Deze website maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie over de cookies waarvan deze website gebruik maakt klik hier. Door verder op deze website te surfen geeft u de toestemming aan Minoc Media Services om cookies te gebruiken.

Zo maak je goede foto’s van wintersport

Trek je binnenkort op ski- of snowboardvakantie? Fotograaf en wintersportfanaat Pascal Baetens geeft je tips om de exploten van je reisgezellen te fotograferen. 

Ik probeer in de bergen foto’s te maken waarvan ik hoop dat mijn publiek ze kan smaken zonder dat ze het verhaal erachter kennen: beelden die op zichzelf kunnen staan. Hoe pak je zoiets aan? Hoe maak je goede actiefoto’s met de middelen die we hebben? Ik beperk me hier tot fotograferen op de (ski)piste, in de sneeuw. Een bergsportvakantie biedt natuurlijk tal van andere onderwerpen die je voor de lens kan halen – van klassieke winterwandelingen, après-ski festiviteiten tot nachtfotografie. Maar dat is stof voor een ander artikel. Voor het gemak heb ik het steeds over skiën en skiërs, maar dezelfde technieken zijn uiteraard ook bruikbaar voor snowboarden.

Materiaal

Welk fotomateriaal je meeneemt op de piste, moet je laten afhangen van de kwaliteit die je van je foto’s verwacht, en van de tijd die je zelf aan fotografie dan wel wintersport wil besteden. Je kan een reflexcamera met volledige set lenzen in je rugzak stoppen, maar dat is behoorlijk zwaar om een hele dag mee te zeulen, skilift op, piste af. Zelf doe ik dat enkel wanneer ik voor een tijdschrift een reportage maak, en ik maar een of twee dagen heb om een volledig skigebied te fotograferen, actiefoto’s inclusief.

Een reflextoestel heeft natuurlijk voordelen: je hebt een grote keuze van lenzen, de camera reageert beduidend sneller dan andere types, en is daarom uitermate geschikt voor actiefoto’s. Je kan door de zoeker kijken, en wordt daardoor ook minder verblind door het felle omgevingslicht. Zet wel je skibril af… In mijn rugzak zitten tegenwoordig een 70-200 mm telelens om mijn gids of bereidwillige waaghals van een rots te zien springen, een 14-24 mm groothoek om vanop de bergtop een panoramisch overzicht te schieten, en als werkpaard voor al de rest, inclusief portretten, een 24-70 mm zoomlens. Als ik veel actiefoto’s wil maken, gaat de 300mm mee in plaats van de 70-200mm.

Het lastigste als ik met dit materiaal op stap ben, is het gehannes en tijdverlies omdat ik die rugzak steeds weer uit en aan moet doen om in een lift te stappen. Op steile pistes en in diepe sneeuw is het ook geen pretje om stabiel te blijven staan terwijl je lenzen wisselt. Op hellend terrein glijdt je rugzak naar beneden voor je het doorhebt, en bij losse sneeuw ligt er gauw een handvol wit poeder in je rugzak. Zorg bij lenswissels dus dat je ver genoeg van het ‘verkeer’ staat, en dat je skipartners niet gek worden van al je manoeuvres.

Een toestel met een uitklappend scherm, zoals de D750 van Nikon, is handig om vanuit een laag standpunt actiefoto’s of fiere portretten te maken. Ik maak zo ook al skiënd foto’s, met de 24-70mm lens in groothoekstand, en de camera juist boven het sneeuwoppervlak glijdend. Maar eerlijk gezegd, in de meeste omstandigheden blijft mijn Nikon mooi in mijn hotelkamer.

Luc Wouters van ‘Sneeuw Sportacademie’ op volle snelheid in een testrun van Blossom skis.
Compact

Als ik niet in opdracht fotografeer maar gewoon mijn eigen vakantie wil vastleggen, heb ik steevast een ‘rugged’ compactcamera op zak. Dat soort toestellen zijn klein en waterdicht en kunnen tegen een stootje. De Nikon AW-130 en de Olympus Tough 870 zijn mijn favorieten. Vooral de Olympus, een all weather camera met een kantelbaar scherm. Zalig om de camera heel laag te kunnen houden zonder met mijn neus in de sneeuw te moeten duiken! Vanuit een laag standpunt zien actiefoto’s en -portretten er altijd spectaculairder uit. Enig probleem: met een skibril op je neus en de felle zon is het scherm niet altijd goed zichtbaar. Het is dan eerder blind mikken dan zorgvuldig een compositie bepalen. Dit geldt uiteraard voor alle toestellen waar je niet door de zoeker kijkt, ook degenen zonder uitklapbaar scherm.

