Deze website maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie over de cookies waarvan deze website gebruik maakt klik hier. Door verder op deze website te surfen geeft u de toestemming aan Minoc Data Services om cookies te gebruiken.

Praktijk: Werken als freelance fotograaf

Dingena Mol

Het leven van een fotograaf klinkt prachtig; veel reizen, bijzondere mensen ontmoeten en elke dag in nieuwe, onvoorspelbare situaties belanden. Vanuit haar kantoor droomde Dingena Mol (1962) er haar hele leven van. Totdat zij op 43-jarige leeftijd besloot het roer om te gooien en alsnog haar dromen te verwezenlijken. Het leidde tot monumentale prestaties. Op een bijzondere werkdag in woonplaats Amsterdam vergezelde Shoot de gepassioneerde fotografe.

 
Het is even voor achten op een zonnige voorjaarsochtend in het centrum van Amsterdam. Rondom de Paradiso, de heilige poptempel van de Nederlandse hoofdstad, is niks te merken van dat vroege tijdstip. De bekendste concertzaal van Nederland bestaat deze maand vijftig jaar en heeft het drukker dan ooit. Een tiental gespierde krachtpatsers sjouwen en schuiven druk met kolossale kisten vol muzikale apparatuur en podiumonderdelen ter voorbereiding op de show van vanavond. Tussendoor sluipt een klein, onopvallend vrouwtje, bewapend met een Canon 5D Mark III.
In en om de concertzaal speurt fotojournaliste Dingena Mol als een katachtige naar haar eeuwige prooi; kleine momenten van grote betekenis. Een gitarist die zijn gitaar afstemt, een technicus die de beamer uittest of de drummer die even een peukje rookt; de waakzame fotografe heeft een verfijnd neusje voor iedere beweging. Vandaag mag zij voor Het Parool – haar grootste opdrachtgever – de foto’s verzorgen voor een reportage over vijftig jaar Paradiso-geschiedenis. ‘Ik was hier al om zeven uur’, glimlacht ze. ‘Toen begonnen de schoonmakers al! Die moeten natuurlijk elke dag de bende van de avond ervoor opruimen. Ook dat hoort bij een reportage over deze prachtige concertzaal.’

 

Amsterdam, 7 maart 2018 – PARADISO 50. First Aid Kit op het Podium. Foto Dingena Mol

 

Nachtwerk

Vroege ochtenden, nachtwerk, lange dagen, vreemde plekken, bijzondere mensen, geen dag hetzelfde; hoe anders zag het leven van Dingena eruit voordat zij dertien jaar geleden de moedige beslissing nam om haar vaste, vertrouwde kantoorbaan in te ruilen voor het onzekere bestaan van freelancende fotograaf. Een late leeftijd om te beginnen als professional, zeker voor iemand die al op haar achtste de magie van fotograferen ontdekte met een cameraatje die haar zus bij elkaar spaarde met supermarktzegels.
‘Als klein meisje was ik al veel bezig met fotootjes maken’, blikt Dingena nostalgisch terug vanuit een lege Paradisozaal. ‘Vanaf mijn zeventiende knaagde het al om er mijn werk van te maken. Ik deed de Kunstacademie in Kampen en kreeg in het eerste jaar fotografie. Ik kocht een Canon AE-1 en ontdekte daarmee dat ik foto’s maken écht leuk vond om te doen. Het was meer dan een interesse. Maar helaas, fotografie was geen afstudeerrichting. Dus koos ik iets anders.’ In de twintig jaar die volgde werkte Dingena als grafisch ontwerper voor verschillende uitgeverijen, met ‘gematigd plezier’. In de tussentijd bleef zij hobbymatig fotograferen en bleef ze up-to-date met haar apparatuur. ‘Toen mijn eerste kind in 1993 werd geboren wilde ik leuke foto’s kunnen maken en kocht ik een Canon EOS 50E. Zeven jaar later kocht ik mijn eerste digitale cameraatje, een Canon Powershot A2000.’

 

Nu of nooit

Vanaf de introductie van digitale camera’s begon Dingena’s werk steeds meer te bestaan uit de taak van een beeldredacteur en het aansturen van fotografen. Het bracht een keerpunt teweeg in haar leven. ‘Ik merkte dat ik steeds jaloerser werd op fotografen die ik op pad moest sturen om leuke verhalen te maken. Zij mochten bijvoorbeeld de hele dag een zangeres volgen terwijl ik achter mijn bureau moest blijven zitten.’ De reorganisatie van haar toenmalige werkgever bracht bij Dingena een nu-of-nooit moment naar boven. ‘Ik was 43 toen ik bij mijzelf dacht: als ik nog iets wil doen met fotografie moet ik het nú doen, anders wordt het nooit meer wat.’ De sprong in het diepe om in 2005 als prille student aan de Fotoacademie zichzelf opnieuw uit te vinden was met twee opgroeiende kinderen ‘heel spannend’, erkent Dingena. ‘Het is eigenlijk helemaal niets voor mij om zoiets te doen. Je weet niet waar je terecht komt. Gelukkig stimuleerde mijn man mij in mijn keuze, want hij zag ook dat ik niet meer gelukkig was in mijn werk.’ Ronddwalend in de Paradiso, zo vrij als een vogel en volledig functionerend op gevoel, blijkt haar keuze dertien jaar later nog altijd geen onverstandige te zijn geweest.

