijd aanwezige wind kan het beeld interessant maken. Bijvoorbeeld als een zeehond op het strand ligt te slapen en helemaal bedolven raakt onder het zand.

Zeehonden Edwin Giesbers
f/5.6, 1/1250, ISO 200, 600 mm (kleinbeeldequivalent) Zeehonden zijn slim en nieuwsgierig. Ze veren vaak uit het water omhoog om de omgeving beter te kunnen observeren.

Vaak zie je bij harde wind het zand in lange strepen over het strand waaien. Ook dit kun je heel mooi in het beeld met een zeehond gebruiken. Om juist die waaiers van zand in beeld te ‘vangen’ kun je de zeehond wat minder prominent in beeld zetten. Daarmee laat je ruimte voor de effecten van het zand. Houd dan ook rekening met je standpunt en probeer die lijnen van het zand schuin door het beeld te laten lopen. Deze diagonale lijnen van het zand maken het beeld net wat spannender.

De keerzijde van al die prachtige weersinvloeden met regen, regenbogen en wind is natuurlijk wel dat het je kostbare apparatuur kan beschadigen. Met een regenhoes kun je je camera en objectief goed tegen regen beschermen. Maar het fijne stuifzand is toch een ander verhaal. En juist dat zand kan je apparatuur ruïneren als het gaat kruipen tussen de bewegende delen. Je loopt wat minder risico als je met de camera op statief op ooghoogte werkt. Maar zodra je laag over het strand gaat fotograferen voor een mooi standpunt, wordt het gevaarlijker. Als het waait, komt er dan zand op je apparatuur. Een oplossing is om je camera en objectief in een grote transparante zak te stoppen en met tape dicht te binden. Daarmee is de kans dat er zandkorrels bij je apparatuur komen een stuk kleiner.

Zeehonden Edwin Giesbers
f/5.6, 1/1600, ISO 250, 510 mm (kleinbeeldequivalent) Zand is schadelijk voor de camera maar de zeehonden hebben er geen last van.

Fotografeer je vanaf statief op ooghoogte om minder risico te lopen, ook dan moet je oppassen bij harde wind. Tijdens mijn bezoek dacht ik mijn statief voor een filmopname stevig genoeg te hebben neergezet. Totdat ik een harde knal hoorde … Mijn statief was omgevallen en mijn camera en objectief lagen op de grond. Het objectief was gelukkig onbeschadigd, maar met mijn camera ging het minder goed. Die deed niks meer. Gelukkig had ik echter nog een reservecamera. Dit euvel had ik waarschijnlijk kunnen voorkomen door de poten veel wijder te plaatsen dan de standaardpositie. Ook is het in zo’n situatie verstandig om een camerariem om je hals of pols te houden, voor het geval de hele combinatie toch omwaait.

Het is ook raadzaam om iedere avond bij thuiskomst alle apparatuur zorgvuldig te reinigen. Dat doe je eerst met een flinke kwast en blaaskwast om het zand te verwijderen. Daarna gebruik je een vochtige doek om de zoute aanslag van zeewater van je camera af te halen.

Apparatuur

Vanwege de dertig meter afstand tot de zeehonden die je dient aan te houden is een objectief van minimaal 400 mm zeker aan te raden. Met een 300mm met teleconverter kan je ook prima uit de voeten. Met een APS-C-formaat camera ben je dan in het voordeel vanwege de cropfactor. Met een fullframe sensor zou je daarmee in bepaalde omstandigheden een zeehond net te klein in beeld kunnen krijgen. Maar de meeste moderne camera’s hebben een overdaad een pixels, waardoor je prima achteraf op je pc nog een uitsnede kan maken. Sommige fotografen hebben daar wat moeite mee. Maar bedenk dat de eerste digitale spiegelreflexcamera’s maar 6 miljoen pixels (met 3000 pixels aan de langste zijde) hadden, en van die bestanden kon je toch echt ook prachtige flinke vergrotingen printen. Naast een flinke tele- of telezoomobjectief is het ook handig om een zoom met een korter bereik mee te nemen. Bijvoorbeeld een 24-85mm-objectief. Daarmee kun je weer betere overzichten van het landschap maken, uiteraard ook met een of meerdere zeehonden in beeld. Enkel prachtige beeldvullende foto’s van zeehonden zijn natuurlijk mooi, maar beter is het om die af te wisselen met beelden met de leefomgeving van de zeehond. Dergelijke beelden vertellen meer een verhaal en maken jouw zeehondenserie juist voor de kijker een stuk interessanter.

Zeehonden Edwin Giesbers
f/9.0, 1/400, ISO 400, 260 mm Bij het eerste licht kan er in de vloedlijn een prachtig lijnenspel ontstaan.

Een degelijk statief is een must, want de zeehonden zijn echte langslapers. Het kan dus lang duren voordat ze even de ogen openen voor een mooie foto. Je camera en objectief kun je bij het lange wachten op je statief laten staan. Als de zeehond wakker wordt, ben je toch meteen paraat. Een statief waarvan je de poten horizontaal kan spreiden is handig voor de laag-bij-de-grond-positie. Je krijgt daarmee een minder scherpe voor- en achtergrond, waardoor de zeehond nog mooier de focus krijgt. Als je camera geen opklapbaar schermpje heeft, is een hoekzoeker handig. Daarmee kun je iets comfortabeler door de zoeker kijken bij een dergelijk lage camerapositie.

Veilige afstand

Toen ik de dag na aankomst over het strand liep, lagen er overal waar ik keek zeehonden. Een aantal ervan hadden al jongen. Ook het gehuil van de pups was hoorbaar, ik snapte meteen waarom ze vaak huilers worden genoemd. De jongen doen dit om contact te houden met hun moeders. Om de zeehonden de noodzakelijke rust te geven en niet te verstoren is het van belang de gewenste afstand van dertig meter tot de zeehonden aan te houden. Tijdens de geboorteperiode houden de wachters van Verein Jordsand toezicht dat de bezoekers deze afstand tot de zeehonden respecteren. Ondanks dat er het redelijk druk is met bezoekers – waaronder veel fotografen met grote tele-objectieven – liggen de zeehonden rustig te slapen. Vrijwel iedereen houdt zich netjes aan geadviseerde afstand tot de zeehonden. Zo niet, dan komen de wachters in actie. Zoals tijdens mijn aanwezigheid bij twee jonge meiden die met hun mobiel een selfie wilden maken met een zeehond vlakbij in de achtergrond. Die werden op vriendelijke, doch resolute wijze aangesproken door Michael Engbert van Verein Jordsand. Hij was al meerdere jaren in het geboorteseizoen als wachter actief op Düne. Voorlichting is belangrijk, en hij liet mij een kaartje zien dat gebruikt wordt om de afstand tot de zeehond te bepalen. Dat bleek een simpel maar doeltreffend middel!

Zeehonden Edwin Giesbers
f/16, 1/800, ISO 640, 48 mm Met behulp van een kaartje laat de zeehondenwachter zien of je niet te dicht bij een zeehond staat.

Het kan voorkomen dat je zo’n prachtig jong zeehondje alleen ziet liggen. Houd er dan rekening mee dat je niet tussen het zeehondje en de zee gaat liggen. Zodra moeder zeehond terugkomt uit zee, wil ze namelijk in een rechte lijn naar haar kroost. Als je dan net op haar route ligt, kan ze besluiten om te wachten. Daardoor duurt het langer voordat het jong de noodzakelijke melk van haar kan krijgen. Komt dit te vaak voor, dan verzwakt het jong. Dat wil je als natuurliefhebber natuurlijk niet op je geweten hebben.

1
2
Advertentie



Wil je beter leren fotograferen?

Neem dan een abonnement op Shoot Magazine (8x per jaar).

Shoot is hét fotografiemagazine voor en door enthousiaste fotografen. In Shoot vind je de beste tips en trucs, workshops en cursussen voor geslaagde foto’s, de knapste fotoplekjes in België, de helderste uitleg over fotografietechnieken, tests van nieuwe camera’s, lenzen en meer, plus foto’s van de beste Belgische fotografen.


LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in