Op skipistes zal je heel wat actiecamera’s zien. Ik vind een actiecamera bovenop een helm geen zicht, en hou evenmin van het hoge standpunt dat je dan krijgt: andere skiërs lijken kleiner, met kortere beentjes. Ik verkies mijn camera zo laag mogelijk te houden. Toch hou ik wel een actiecam achter de hand om het wat extremere off-piste werk te filmen, wanneer ik mezelf volledig moet concentreren op mijn afdaling en mijn handen wil vrijhebben.

Veiligheid

Voor we beginnen fotograferen, toch nog enkele tips voor jouw veiligheid en die van de andere wintersporters. Want vanuit een ziekenhuis zal je er niet veel meer maken… Ga aan de rand van de piste staan, zoals alle pistereglementen voorschrijven, op een duidelijk zichtbare positie. Zeker op smalle pistes betekent een stilstaand persoon voor de andere skiërs of boarders een hindernis. En niet iedereen is vaardig genoeg om onverwachte hindernissen te ontwijken. Ga daarom best nooit vlak achter een bult of knik in het terrein staan of liggen. Wil je daar per se plaatsnemen, plant je ski’s in een X-positie een stukje hogerop in de sneeuw, voor of op de bult of knik in het terrein. Een X-teken betekent “oppassen, gevaar” voor aankomend verkeer.

Ga je naast de piste in de verse, losse sneeuw staan, hou dan altijd je ski’s aan: niet alleen wil je niet tot aan je middel in de sneeuw zinken, maar je riskeert anders ook een lawine te veroorzaken. Ook op steile of ijzige pistes luidt de boodschap: hou onvoorwaardelijk je ski’s aan. Zonder latten loop je veel meer kans aan het glijden te raken, en dan kan je weer helemaal naar boven proberen klauteren. Maak geen foto’s op een sleeplift, tenzij je absoluut zeker bent van je stabiliteit; begin niet te zigzaggen.

Draag altijd een helm!

Overbelichten?

Vaak wordt gezegd dat je in de sneeuw systematisch moet gaan overbelichten. Dat zou komen omdat de lichtmeting in de camera afgesteld is op een scène die gemiddeld grijs is. Sneeuw is veel helderder dan grijs, dus als je niet overbelicht, zou de witte sneeuw als grijs worden weergegeven. Dat klopt, maar niet altijd. In de eerste plaats hangt het ervan af hoeveel sneeuw je in je beeld plaatst. Maak je een portret waarbij de geportretteerde het grootste deel van het beeld in beslag neemt, zou ik niet op een andere manier te werk gaan dan bij gewone foto’s. Bij frontaal licht heb je geen correctie nodig, bij zijlicht stel je de lichtmeting in op de helderste partijen om overbelichting te vermijden, en bij tegenlicht stel je overbelichting in naar gelang van de sfeer die je wil weergeven. Je zal merken dat je ook in landschappen met grote witpartijen niet steeds moet corrigeren. Dat komt doordat camera’s steeds slimmer worden, en de scène veel beter analyseren dan de ‘domme’ lichtmeters van vorige generaties. De combinatie van blauwe lucht en witte sneeuw wordt door recente camera’s behoorlijk correct ingeschat.

Maar bij mistig weer, waarbij je een groot wit vlak hebt met misschien hier en daar een klein wazig skiërtje, zullen de camera’s het wit inderdaad meestal als middengrijs inschatten, en wordt je beeld te donker. Dan kan je beter ongeveer één stop overbelichten. Heb je daar niet aan gedacht, dan lukt het vaak nog wel om in nabewerking het beeld helderder te maken. En eerlijk gezegd: soms creëert al dat grijs een lekker sombere sfeer, die perfect aansluit bij het mistroostige van het verdwalen in de natte koude…

Een mistig landschap kan je opfleuren met een grappig, kleurrijk voorgrondelement.
Perspectief

De hellingsgraad van een piste is één van de moeilijkste zaken om weer te geven. Dat komt omdat je je camera naar boven kantelt: de skiër die vanop een steile piste naar je toe komt glijden, lijkt zich daardoor plots op een vlakke straat te bewegen. Beter is de skiër vast te leggen wanneer die aan je voorbij glijdt. Je kan je camera dan horizontaal houden en de hellingsgraad wordt weergegeven zoals die effectief is. Je kan dan ook een boom, hut of rots in het beeld opnemen, of een ander verticaal referentiepunt.

