Citroenhaai bij zonsondergang op de Bahama's.

Werp één blik op zijn unieke foto’s en je ziet dat Fred Buyle een enorme liefde voor het leven onder water heeft. Zijn benadering van onderwaterfotografie is zeer bijzonder: zen en minimalistisch

Werp één blik op zijn unieke foto’s en je ziet dat Fred Buyle een enorme liefde voor het leven onder water heeft. Zijn benadering van onderwaterfotografie is zeer bijzonder: zen en minimalistisch. De Belgische fotograaf werkt enkel met het beschikbare licht, een camera en één diepe teug lucht.

Buyle is niet zomaar een duiker, hij is freediver. Dat betekent dat hij zonder grote zuurstofflessen op zijn rug het leven onder water tegemoet gaat. Elke duik neemt hij met één enkele ademteug. Bij freediving komt het neer op innerlijke kracht, discipline en beheersing. “Dat betekent dat je je tijd moet nemen om je lichaam te laten aanpassen aan telkens een andere omgeving”, aldus Fred. “Het is belangrijk om niet te snel te gaan en nooit te stoppen met leren over jezelf en je lichaam.”

Freediver met een 360°-camera onder de beroemde golf van het eiland Salvagem. “De zeer krachtige golf geeft het gevoel dat het einde van de wereld nadert. Als ze breekt, is het geluid en de verandering van licht echt dramatisch.”

De liefde voor de zee is hem met de paplepel ingegoten. “Voor zover ik me kan herinneren, ben ik altijd gepassioneerd geweest door de zee. Mijn vader had zeilboten en we brachten zoveel mogelijk tijd door op zee.” Buyle woonde tot zijn zesde levensjaar aan de Belgische kust, een vormende periode waarin hij een sterke band met de zee opbouwde. Daar ontstond ook zijn fascinatie voor het duiken zonder zuurstofflessen: “Ik begon met freediving toen ik 7 of 8 jaar was om de onderwaterwereld te verkennen.”

Een freediver betreedt de onderwaterwereld zonder geluid te maken, dat komt goed van pas bij het fotograferen onder water. “Het helpt veel dat je heel stil bent en dus de dieren niet afschrikt. Bovendien heb ik het gevoel dat het makkelijker is om het licht te ‘lezen’ wanneer je freedivet. Op een of andere manier is je visie breder”, aldus Buyle. Het freediven biedt hem ook een manier om zich te onderscheiden als professionele fotograaf: “Omdat tegenwoordig zoveel mensen foto’s maken, is het belangrijk om een niche te vinden. Met freediving vond ik mijn niche en hield me er volledig aan.”

“Het is makkelijker om het licht te ‘lezen’ wanneer je freedivet. Op een of andere manier is je visie breder”

Een freediver ten zuiden van Roca Partida, een afgelegen Mexicaanse rots in het midden van de Stille Oceaan. Het zicht kan hier meer dan 40 meter bedragen.

Gevoel voor beeld in DNA

Freds overgrootvader was een pionier van de fotografie in de jaren 1890, zijn opa een professioneel schilder en zijn vader reclame- en modefotograaf – het gevoel voor beeldtaal is onmiskenbaar aanwezig in de genen van de familie Buyle. “Het zit inderdaad in de familie, zou je zeggen. Het grappige is dat niemand van mijn familie mij iets rechtstreeks heeft geleerd. Mijn vader was een professionele fotograaf in de jaren 50 en 60, maar hij was al gestopt voordat ik werd geboren. Ik herinner me nog dat hij een oude Nikon-body met één lens had, maar die gebruikte hij niet vaak. Als je al twee decennia met camera’s hebt gewerkt, ben je waarschijnlijk niet meer zo gemotiveerd om in je privéleven nog foto’s te maken. Halverwege de jaren 80 kreeg hij een compactcamera met een vaste lens en autofocus. Die vond hij geweldig omdat het een point-and-shootcamera was. Hij hoefde er alleen maar de compositie mee te bepalen.” Zijn vader probeerde de jonge Fred wel in contact te brengen met fotografie, maar dat was een vruchteloze poging. “Toen ik een jaar of tien was, kreeg ik van hem mijn eerste camera, maar ik was helemaal niet geïnteresseerd”, herinnert Buyle zich.  

Grote blauwe haai voor de kust van Faial op de Azoren. “De grote blauwe haai is altijd nieuwsgierig en interacties met het dier kunnen uren duren. Hij is zeer elegant en zwemt op een bijna hypnotiserende manier.”

De liefde voor het maken van foto’s kwam toch tot ontluiking, aan het einde van zijn competitieve freedivecarrière. “In 2002 kocht ik een digitale compactcamera, een Coolpix 5000, en een onderwaterbehuizing. Vooral om de herinneringen vast te leggen van mijn reizen, vrienden en duiken … ik raakte verslaafd en ben sindsdien niet meer gestopt!”

(On)bewuste invloeden

Fred Buyle heeft zich de fijne knepen van de fotografie zelf eigen gemaakt. “Ik ben volledig autodidactisch. Hoewel, toen ik atleet was werkte ik veel samen met de fotograaf Dan Burton. Ook al had ik zelf nog geen camera, ik was altijd zeer geïnteresseerd in zijn manier van werken. Ik vroeg hem veel over fotografie.”

Terugkijkend hebben de beeldmakers in zijn familie toch een grote invloed gehad op de krachtige stijl van Buyle. “Omdat ik in mijn jeugd aan veel foto’s, schilderijen en andere beelden ben blootgesteld, heb ik onbewust een oog voor beeld ontwikkeld. Mijn grootvader was een schilder van de Vlaamse expressionistische beweging en er waren veel werken van andere schilders uit die tijd in huis, met sterke lijnen en contrast. Het feit dat ik alleen werk met natuurlijk licht en visueel sterke beelden maak, heeft daar zeker mee te maken.” Ook de invloed van de 17e-eeuwse schilderijen in de klassieke Vlaamse-schoolstijl die in huize Buyle aanwezig waren – landschappen met verre achtergronden en gedetailleerde scènes op de voorgrond – is in Buyle’s huidige fotografie terug te vinden. “Ik veronderstel dat deze de monochrome, supergroothoek-onderwaterlandschappen die ik maak, hebben beïnvloed,” aldus een reflecterende fotograaf.

“Omdat ik in mijn jeugd aan veel foto’s, schilderijen en andere beelden ben blootgesteld, heb ik onbewust een oog voor beeld ontwikkeld.”

De makohaai is de snelste haai in de oceanen en kan snelheden van meer dan 70 kilometer per uur behalen. “Deze dieren zijn erg leergierig en stoten soms tegen de dome port van de camerabehuizing … je moet voet bij stuk houden!”

Minimalistisch reizen

De juiste apparatuur is voor elke fotograaf belangrijk, maar voor een omgevingsbewuste persoon als Fred Buyle waarschijnlijk nog meer. Bovendien stellen de omstandigheden onder water en het onderweg zijn extra eisen aan de apparatuur waarmee hij werkt. Buyle daarover: “In 2004 ben ik foto’s gaan maken met dslr’s in een behuizing met een ultragroothoek of een fisheye-lens. Sinds een jaar of tien fotograaf ik eigenlijk alleen nog met een fisheye-lens. Ik hou van minimalisme en heb altijd geprobeerd de uitrustingsvoetafdruk te verminderen wanneer ik reis. Daarom stapte ik in 2015 over op een spiegelloos systeem. Ik was onder de indruk van de veelzijdigheid en de vormfactor, maar niet echt overtuigd over de duurzaamheid en ergonomie. Toen ik in 2016 met Nikon-camera’s begon te werken, stapte ik weer terug op de spiegelreflex in afwachting van de spiegelloze Z-reeks die ik nu gebruik. Dit is voor mij de perfecte tool. Compact, krachtig, net zo intuïtief als een dslr en, het belangrijkste, duurzaam en robuust voor intensief veldwerk.”

“De hamerhaai is mijn favoriet. Deze dieren zijn heel sterk aanwezig en ondanks hun kracht en grootte zijn ze meestal erg zachtaardig. Hier zwemt een groot exemplaar onder onze zeilboot in Tiger Beach, de Bahama’s.”

Favoriete instellingen

Tijdens het fotograferen houdt Fred alles zoveel mogelijk in eigen hand. Hij schiet daarom vooral in de handmatige modus. “Het licht onder water kan heel uitdagend zijn. Met prioriteitsmodi kun je al verkeerde resultaten behalen als je de dome port slechts een paar graden van richting verandert. In handmatige modus zijn de resultaten bij de juiste instellingen consistenter. Alleen bij dieren die wat sneller voortbewegen gebruik ik soms de sluitertijdmodus.” Met moderne camera’s durft Buyle ook hogere ISO-waarden te gebruiken. “Over het algemeen ben ik niet bang om te klimmen; zelfs bij goed licht zit ik vaak in het bereik van ISO 400 tot 800 om de juiste sluitertijd en diafragma te kunnen kiezen voor het soort foto’s dat ik maak.” Wat betreft de scherpstelling gebruikt Fred 99 procent van de tijd de autofocus, maar “altijd in de AFC-modus omdat ik niet te maken heb met snelle auto’s!”

“Alleen bij dieren die wat sneller voortbewegen gebruik ik soms de sluitertijdmodus.”

Reuzenmanta in Revillagigedos, Mexico. “Dit exemplaar was helemaal zwart, ik zwom erboven op ongeveer 30 meter diepte. Het contrast met de heldere bodem was fascinerend.”

