Deze website maakt gebruik van cookies. Voor meer informatie over de cookies waarvan deze website gebruik maakt klik hier. Door verder op deze website te surfen geeft u de toestemming aan Minoc Media Services om cookies te gebruiken.

Kies de juiste macro-apparatuur

De ideale uitrusting

Kies de juiste macro-apparatuur

Macrofotografie kan spectaculaire resultaten opleveren. Maar als je niet beslagen ten ijs komt, raak je al gauw gedemotiveerd door de vele missers. Of je loopt het risico dat je blijft steken in middelmatigheid. Een rondgang langs de benodigde hardware.

Bij macrofotografie denkt menigeen direct aan dure speciale macro-objectieven. Maar er zijn meer manieren waarop je heel dicht bij je onderwerp kunt komen. Een ander aandachtspunt, dat nog wel eens wordt vergeten, is het licht. Maar laten we bij het begin beginnen. Bij de camera dus.

De camera
Veel compactcamera’s beschikken over een macromodus waarmee je leuke close-ups kunt maken. Toch werkt een spiegelreflex of een compacte systeemcamera het best. Aangezien het objectief verwisselbaar is, kun je een macrolens monteren. Maar het is ook mogelijk om met behulp van goedkope accessoires zoals tussenringen of een omkeerring te werken.

Het belangrijkste voordeel van de spiegelreflex ten opzichte van de systeemcamera – de heldere reflexzoeker – is bij macrofotografie in sommige opnamesituaties een nadeel. Als je de camera vanuit een moeilijke positie moet bedienen, is het namelijk vaak handiger om niet de zoeker maar het lcd-scherm (in de Live View-modus) te gebruiken. Het is nóg beter als je dat scherm kunt uitklappen en verdraaien, zodat je het schermbeeld ongeacht je eigen positie altijd optimaal ziet.

Bij het fotograferen van paddenstoelen staat de camera bijvoorbeeld waarschijnlijk op of vlak boven de grond. Als je camera een uitklapbaar scherm heeft, hoef je niet op de grond te gaan liggen om door de zoeker te kunnen kijken.

Bij Live View heb je bovendien meestal een 100% weergave van het opgenomen beeld, en een goede indruk van de belichting. Je kunt op details inzoomen, en dat is heel belangrijk omdat de scherptediepte bij macro extreem klein is. Het is natuurlijk ook een pluspunt dat je het scherm van grotere afstand kunt bekijken – prettig als je stiekem toch een beetje bang voor spinnen bent…

Voor macrofotografie is het handig als je camera een uitklapbaar lcd-scherm heeft.

Scherpstelsnelheid
Ondanks de geboekte vooruitgang is de scherpstelsnelheid bij Live View op spiegelreflexen nog wat minder hoog dan op systeemcamera’s. Daarbij komt dat de scherpstelling van veel macrolenzen door de langere scherpstelslag sowieso wat minder snel gaat. Geen probleem bij het fotograferen van een postzegel, maar bij een rennende spin grijp je er zo vermoedelijk naast.

Bij een spiegelreflex is het dan beter om Live View te laten voor wat het is en de optische zoeker met bijbehorende snelle fasedetectie-AF te gebruiken. Overigens zullen er niet veel fotografen zijn die een andere camera aanschaffen omdat ze zich op macrofotografie gaan richten.

Bij spiegelreflexcamera’s hoeft dat ook niet, want of je nu een camera met een fullframe- of een APS-C-sensor hebt, macrofotografie gaat prima. Bij APS-C-camera’s heb je nog het voordeel dat het onderwerp door de cropfactor groter in beeld komt.

De toebehoren
Het belangrijkste macro-accessoire is een statief. In het dichtbijgebied is de scherptediepte extreem klein, en je loopt ook veel kans op trillingsonscherpte. Ook hier heb je de keuze uit een degelijk maar zwaar statief en een gemakkelijk mee te nemen lichtgewicht statief dat echter minder ondersteuning biedt.

Door toepassing van hoogwaardige materialen, zoals carbon (koolstofvezel), magnesiumlegering en zelfs titanium, lukt het fabrikanten om lichte maar sterke statieven in de high-end klasse aan te bieden.

Een onmisbaar accessoire is de instelslede die je tussen camera en statief plaatst. Met dit hulpstuk kun je de camera via een draaiknop soepel, precies en zonder je statief te hoeven verplaatsen naar voren of achteren bewegen. Met een kabelontspanner of afstandsbediening voorkom je dat het indrukken van de ontspanknop bij langere belichtingstijden tot trillingsonscherpte leidt.

Met een instelslede (macrorail) verschuif je de camera naar voor of achter. (Foto: Christian Fischer)

Extra licht
Bij een macro-objectief wordt de zeer korte instelafstand in principe bereikt door het verlengen van de insteltubus (objectieven met inwendige scherpstelling uitgezonderd). Door deze extra ‘uittrek’ gaat de effectieve lichtsterkte omlaag, volgens de formule (diafragma) + (diafragma x vergroting) = effectief diafragma.

Bij een vergrotingsfactor van 1:1 wordt een maximaal diafragma van f/2,8 dus f/5,6. Bij een vergrotingsfactor van 5:1 hou je van een diafragma f/2,8 slechts f/16,8 over.  Omdat de scherptediepte zeer klein is bij macro, wil je die bovendien meestal vergroten door een kleine lensopening.

Je kleinste diafragma van f/16 wordt bij 1:1 echter f/32, en laat dus een hele stop minder licht binnen. Bij een vergroting van 5:1 wordt f/16 zelfs een piepklein f/96. Met zo'n kleine diafragma's kan je bij heel veel zonlicht de sluitertijd nog kort genoeg houden, meestal zul je extra licht nodig hebben.

De ringflitser
Bij macrofotografie worden vaak ringflitsers gebruikt. Zo’n flitser heeft een ringvormige flitsbuis die rond het objectief geplaatst wordt. Hierdoor krijg je een schaduwloze verlichting. Verschillende fabrikanten maken een adapter waarmee je van je gewone opsteekflitser een ringflitser maakt. Er zijn ook ‘schaduwloze’ systemen die met meerdere verstelbare kleine flitsertjes werken, zoals het Wireless Creative Lighting System van Nikon.

Bij vaste opstellingen binnenshuis is gebruik van een reflectiescherm om schaduwen op te helderen aan te raden. Om een onderwerp van de achtergrond te isoleren of om de details van een muntstuk zichtbaar te maken, heb je tegenlicht respectievelijk strijklicht nodig. Strobisttechniek of continulicht zoals ledverlichting kan uitkomst bieden. Ledlampen zijn relatief voordelig, verbruiken zeer weinig energie en worden niet warm.

Vier manieren om een macro-onderwerp te belichten: een ringflitser, een ring met meerdere flitsers, een ledring, en een ledlamp.

Macro op een budget
Misschien is die fantastische macrolens je uiteindelijke doel, maar moet je er nog even voor sparen. In de tussentijd kun je alvast oefenen met betaalbare accessoires zoals voorzetlenzen (zie Macro met een compactcamera), tussenringen of een omkeerring. Door aanschaf van een setje van drie tussenringen met verschillende formaten, die je afzonderlijk of gecombineerd kunt gebruiken, kun je echte macrofoto’s maken. Bij actuele tussenringen van bijvoorbeeld Kenko blijven AF en automatisch diafragma in stand.

Een balg is eigenlijk een traploos uitgevoerde set tussenringen op een instelslede. Met een omkeerring bevestig je het normale objectief achterstevoren op de camera, waardoor je bij bijvoorbeeld een 50mm-objectief al een afbeeldingsmaatstaf van 1:1 krijgt.

Doordat je bij het werkdiafragma fotografeert, is het zoekerbeeld erg donker, wat de (handmatige) scherpstelling bemoeilijkt. Er zijn ook adapters waarmee je een objectief achterstevoren op een ander objectief monteert, waardoor nog grotere afbeeldingsmaatstaven haalbaar worden.

 

Met een setje tussenringen kun je echte macrofoto’s maken.

Een balg is eigenlijk een traploos uitgevoerde set tussenringen op een instelslede.