De spectaculaire sneeuwfoto’s die je in tijdschriften ziet, worden op extreem terrein gefotografeerd, met hellingsgraden waar zelfs doorgewinterde skiërs zich niet op wagen. De meeste professionele wintersportfotografen zijn zelf geroutineerde waaghalzen en de sessies worden goed voorbereid, met gesponsorde extreemskiërs als actiemodellen. Vaak worden helikopters ingezet om de skiërs/boarders naar ongerepte toppen te brengen, en/of van daaruit te fotograferen. Wees dus niet verwonderd dat jouw foto er maar ‘gewoontjes’ uitziet. Die spektakelshots zijn intussen onze ‘standaarden’ van mooie actiefoto’s geworden, net zoals gefotoshopte topmodellen ons standaardbeeld van een mooie vrouw beïnvloeden. Het is erg moeilijk, zelfs voor een ervaren wintersporter als ik, om dit soort beelden te maken.

Een groepje skiërs daalt de bergflank af naar het meer toe. Door mijn camera horizontaal te houden en de skiêrs “voorbij” te laten skiën kan de mooi de hellingsgraad weergeven.
Tegenlicht

Een truc om spectaculaire beelden te maken gebruikt opspattende sneeuw in combinatie met tegenlicht. Elke skiër die een blauwe piste afkan, is in staat wat sneeuw te laten opspatten. Laat hem of haar er wat de nadruk op leggen en je ziet al flink wat van het witte goedje opwaaien. Maar meestal is dat eerste resultaat op foto nog niet om over naar huis te schrijven. Zoek een noordhelling op en kies het moment van de dag waarop de zon boven de piste staat. De hellingsgraad van de piste plus de lage winterzon geven je de perfecte condities voor spectaculaire tegenlichtfoto’s.

Zoek voor jezelf een goed zichtbare plaats in de zon, liefst aan de rand van het zonlicht. Van daaruit gezien zal de zon juist boven de bergkam uittorenen. Spreek duidelijk met je “model” af welke lijn hij moet volgen, want jij wil hem fotograferen in het perfecte tegenlicht op het moment dat hij het meeste sneeuw doet opstuiven. Dat gebeurt bij de meeste skiërs in de stuurfase van een bocht. Kan je het moeilijk inschatten, ga dan in je eentje wat oefenen: zet je op het perfecte plaatsje en observeer hoe de skiërs en boarders hun spoor kiezen. Wanneer je het door hebt, kan je je skimodel instructies geven hoe en waar de bocht in te zetten.

In praktijk komt het erop neer je skiër te vragen zoveel mogelijk sneeuw jouw richting uit te laten spatten, op het moment dat hun schaduw recht naar jou wijst. Want dan bevinden ze zich in een rechte lijn tussen de zon en de fotograaf, en is voor jou het tegenlicht perfect.

De tegenlichttruc werkt ook bij windstoten waarbij veel sneeuw opvliegt; Deze foto heb ik vanop een sleeplift genomen.

 

Standpunt

Een tweede truc: hou je camera zo laag mogelijk tegen de sneeuw. Je kijkt zo op naar je ‘model’, waardoor hij of zij groter en krachtiger lijkt. Vanop ooghoogte fotograferen maakt dat je eerder neerkijkt op het lichaam van de skiër. Dat is één van de redenen dat ik camera’s met klapschermpjes zo handig vind – je hoeft niet met je hoofd de sneeuw in te duiken – en waarom ik niet graag een camera bovenop mijn hoofd heb…

Maar ook hoge standpunten kunnen perfect functioneren: vanuit een hoogte (een zetellift of een knik in het terrein bijvoorbeeld) de actie beneden fotograferen kan heel dynamische beelden opleveren.

Een fris sneeuwportret van de vijfjarige vriendinnetjes Bella en Joëlle, ofte luipaard en zebra, in tegenlicht en met diagonalen in de compositie.

 

Groothoek versus telelens

Voor actiefoto’s heb je spontaan de neiging om vanop afstand met een telelens te werk te gaan. Dat is veilig, en zo trek je je onderwerp uit zijn omgeving naar de kijker toe. Derde truc: ik hou ervan om dicht bij de actie te komen, als het ware in het actieveld te stappen, en van daaruit met een groothoek te werken. Als kijker krijg je dan het gevoel dat je middenin het gebeuren staat. Dit lukt het best als je een skiër vraagt dicht bij jou langs te komen glijden. Pas er wel voor op dat je nog zichtbaar bent voor andere skiërs; het zou niet de eerste keer zijn dat een fotograaf omvergeskied wordt.

Dit is een verkorte versie van een artikel dat verscheen in Shoot 60. Je vindt dit nummer in onze online shop.