Deze website maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie over de cookies waarvan deze website gebruik maakt klik hier.
Door verder op deze website te surfen geeft u de toestemming aan Minoc Media Services om cookies te gebruiken. verder gaan
in samenwerking met Belgiumdigital.com
Inschrijven |
Login help?
Nieuwsbrieven

Wat is beter, raw of jpeg?

Welk bestandsformaat gebruik je het best?

door Redactie Shoot, 30 november 2015

spring naar:
Lees meer artikels over vraagbaak, jpg, raw, bestand, formaat, ontwikkelen
Social
Bewaar meld een fout Verstuur {T}print
Wat is beter, raw of jpeg?

Een tiental jaar geleden fotografeerde amper iemand in raw-formaat. Er was amper software om raw-bestanden te ontwikkelen en je moest een computerkenner zijn om ze te bedienen. Dat veranderde gelukkig, en al gauw durfde geen enkel zichzelf respecterend fotograaf toegeven dat hij in jpeg-formaat schoot. Vandaag lijkt de trend opnieuw te keren en hoor je meer en meer mensen verkondigen dat ze weer – minstens gedeeltelijk – in jpeg fotograferen. Moeten we dan voortaan raw maar laten voor wat het is en allemaal de jpeg-toer opgaan? Laat ons even de voor- en nadelen van beide opties bekijken. 

Jpeg: handig maar beperkt

De voordelen van jpeg zijn legio. Het is een bestandsformaat dat alomtegenwoordig is: een jpeg kan je online zetten, e-mailen, afdrukken, overzetten op je Smartphone, ... Omdat de bewerkingen in de pixels ingebakken zitten, ziet iedereen meteen de foto zoals jij hem gemaakt hebt (we gaan er hier eventjes utopisch van uit dat iedereen over een goed gekalibreerd beeldscherm beschikt).

Bovendien genieten foto’s in jpeg-formaat vaak ook al automatische correcties, die niet alleen lensvertekening maar, zoals bij Fujifilms Lens Modulation Optimizer, ook fenomenen zoals diffractie kunnen verminderen. Voeg daar nog kleurprofielen, beeldstijlen of filmsimulaties aan toe (die je vaak nog kan tweaken en zelfs opslaan als een nieuwe beeldstijl), meng het geheel met een scheutje automatische optimalisatie van dynamisch bereik en je begrijpt waarom de jpeg-beelden die kant-en-klaar uit je camera rollen er vaak een pak beter uit zien dan de fletse, nog niet ontwikkelde raw die Lightroom je voor de voeten gooit. Een keuze voor jpeg hoeft dus niet alleen een keuze voor gemak en snelheid te zijn: de kwaliteit kan zelfs beter zijn.

Links: opname in jpeg zonder dynamic range optimalisatie toegepast wordt. De lucht ziet er haast volledig wit uit. In het midden een jpeg-bestand met de DR-instelling op 400 (het maximum). Er is beduidend meer detail in de hooglichten merkbaar. Rechts: het beste resultaat komt nog altijd van een raw-bestand: negatieve hooglichten halen nog meer detail uit de lucht en een positieve schaduwenregelaar zorgt voor detail in het gebladerte op de voorgrond.

Maar, het feit dat alles ingebakken is, is meteen ook een nadeel. Ik vergelijk het graag met het bestellen van een slaatje op restaurant. Bij een jpeg is de dressing al op het slaatje. Handig als het net je smaak is maar behoorlijk moeilijk nog te verwijderen als de kok er wat te veel opgedaan heeft. Bij raw-ontwikkeling kruid je zelf af naar je eigen smaak. Het is meer werk, maar potentieel ook een meer gesmaakt eindresultaat en... je kan altijd terug naar af!

Het extreemste voorbeeld van die flexibiliteit is natuurlijk zwart-witfotografie. Stel je de camera in op zwart-wit en fotografeer je alleen in jpeg-formaat, dan kan je nooit terug naar kleur. Daarbij is de omzetting naar zwart-wit op basis van een kleurenorigineel eigenlijk makkelijker, omdat je kan selecteren op basis van die kleuren.

Maar je hoeft niet eens zo extreem te denken. We houden allemaal van scherpe en contrastrijke foto’s, maar het is makkelijker om scherpte en contrast achteraf te verhogen dan een teveel aan scherpte of contrast in je jpeg ongedaan te maken. Indien de schaduwen in een jpeg-foto door een te sterk contrast toelopen naar zwart, dan krijg je dat achteraf niet meer bijgetrokken. En te veel verscherping leidt tot storende halo’s die je ook niet zomaar wegkrijgt.

Raw: meer speelruimte

Zelfs een ‘neutrale’ jpeg zonder overmatige opscherping, kleurverzadiging of contrastverhoging biedt minder nabewerkingsspeelruimte dan een neutrale raw. Dat heeft te maken met de zogenaamde bitdiepte. Bij een jpeg heeft elke pixel slechts 256 verschillende helderheidsniveaus (8 bit) voor de rode, groene en blauwe kleurkanalen waaruit een pixel is opgebouwd. Bij een raw zijn dat er 4.096 (in het geval van een 12 bit-raw) of zelfs meer dan 16.000 (14 bit-raw). Dat verschil merk je niet wanneer je de foto niet of slechts beperkt nabewerkt. Maar wanneer je een foto extremer moet nabewerken om fouten tijdens de opname of extreme lichtomstandigheden te compenseren, wordt dat verschil heel belangrijk. Vergelijk beeldbewerking met het trekken aan een elastiek. Bij jpeg is die elastiek 8 mm breed, bij raw is hij 12 of 14 mm breed. Welke elastiek knapt eerst wanneer je er te hard aan trekt, denk je? Hiernaast zie je een voorbeeld van hoe groot het kwaliteitsverschil tussen een verregaande belichtingscorrectie van een raw- versus een jpeg-bestand kan zijn.

Niet alleen door de grotere bitdiepte biedt raw betere resultaten bij nabewerking. Een deel van het raw-conversieproces slaat namelijk op het ‘demosaiceren’. Elke pixel in het pixelrooster van een beeldsensor is immers enkel gevoelig voor of rood, of groen of blauw licht. Tijdens het demosaiceren worden de waardes voor de twee andere kleurkanalen geïnterpoleerd uit de omgevende pixels. Wanneer de demosaicerings-algoritmes van een raw-converter erop vooruitgaan, zoals dat bij Lightroom en Camera Raw een paar jaar terug het geval was, kunnen zelfs je tien jaar oude raw-bestanden daar nog mee van profiteren. Bij jpegs is het demosaiceren onherroepelijk in het bestand ingebakken, en kan je dus nooit meer voordeel halen bij die vooruitgang.

(Nog meer weten over voordelen van raw, of over het fotograferen in raw én jpeg? Lees dan het themanummer van Shoot over nabewerking. Bestel het nu in onze shop en je kunt het meteen downloaden.)

bron: shoot

Gerelateerde artikels op Shoot.be



Stijl wijzigen: zwart Wit grijs
Maak kennis met
onze partner: