Geheugenkaarten uitgelegd: kies de beste voor jouw camera

Geheugenkaarten zijn nog altijd een van de meest onderschatte aankopen in de fotografie. Je besteedt duizenden euro aan een body en lenzen, maar aan het kaartje dat alles vastlegt, wordt nauwelijks aandacht besteed. Dat is zonde, want de verkeerde keuze kan je camera en je workflow vertragen. Het aanbod is bovendien de voorbije jaren flink uitgebreid en de terminologie op de verpakking is er niet eenvoudiger op geworden.

Soorten geheugenkaarten

Voordat je ook maar aan snelheid of capaciteit denkt, moet je weten welk soort formaat je camera gebruikt. Er zijn momenteel drie relevante standaarden voor geheugenkaarten binnen de fotografie, met elk een eigen vorm.

SD-kaarten zijn het meest universeel en vind je terug in zowat alle camera’s voor beginners en gevorderden. De naam SD staat voor Secure Digital. Moderne SD-kaarten vallen onder de SDXC-specificatie (Secure Digital eXtended Capacity), die capaciteiten tot 2 terabyte toelaat. Heb je nog een ouder kaartje liggen? Dan kan het om SDHC-kaarten gaan, beperkt tot 32 gigabyte. Binnen het SD-formaat zijn er grote snelheidsverschillen, waarover later meer.

CFexpress Type A is een compact formaat dat Sony als enige camerafabrikant gebruikt in zijn spiegelloze systeemcamera’s. Type A kaarten zijn kleiner en worden voornamelijk gebruikt in Sony-camera’s. Ze zijn duurder en hebben een lagere capaciteit dan Type B, maar zijn onmisbaar voor Sony-gebruikers die maximale prestaties willen. De Sony Tough CFexpress Type A haalt leessnelheden tot 1800 MB/s dankzij PCIe Gen 4-technologie.

Noot van de redactie: In maart 2026 kondigde Sony aan dat het de productie van eigen geheugenkaarten (tijdelijk) ging stilleggen door het wereldwijde tekort aan halfgeleiders. Momenteel verkopen merken zoals Lexar de kaartjes nog wel.

CFexpress Type B is het professionele formaat bij uitstek voor Canon, Nikon, Panasonic en de meeste andere merken. Het is fysiek groter dan Type A en levert de hoogste snelheden op de markt. Type A en Type B zijn fysiek incompatibel: je kunt een Type B kaart niet in een Type A slot gebruiken en omgekeerd. Controleer dus altijd de specificaties van je camera voor je een CFexpress-kaart aanschaft.

De nieuwste generatie is CFexpress 4.0, maar die levert op dit moment geen voordeel in de camera zelf, aangezien er nog geen camera bestaat met de hardware om dit te benutten. De prestatiewinst van de nieuwste generatie is vooralsnog uitsluitend merkbaar bij het overzetten naar een computer via een USB 4.0 kaartlezer. Voor de praktijk betekent dit dat je bij de aankoop van een CFexpress Type B kaart niet per se de nieuwste 4.0-generatie nodig hebt. Een solide CFexpress 2.0 kaart levert in elke huidige camera precies dezelfde prestaties.

Koop je geheugenkaart bij Cameranu of Kamera Express.

Welke geheugenkaart past in mijn camera?

De kaartkeuze verschilt sterk per merk en model. De Nikon Z9 gebruikt dual CFexpress. De Canon R5 Mark II werkt met een hybride configuratie van CFexpress Type B en UHS-II SD als back-upslot. De Sony A7 V en A7S III combineren een CFexpress Type A slot met een SD-slot. De meeste consumentgerichte Fujifilm-camera’s werken met dubbele SD-slots, waarbij de hogere modellen zoals de X-T5 ook CFexpress Type B ondersteunen. Controleer bij twijfel altijd de handleiding van je camera: de fabrikant geeft daarin exact aan welke formaten en minimale snelheidsklassen worden aanbevolen.

Wat is het verschil tussen UHS-I en UHS-II?

UHS staat voor Ultra High Speed en verwijst naar de manier waarop de kaart communiceert met de camera of kaartlezer. Het belangrijkste verschil tussen UHS-I en UHS-II SD-kaarten is de snelheid en het fysieke ontwerp: UHS-II is tot drie keer sneller (tot 312 MB/s) dan UHS-I (tot 104 MB/s). UHS-II heeft bovendien een extra rij connectoren aan de achterkant. De keuze die je maakt is dus van groot belang.

In de praktijk betekent dit het volgende: wanneer je in burst-modus fotografeert en de camera grote hoeveelheden RAW-bestanden naar de kaart moet wegschrijven, heeft een UHS-II kaart een duidelijk voordeel. De buffer leegt sneller, waardoor je minder lang hoeft te wachten voor je de volgende reeks kunt beginnen. Bij het overzetten van beelden naar de computer is het voordeel nog groter: het verschil in leessnelheid is dramatisch, ongeveer 80 MB/s voor UHS-I tegenover 260 MB/s voor UHS-II met een geschikte kaartlezer. Na een lange shoot met honderden RAW-bestanden kan dat al snel heel veel tijd besparen.

Er is wel een belangrijke kanttekening: zowel de camera als de kaart moeten UHS-II-compatibel zijn om de hogere snelheid te benutten. Gebruik je een UHS-II kaart in een camera die alleen UHS-I ondersteunt, dan werkt de kaart gewoon maar is hij beperkt tot de UHS-I snelheid van 104 MB/s. De meerprijs van een UHS-II kaart levert in zo’n geval geen enkel voordeel op in de camera zelf, al profiteer je nog wel van de hogere leessnelheid bij het overzetten naar de computer, mits je ook een UHS-II kaartlezer gebruikt.

Wat zijn de symbolen op geheugenkaarten?

Naast de UHS-aanduiding vind je op elke SD-kaart ook een of meerdere snelheidsklassen. Die zijn er om verwarring te scheppen, zo lijkt het soms. Bij CFexpress geheugenkaarten is het eenvoudiger en worden enkel de overdrachtsnelheden getoond.

De U-aanduiding (U1 of U3) op SD-kaarten ziet eruit als een U met een nummer in en geeft de minimaal gegarandeerde schrijfsnelheid aan. U1 staat voor minimaal 10 MB/s, U3 voor minimaal 30 MB/s. Voor de meeste fotografische toepassingen is U3 vandaag de ondergrens.

Soms zal je ook een C (Speed Class) tegenkomen met daarin het cijfer 10. Dit is een oudere snelheidsnotatie die vaak nog door camerafabrikanten vereist wordt, maar eigenlijk niet meer relevant is. C10 betekent immers een minimumsnelheid van 10 MB/s, maar wordt vaak samen getoond met U3, wat voor 30 MB/s staat en dus sowieso meer dan 10 MB/s is. De C notatie gaat echter niet hoger dan 10. Verwarrend voor de consument en een probleem voor de SD- en camerafabrikanten om samen op te lossen.

De V-aanduiding of Video Speed Class is relevanter voor wie veel filmt. V10 tot en met V30 zijn toepasbaar op UHS-I kaarten. V60 en V90 vereisen echter een UHS-II interface om hun nominale snelheid te bereiken. Concreet: V30 garandeert een minimale schrijfsnelheid van 30 MB/s en is voldoende voor 4K-video aan standaard bitrates. V60 garandeert 60 MB/s en is geschikt voor veeleisende 4K-opnames. V90 garandeert 90 MB/s en is de standaard voor 8K en hoge-bitrate 4K-formaten die camera’s zoals de Sony A1 II of Nikon Z8 aanbieden.

Het is belangrijk om het onderscheid te begrijpen tussen de C/U/V-aanduiding en de UHS-bussnelheid. De bussnelheid (UHS-I of UHS-II, meestal weergegeven als I of II) geeft de theoretische maximumsnelheid aan van de interface, terwijl de C-, U- en V-aanduidingen de minimaal gegarandeerde schrijfsnelheid aangeven. Een kaart met de aanduiding UHS-II V90 kan in theorie tot 312 MB/s halen en garandeert altijd minstens 90 MB/s aan schrijfsnelheid.

Aanbevelingen per gebruikersprofiel

Voor de enthousiaste fotograaf met een mid-range systeemcamera is een UHS-II V60 kaart een verstandige keuze. Je betaalt geen premiumprijs voor snelheden die je camera toch niet benut. De Kingston Canvas React Plus V60 is een kaart die we zelf hebben gebruikt en die zijn beloftes waarmaakt in de dagelijkse praktijk.

Voor de hybride shooter die veel 4K filmt en regelmatig in burst werkt, is UHS-II V90 het minimum. De SanDisk Extreme Pro UHS-II V90 en de Samsung Pro Ultimate zijn kaarten die Shoot heeft doorgelicht en die uitblinken in consistente schrijfsnelheden onder druk.

Voor de professional die hoge resolutie foto’s maakt of 8K video filmt met een topbody als de Nikon Z9, Canon R5 Mark II of Sony A9 III is CFexpress geen luxe maar een noodzaak. Zonder de juiste kaart zit de buffer meteen vol en beperk je de camera tot een fractie van zijn mogelijkheden. Bij Shoot zijn we enthousiast over de SanDisk Extreme Pro CFexpress kaart door de prestaties en het prijsniveau.

Koop je geheugenkaart bij Cameranu of Kamera Express.

Hoe groot moet mijn geheugenkaart zijn?

Veel serieuze fotografen beschouwen 128 GB als het ideale startpunt, omdat kleinere kaarten te snel vol raken tijdens een shoot en tot meer wisselingen leiden. Wie risicobewust werkt, overweegt meerdere kaarten van gemiddelde capaciteit in plaats van één zeer grote kaart, zodat een defect nooit een volledige dag aan beelden kost.

Wie in RAW fotografeert met een camera van 45 megapixel of meer, rekent al snel op bestanden van 80 tot 100 MB per opname. Honderd opnames vullen dan al 8 tot 10 GB, en dat gaat bij een sportshoot of reportage snel. Zeker wanneer je ook video opneemt op hetzelfde kaartje, is 128 GB een verstandig minimum. CFexpress kaarten starten bovendien heel vaak bij 128 GB.

Tips voor gebruik en onderhoud van geheugenkaarten

1. Formatteer een geheugenkaart altijd in de camera zelf, nooit op een computer.
2. Verwijder een kaart nooit terwijl de camera nog aan het schrijven is.
3. Gebruik een kwalitatieve kaartlezer voor het overzetten naar de computer. Bij CFexpress haal je de werkelijke snelheidswinst alleen met een lezer die USB 3.2 of USB 4.0 ondersteunt. Bij UHS-II SD-kaarten heb je minimaal een UHS-II compatibele lezer nodig.
4. Gebruik bij voorkeur meerdere kaarten van gemiddelde capaciteit in plaats van één grote kaart. Zo beperk je het risico bij defecten of verlies.
5. Bewaar kaarten niet los in een cameratas. Een harde beschermcase kost weinig en voorkomt beschadigingen aan de contactpunten.