Waarom vinden we een foto mooi? Waarom fotograferen we het ene wel en het andere niet? De Nederlandse ex-fotograaf Hans Aarsman toont ons wat we over het hoofd zien wanneer we niet goed kijken.

Waarom vinden we een foto mooi? Waarom fotograferen we het ene wel en het andere niet? De Nederlandse ex-fotograaf Hans Aarsman kijkt naar foto's van anderen en toont ons wat we over het hoofd zien wanneer we niet goed kijken.

Hans Aarsman was zelf een succesvol fotograaf. Maar in 1992 besloot hij de actieve fotografie vaarwel te zeggen. Hij had er genoeg van dat het in fotografie steeds om de vorm leek te gaan, "over sfeervol licht, een verbluffende compositie, een dramatische sfeer, geraffineerd in beeld gebracht." Door die nadruk op het formele zien we over het hoofd wat de foto ons vertelt, of niet.

Neem nu de wereldberoemde foto die Steve McCurry maakte van een Afghaans meisje. De foto haalde de cover van National Geographic en is sindsdien honderden keren gereproduceerd in tijdschriften en fotoboeken. Het is dan ook echt een mooi plaatje:  "Een dans van groenen en roden, twee complementaire kleuren. Dat vinden wij mooi", schrijft Aarsman.

Maar eigenlijk vertelt de foto bitter weinig. Door de kadrage is er niets te zien van het vluchtelingenkamp waar Sharbat Gula – want zo heet het meisje – verbleef. De foto vertelt ons niets over hoe zij leeft. In haar doordringende groene ogen menen wij al gauw een 'sterke vrouw' te herkennen. Bij die typering plaatst Aarsman de opmerking: "Je hoeft niet veel te weten over de leefomstandigheden van vrouwen in landen als Afghanistan en Pakistan en je zou net zo goed PTSS, post traumatisch stresssyndroom (sic), in haar ogen kunnen zien." De schoonheid van de foto maakt ons blind voor zaken die we anders wel zouden onderzoeken.

Onvermoede geheimen
In deze bundel columns, die eerder verschenen in De Volkskrant, bespreekt Aarsman foto's die op het eerste gezicht nietszeggend lijken, omdat ze niet voldoen aan onze verwachtingen van een mooie foto. Hij haalt ze van persagentschappen, uit archieven of gewoon van internet. Maar wanneer Aarsman als een detective zijn speurende blik over de foto laat gaan, leggen die foto's onvermoede geheimen bloot.

Bij zeven foto's van Nederlandse kabinetten tussen 1926 en 1946 concentreert Aarsman zich niet op de ministers of hun kleding – dat ligt te  veel voor de hand – maar op de inktpotten, asbakken en op het mysterie van het tafelkleed dat na 1939 niet meer opduikt. Het brengt hem bij beschouwingen over het beschavingsproces en de behoefte van hogere kringen om zich van de onderliggende lagen van de maatschappij te onderscheiden.

Bij foto's van de 6 Oktober-brug in Caïro voor en na de Egyptische Lente vraagt hij zich af wat er met de reclamepanelen op de gebouwen gebeurd is. Leren kijken, dat is het.

Hans Aarsman: De fotodetective. Podium, 2012, 164 blz. ISBN 9789057594533, 19,50 euro.

[extern_gallery urls=”http://cdn.minoc.com/zd_images/2012/17/119547_1.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2012/17/119547_2.jpg||http://cdn.minoc.com/zd_images/2012/17/119547_3.jpg” caption=”Hans Aarsman, De fotodetective||De foto die Steve McCurry maakte van het ‘Afghaanse meisje’ duikt steeds weer op in boeken met de mooiste of beste foto’s.||Kabinet De Geer, 1939 (Beeldbank Nationaal Archief). Maar waar is het tafelkleed gebleven?”]

Advertentie



Wil je beter leren fotograferen?

Neem dan een abonnement op Shoot Magazine (8x per jaar).

Shoot is hét fotografiemagazine voor en door enthousiaste fotografen. In Shoot vind je de beste tips en trucs, workshops en cursussen voor geslaagde foto’s, de knapste fotoplekjes in België, de helderste uitleg over fotografietechnieken, tests van nieuwe camera’s, lenzen en meer, plus foto’s van de beste Belgische fotografen.