 

Amsterdam, 7 maart 2018 – PARADISO 50. Wat gebeurt er allemaal voordat het publiek het gebouw in mag en nadat het weer naar huis is.

 
Het is al bijna lunchtijd als we naar de bovenste etage van de Paradiso worden geroepen, waar Dingena de wekelijkse programma-vergadering moet vastleggen. Haar collega-journalist krabbelt hevig in zijn notitieboekje voor het tekstgedeelte van de reportage voor de Amsterdamse krant, waar Dingena haar carrière als stagiaire-fotograaf begon. ‘Ik verhuisde op mijn twintigste naar Amsterdam. Vanaf dat moment was het een droom om voor Het Parool te fotograferen. Toch zijn er veel fotografen die het daar helemaal niets vinden, ik ken er zelfs ééntje die gillend is weggerend. Je moet wel alles willen doen, elke klus willen aannemen. Ik vind dat juist leuk. Ik mocht na twee weken al een actrice fotograferen, ontzettend spannend natuurlijk. Als freelancer moet je sowieso niet afwachten, maar zelf actief aan de slag gaan. Ik heb ook veel onderwerpen zelf aangeleverd. Op die manier laat je zien dat je zelf ook wilt, dat is belangrijk.’

Je moet alles
willen doen, elke klus
willen aannemen.

In 2014, slechts vijf jaar na haar afstuderen, bevindt Dingena zich voor Het Parool in een Amsterdams café op een Alzheimer-bijeenkomst, waar zij een opmerkelijke foto schiet. ‘Er speelde een demente jazzmuzikant met zijn band. De drummer maakte een gekke beweging en liet zijn been op het drumstel leunen. Dat moest ik natuurlijk vastleggen.’ Op dat moment weet de fotografe nog niet dat dit haar eerste prijswinnende foto zou worden. Al vijf jaar na haar opleiding verovert Dingena de tweede plek in de Kunst, Cultuur & Entertainment-categorie van de prestigieuze Zilveren Camera, de belangrijkste wedstrijd voor Nederlandse fotojournalisten. ‘De nominatie van mijn foto kwam als een donderslag bij heldere hemel. Echt onwerkelijk.’

 

Sprookje

Het sprookje van de relatief onervaren fotografe krijgt in het jaar erop een nog veel mooier, onwaarschijnlijker vervolg. Met Dingena’s indrukwekkende workdrive, uitzonderlijke talent én ongeremde passie voor foto’s maken schrijft zij zes jaar na haar afstuderen aan de Fotoacademie geschiedenis. Sinds 1949 was er nog geen fotograaf geweest die zowel de eerste, tweede als derde plek in dezelfde categorie bij de Zilveren Camera binnen wist te slepen. Van tienduizend ingezonden foto’s overtuigt Dingena in 2015 de jury met een drietal bijzondere foto’s, wederom in haar specialisme Kunst, Cultuur & Entertainment. Haar perfect getimede beelden van een swingende, bejaarde man op een dancefeest (derde plek), een zwarte sinterklaas in een klaslokaal (tweede plek) en een kandidate van een missverkiezing voor zwarte vrouwen met kroes haar (eerste plek) maken van Dingena Mol in één klap een gevestigde naam in de Nederlandse fotografie. ‘Ik wist niet wat me overkwam. Er zijn zo veel goede fotografen, dat je niet verwacht een prijs te winnen. Je moet net het geluk hebben dat de jury iets in jouw foto ziet waardoor zij getriggerd worden, maar dit had ik nooit durven dromen.’ Dat alle drie de foto’s ook nog eens zelfbedachte onderwerpen waren maakt de overwinning alleen maar zoeter. ‘Mijn foto van de Miss Black Hair-verkiezing won de eerste prijs bij de Zilveren Camera, terwijl Het Parool daarvóór het onderwerp had laten liggen. Ik ben er toch maar heengegaan omdat ik het een geweldig verhaal vond. Een hele goede beslissing bleek achteraf!’

 

Amsterdam, 22 januari 2016 – Carnaval In Amsterdam. In de grote zaal van De Melkweg in Amsterdam vierden zo’n 900 mensen Brabants Carnaval.