Het onderwatergevoel overbrengen

Voor de freediver is het belangrijk om foto’s te maken die niet-duikers tonen wat hij daar beneden ziet. Hoe het voelt om in drie dimensies te kunnen bewegen in een onbegrensde omgeving. Vooral licht is belangrijk om het juiste gevoel van ruimte en diepte over te brengen. Daarbij maakt Fred alleen gebruik van het beschikbare licht. “Ik heb geprobeerd een vriend van die beperking te maken. De uitdaging is een correcte belichting met de highlights van het wateroppervlak en de bodem die altijd donkerder is.” Vandaag de dag is dat makkelijker dan pakweg vijftien jaar geleden toen hij met zijn eerste digitale dslr’s fotografeerde. Het dynamisch bereik van die camera’s was veel minder dan bij de nieuwste generatie camera’s. “Ik kan nu foto’s maken die tien jaar geleden onmogelijk waren, en hetzelfde geldt voor het filmen. De belichting van het wateroppervlak van onderaf is met een huidige instapspiegelreflex beter dan toen met een peperdure professionele camera.”

“De potvis is het grootste roofdier dat ooit op de planeet leefde en heeft ook de grootste en meest complexe hersenen van alle levende wezens op aarde. Duiken met hen is een mystieke ervaring en een voorrecht.”

Betrokken

Buyle staat bekend als een iemand die zeer betrokken is bij natuurbehoud. Als freediver zag hij de menselijke druk op de natuur de laatste twintig jaar enorm toenemen met meer gebouwen, (jacht)havens en bootverkeer. “Er is bijna geen plaats meer waar geen toeristen zijn. In 2013 ging ik op een kleine zeilboot naar Antarctica. In vijf weken zag ik een paar andere zeilboten en af ​​en toe een middelgroot cruiseschip, dat vond ik toen al schokkend. Tegenwoordig is er elke dag een groot cruiseschip te zien en zijn er overal mensen.” Buyle ziet het niet positief in voor de komende jaren: “Ik ben ervan overtuigd dat het niet lang zal duren voordat ernstige klimatologische en ecologische problemen onze manier van leven in Westerse landen rechtstreeks beïnvloeden. We zullen onze consumptie sterk moeten verminderen.”

Ondanks dat doemscenario toont Buyle op zijn foto’s vooral de schoonheid van de onderwaterwereld, niet de problemen. Dat is een bewuste keuze. “Het idee erachter is dat mensen al de hele tijd worden blootgesteld aan beelden van chaos, massale dierenmoord en ecologische rampen”, vertelt hij. “Ze gaan ze zich hulpeloos voelen en geven de voorkeur aan het ‘niet zien’. Een beeld van een mens in interactie met een groot dier onder water kan juist de wens opwekken om meer te doen om onze planeet te beschermen en weer contact te maken met de natuur. Want dat is het belangrijkste probleem: in deze moderne wereld mensen zijn volledig losgekoppeld van de natuur.”

Face to face met de grote hamerhaai.

Steentjes bijdragen

Een groot deel van zijn tijd besteed Buyle aan de gevolgen van klimaatverandering en het verlies van biodiversiteit. Als fotograaf én als freediver zet hij zich in om mensen daarvan meer bewust te maken. Omdat vakwetenschap altijd goede visuele verhalen oplevert, is hij met wetenschappers gaan werken. Naast het documenteren van het werk van de mariene biologen, kan Buyle hen als freediver ook direct helpen. “Ik ben begonnen met het merken van haaien: zo ben ik als het ware de schakel tussen hen en de zeedieren. Ik vind het een fijn idee om specifieke vaardigheden in te zetten voor een goede zaak. Het voelt goed als je je realiseert dat je een beetje bijdraagt aan het begrip van hoe onze planeet functioneert.”

Ook het verhaal dat Fred Buyle met zijn beelden vertelt moet daaraan bijdragen. Daarmee wil hij mensen opnieuw verbinden met de natuur en hen actief betrekken bij de verandering in levensstijl die we als mensheid moeten maken. Alleen dan kunnen we onze planeet leefbaar houden. “We moeten dringend beseffen dat we ons op dun ijs begeven. Ik hoop dat de beelden van de grote zeedieren die ik op mijn harddisks heb over een paar jaar niet het enige spoor van hen zullen zijn.”

Fred Buyle

Volg Fred Buyle op zijn website nektos.net of op instagram: fredbuyle.

Advertentie



Wil je beter leren fotograferen?

Neem dan een abonnement op Shoot Magazine (8x per jaar).

Shoot is hét fotografiemagazine voor en door enthousiaste fotografen. In Shoot vind je de beste tips en trucs, workshops en cursussen voor geslaagde foto’s, de knapste fotoplekjes in België, de helderste uitleg over fotografietechnieken, tests van nieuwe camera’s, lenzen en meer, plus foto’s van de beste Belgische fotografen.


LAAT EEN REACTIE ACHTER

Vul alstublieft uw commentaar in!
Vul hier uw naam in