 

Verhalen

Als journaliste lopen Dingena’s onderwerpen, situaties en personen die zij wekelijks vastlegt sterk uiteen; van een lokale speedo-vereniging tot de intensive care van een ziekenhuis, van de nieuwjaarsduik tot de jongste clini-clown van Nederland en van het wereldkampioenschap schapendrijven tot aan vijftig jaar Paradiso. ‘Zolang het mij fascineert, vind ik het leuk om te fotograferen. Het onderwerp maakt mij eigenlijk niet uit, want elk verhaal of persoon heeft een eigen dynamiek en een andere aanpak nodig. Dat is altijd weer een uitdaging. Zelfs in mijn vrije tijd zorg dat ik altijd een goede camera bij me heb, voor het geval er iets gebeurt dat ik moet vastleggen. Op vakantie neem ik altijd mijn Fujifilm X-T2 mee.’
Dingena’s brede inzetbaarheid heeft haar als freelancer in haar korte tijd als fotograaf een indrukwekkende lijst aan opdrachtgevers opgeleverd. Ook vandaag zal Dingena snel moeten schakelen, die halverwege de middag een aantal kilometer verderop in de hoofdstad wordt verwacht bij een boekpresentatie. Voor het Algemeen Dagblad heeft zij opdracht gekregen om de auteurs van het boek ‘Help, onze school is gekleurd!’ en een drietal studenten op bezoek bij de presentatie te portretteren. Ze trekt een moeilijke blik – niet voor het eerst vandaag – als ze haar dagindeling bekijkt. ‘Eigenlijk heb ik geen tijd voor die opdracht, want hier gaat straks ook van alles gebeuren. De band doet om vijf uur een soundcheck, die wil ik ook heel graag meemaken. Maar ik weiger opdrachten zelden tot nooit. Het liefst heb ik van ’s ochtends vroeg tot ‘s avonds opdrachten. Dat zit er als freelancer lang niet altijd in. Soms heb je een hele maand erg weinig werk. Als het dan zo rustig is, heb ik soms het idee dat het afgelopen is, dat mijn carrière voorbij is. In die periodes ga ik dus zelf onderwerpen en verhalen bedenken. Maar zodra ik die dan wil uitvoeren, trekken de opdrachten ineens weer aan.’

 

Amsterdam, 26 maart 2018 – Fietsles. Voordat de cursisten de straat op mogen wordt er geoefend in de gymzaal van buurtcentrum Transvaal. Nagla Salina (midden) kwam 18 jaar geleden voor de liefde naar Nederland.

 

Me Too

Het leven van een freelance fotograaf is onregelmatig en onzeker, zelfs voor een Zilveren Camera-winnares. Elke maandagochtend is de agenda van Dingena voor de hele week leeg. ‘Aan het einde van die week heb ik het toch weer druk gehad.’ Een drukke dag is een goede dag voor Dingena, die tussendoor nog eens een mailtje ontvangt van iemand die zij eerder portretteerde en de foto nu wil kopen. ‘Dubbel verdienen aan een foto is natuurlijk heel fijn. Sommige foto’s verkopen ontzettend goed, vooral met onderwerpen zoals de MeToo discussie. Iedereen wil die ene foto dan van me kopen.’

Soms heb je een hele
maand erg weinig werk.

Dingena stapt op haar stadsfiets en racet met een rugtasje vol apparatuur en een statief tussen de snelbinders langs de Amsterdamse grachten naar haar tweede klus van de dag. Onderweg wordt ze gebeld door Het Parool. ‘Een nieuwe klus voor morgen, yes! Het Parool wil foto’s van een politiek debat over de gemeenteraadsverkiezingen.’ Ze typt haar nieuwe klus glimlachend in haar werkboekje. Last-minute opdrachten zijn voor een freelance fotograaf als Dingena de norm. ‘Ik maak er een sport van om het allemaal gedaan te krijgen, elke keer opnieuw.’ Een snelle serie portretfoto’s van het auteursduo later kijkt Dingena geïrriteerd op haar telefoonklok. De boekpresentatie van 14:30 uur stroomt gestaag vol, maar de studenten die Dingena moet fotograferen zijn nergens te bekennen. ‘Ik wil nu gaan beginnen!’ roept de presentator door de gang heen. Voordat de laatste lichting de presentatiezaal binnenloopt, plukt Dingena op de valreep twee studentes uit de groep. Binnen drie minuten worden zij één voor één gepositioneerd voor een geschikte achtergrond en meerdere bruikbare portretfoto’s van hen geschoten én ook nog de nodige contactgegevens genoteerd. Tussendoor vindt de fotografe nog tijd om haar subjecten op hun gemak te brengen voor een spontane glimlach. Het is 15:15 als de gehaaste journaliste weer op haar volgeladen fiets springt. ‘Ik moet nu 13 kilometer naar huis fietsen om deze foto’s te bewerken en op te sturen, want dit nieuwsitem staat morgenochtend alweer in de krant. Dan weer als de wiedeweerga terug naar Paradiso voor de soundcheck en natuurlijk de show zelf. Gelukkig zit er een motortje op mijn fiets. Als ik grotere apparatuur mee moet nemen, ben ik genoodzaakt de auto te nemen. Maar liever niet, want in Amsterdam mag je na de parkeerkosten blij zijn als je iets overhoudt aan je foto’s!’